«Биринчи ишимга жойлашиш учун саҳнада чиқиш қилганман» — ишга қабул қилишни мусобақага айлантираётган фирмалар

«Биринчи ишимга кириш учун саҳнада чиқиш қилдим» - ишга қабул қилишни мусобақага айлантираётган компаниялар

Юми Либерман L'Oréal компаниясида тўлиқ ставкали ишга кириш арафасида турибди

Юми Либерман ўзини ҳакамлар ҳайъати ва 300 кишилик томошабинлар олдида, саҳнада чиқиш қилиши керак бўлган вазиятда кўрди.

Аммо қўшиқ айтиш, рақсга тушиш ёки бирор чолғу асбобини чалиш ўрнига, у ва унинг икки дўсти 2024 йилда Лондондаги концерт залида косметика гиганти L'Oreal компаниясида тўлиқ ставкали иш ўрнига эга бўлиш умидида бизнес ғояни тақдим этишаётган эди.

«Бу менга болалигимда спорт мусобақаларида қатнашганимни ва босим жуда кучли бўлганини эслатди», дейди ҳозирда 24 ёшли Либерман. «Аммо қандайдир тарзда сиз шунчаки жараёнга киришиб кетасиз».

У ва унинг дўстлари Франция компанияси томонидан ташкил этилган, ёшлар ўз маҳсулот ва бизнес ғояларини тақдим этадиган Brandstorm халқаро мусобақасининг Буюк Британия финалига қадар етиб боришди.

Уларнинг соч парвариши иловаси бўйича таклифи Буюк Британияда ғолибликни қўлга киритди ва улар ўша йили Парижда бўлиб ўтган глобал финалга йўл олиб, у ерда учинчи ўринни эгаллашди.

Фақат биринчи ўринни эгаллаган жамоа аъзоларигагина автоматик равишда тўлиқ ставкали иш таклиф қилинди, аммо Либерман компаниянинг юқори лавозимли раҳбарларида етарлича таассурот қолдира олди ва маркетинг менежменти бўйича стажировкага йўлланма олди, бу эса кейинчалик тўлиқ ставкали лавозимга олиб боради.

Ишга қабул қилишнинг X Factor услубидаги танловларга айланиши ва мукофот сифатида иш ўринларининг таклиф этилиши компаниялар учун реклама ва қизиқиш уйғотади. Аммо унда иштирок этаётган ёшлар учун бу ҳаяжонлими ёки адолатсизликми?

Ҳозирги глобал иқтисодий шароитда кўплаб мамлакатларда ёшлар ўртасидаги ишсизлик даражаси миллий ўртача кўрсаткичдан юқори, чунки компаниялар янги ишчиларни ёллашга иккиланишмоқда. Буюк Британияда ёшлар ўртасидаги ишсизлик даражаси 16,2 фоизни ташкил этади.

Л'Oreal каби мусобақалар умид бағишлаши мумкин. Аммо бу йил бутун дунё бўйлаб ариза топширган 380 000 кишининг (бу 2025 йилдаги 240 000 дан 58 фоизга кўп) аксарияти ҳеч нарса юта олмади.

Л'Oreal компанияси BBC'га маълум қилишича, Brandstorm яхши натижа бермоқда, чунки у компанияга потенциал номзодларнинг кенгроқ доирасини, жумладан, илгари у ерда ишлаш ҳақида ҳеч қачон ўйлаб кўрмаган ёшларни жалб қилишга ёрдам беради.

Бироқ, Либерман мусобақанинг тизимли формати унга маъқул келганини айтса-да, шунга ўхшаш ишга қабул қилиш танловларида қатнашган бошқалар бунга танқидийроқ ёндашишади.

Мелисса Алкруз ҳозирда Нью-Йоркда жойлашган АҚШ кўчмас мулк компаниясида маркетингда ишлайди, аммо у илгари MTV'да худди шу ишни қилган.

МТВ'да ишлаб юрган вақтида у лавозимини ошириш учун ички мусобақада қатнашган ва унинг айтишича, бу танлов «bake-off» (пишириқ танлови) деб аталган. Номзодлар ҳомийлик ва маркетинг кампанияларини ишлаб чиқишлари, сўнгра уларни етти кишилик хонада тақдим этишлари керак эди.

«Бу ҳатто тажрибали мутахассисни ҳам чўчитиб юборади. Мен якунда ишга кирдим, лекин ғалаба қозонган бўлсам ҳам, бу жараён менга ёқмади», дейди Алкруз.

Унинг айтишича, у аллақачон компанияда масъулиятли тўлиқ ставкали ишга эга бўлган ва кейин ундан бўш вақтида мусобақа учун «бир нечта йирик лойиҳаларни якунлаш кутилган».

Илгари ишга қабул қилиш бўйича консультант бўлган, ҳозирда китоб муаллифи, маърузачи ва рекрутерлар тренери Катрина Коллиер номзодлардан катта миқдордаги вақтни бепул сарфлашни талаб қилиши мумкин бўлган мусобақага асосланган ишга қабул қилиш жараёнлари «иқтисодий камситиш»га айланиши мумкинлигидан хавотирда.

«Ҳамма ҳам чекланган миқдордаги лавозимлардан бирини қўлга киритиш имконияти учун синовларда қатнашишга вақт, эҳтимол ойлаб вақт ажрата олмайди», дейди у. «Бу фақат молиявий жиҳатдан бақувват оилалардан бўлган одамларгина олдинга интилишини англатадими?

Бу, масалан, ота-онасининг молиявий кўмагига эга бўлмаган иқтидорли аризачиларни иштирок эта олмайдиган ҳолатда қолдирмайдими?»

Gartner тадқиқот фирмасининг истеъдодларни жалб қилиш бўйича катта директори Жейми Коннинг айтишича, мусобақага асосланган ишга қабул қилиш, эҳтимол, сақланиб қолади, чунки иш берувчиларга номзодларни анъанавий суҳбат жараёнига қараганда баҳолаш осонроқ туюлади.

Бироқ у ташкилотлар иш изловчилардан қанчалик кўп нарса талаб қилаётганларига эҳтиёт бўлишлари кераклигига қўшилади. «Ва улар фикр-мулоҳаза билдиришга эътибор қаратишлари керак... токи номзодлар танланмаган тақдирда ҳам ўз қобилиятларини ошира олсинлар».

Психолог Аманда Поттер мусобақа тадбирлари орқали ишга қабул қилиш экстравертларга устунлик бериши, вазминроқ характердаги одамларни эса ноқулай аҳволга солиб қўйишидан хавотирда.

«Бундай ёндашув ҳар хил турдаги одамларни ариза топширишга ундайдими ёки маълум тоифадаги одамлар бундай баҳолаш усулларидан қочишадими?» дейди у. «Бу ташкилотнинг [якунда] фақат ғалаба қозонишни истовчи, шуҳратпараст, рақобатбардош одамлар билан тўлиб кетишига олиб келиши мумкин, бу эса бошқаларнинг зарарига ишлаши эҳтимолдан холи эмас».

Бироқ, оғир дислексия билан яшайдиган Либерманнинг айтишича, стандарт ишга қабул қилиш жараёни ва унга тегишли баҳолашлардан ўтиш у учун қийинроқ бўлар эди.

Бу шунингдек, унинг университетни тамомлагандан сўнг ҳеч қандай ишсизлик даврини бошдан кечирмаганини англатарди. Бунинг ўрнига у тўғридан-тўғри ўзи танлаган соҳага кириб борди, буни у ўз тенгдошларининг ҳаммаси ҳақида ҳам айта олмайди.

«Менинг жуда нуфузли оилалардан чиққан, ўта маълумотли, 1000 дан ортиқ иш ўрнига ҳужжат топширган ва ишсиз юрган дўстларим жуда кўп».