BBC’нинг ўқувчиларга нисбатан жинсий тегажоғлик қилиш айбловлари бўйича суриштирувидан сўнг мактаб директори ҳибсга олинди
Собиқ ўқувчилар ўз суриштирувларини бошлаб, йиллар давомида директор томонидан зўравонликка учраганини айтган бошқа шахслардан далиллар ва кўрсатмалар йиғишди.
BBC томонидан ўқувчиларга нисбатан жинсий тегажоғлик қилингани гумон қилинаётган ҳолат бўйича ўтказилган суриштирувдан сўнг директор ҳибсга олинди
Oʻқувчиларга Абаҳ номи билан танилган собиқ директор Аҳмад Имануддин Сумар жинсий тегажоғликда айбланди
BBC Eye репортажидан сўнг Индонезиядаги ислом интернат-мактабининг собиқ директори жинсий тегажоғлик бўйича суриштирувда гумонланувчи деб топилди ва полиция томонидан ҳибсга олинди.
Oʻқувчиларга Абаҳ номи билан танилган Аҳмад Имануддин Сумар Ломбок оролидаги «Абул Барокат» интернат-мактабини бошқарган.
BBC World Service томонидан унга қарши жинсий тегажоғлик айбловлари ошкор қилингани ва собиқ ўқувчилар ушбу даъволарни расмий органга етказиш мақсадида қандай қилиб далиллар тўплагани кўрсатилгач, полиция ишни қайта очди.
Ушбу репортаж жамоатчиликнинг ғазабига сабаб бўлди ва яна 12 нафар собиқ ўқувчини полицияга кўргазма беришга ундади.
BBC Eye суриштирувининг марказида Зиа номи билан танилган Зиадатур Раҳма ва Сукма Роҳана Фажар исмли собиқ ўқувчилар бўлган.
Улар ўз суриштирувини Зиа собиқ синфдоши Юсрон Аззаҳидига 17 ёшида директор унга жинсий тажовуз қилганини айтганидан сўнг бошлашган. Иккаласи ҳам мактабнинг аълочи ўқувчилари бўлишган.
Зиа Юсронга бу сирини очган пайтда, у Мисрнинг Қоҳира шаҳрида, Юсрон эса Жакартада таҳсил олаётган эди.
Юсрон Зианинг айбловини тасдиқлаш учун далиллар тўплашни таклиф қилди. Собиқ синфдошлари билан гаплашиш жараёнида улар Сукма билан боғланишди, Сукманинг айтишича, Абаҳ мактабда уни зорлашга уринган.
Юсрон айбловлар баён қилинган етти саҳифали ҳужжат тайёрлади ва улар буни мактабни бошқарган Наҳдлатул Ватан Диния Исламия (NWDI) ташкилоти вакилларига топширишди.
Мактаб уларни қўллаб-қувватлайди деб ишонган ўқувчиларнинг айтишича, бунинг ўрнига уларга айбловларни қайтариб олиш учун босим ўтказилган.
Яширинча ёзиб олинган телефон сўзлашувида Абаҳ Юсронга ялиниб, уни ва обрўсини ҳимоя қилишни сўрайди.
«Устозингнинг айбини ёп. Ҳамма ҳам хато қилади, болам», — дейди Абаҳ.
Абаҳ Зиа билан ҳам боғланган, Зиа эса уларнинг суҳбатини яширинча ёзиб олиб, BBC’га топширган.
Аудиоёзувда Абаҳнинг кечирим сўраётгани, аммо ундан индамай юришни ўтиниб сўраётганини эшитиш мумкин.
BBC суриштирувидан сўнг, Абаҳ матбуот анжумани ўтказиб, барча айбловларни рад этди. У ёзиб олинган қўнғироқлардаги овоз уники эканини инкор этмади, аммо бу ёзувлар айбга иқрор бўлиш эмаслигини айтди.
Сукма BBC’га ўз даъволари ёлғон экани ёзилган қоғозга мажбуран имзо чектиришганини айтди. Кейинчалик у ўқувчиларга Уми номи билан танилган Абаҳнинг хотини билан суҳбатни яширинча ёзиб олган. Аудиоёзувда Уми Сукмага ушбу ҳужжат «унинг яхши номини» ҳимоя қилиш учун мўлжалланганини айтади.
Шу каби ишлар билан шуғулланган адвокат Жоко Жумадининг ёрдами билан собиқ ўқувчилар адолатга эришиш ҳаракатларини қайта бошлашди.
BBC суриштируви эълон қилинганининг эртаси куни ота-оналар фарзандларини олиб кетиш учун мактабга келишди, баъзилари бошқа ороллардан учиб келишди.
Оналардан бири янгиликни эшитганда қизини ўйлаб йиғлаб юборганини айтди.
«Мен уни ҳозироқ олиб кетяпман», — деди у. «Фарзандимнинг бу мактабдан кетишини қатъий хоҳлайман».
Юсроннинг айтишича, яқинда турмуш қурган у ва Зиа собиқ ўқувчиларнинг муносабатидан жуда таъсирланишган.
«Бу биз кутгандан ҳам зиёда бўлди», — деди у. «Жуда кўп одамлар мобайнида биз билан боғланишди — Инстаграмда, Ватсапда. Улар мен ва Зиа билан бевосита боғланишди ва уларнинг кўпчилиги: 'Мен ҳам жабрланувчиман', деб айтишди».
Полиция Зиа ва Сукмани, шунингдек, жинсий тегажоғлик айбловлари билан мурожаат қилган яна 12 нафар собиқ ўқувчини сўроқ қилди.
«Улар фақат ўзлари шу аҳволга тушган деб ўйлашган — ва худди мен каби, ёлғиз эмасликларини билиш улар учун жуда ҳайратланарли бўлди», — деди Зиа.
Сукма бу айбловлар энди жиддий қабул қилинаётганидан енгил торганини ва миннатдор эканини айтди.
«Бу ўч олиш ҳақида эмас. Бу кўпроқ унинг қилган иши нотўғри бўлганини тан олишдир. Мен унинг буни ўзи тан оладиган кунини кутяпман», — деди у BBC’га.
Абаҳ мактабдаги лавозимидан кетди ва қонуний жараённи ҳурмат қилишини айтди.
BBC дастлабки суриштирув давомида Абаҳ ва унинг хотини билан боғланди, аммо улар ўша пайтда жавоб беришмади.
NWDI айбловларни яширишга уринганини рад этди ва буни ички тартибда суриштираётганини айтди. Унинг таъкидлашича, ташкилот алоҳида шахсларнинг эҳтимолий ҳаракатларидан зарар кўришининг олдини олиш вазифасига эга.
BBC суриштирувидан сўнг, NWDI бундай тегажоғликлар бошқа ҳеч қачон такрорланмаслигига вайъда берди ва мурожаат қилган ўқувчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишини билдирди.