Автомобиль молиялаштириши бўйича товон тўловлари кейинги йилга қолдирилди

Автокредит бўйича компенсация тўловлари кейинги йилга қолдирилди

Автокредит битимлари нотўғри сотилган миллионлаб ҳайдовчилар компенсация олиш учун камида 2027 йилгача кутишларига тўғри келади, деди регуляторлар.

Молиявий назорат органи (FCA) томон эълон қилинган қоидаларга кўра, ўртача тўловлар тахминан 829 фунт стерлингни ташкил этиши кутилмоқда.

Шу билан бирга, 2027 йилнинг февраль ойида кўриб чиқиладиган ушбу схемага қарши ҳуқуқий эътирозлар компенсация ҳисоб-китобларини ҳам, тўловларни ҳам кечиктирди.

Аксарият янги ва кўплаб ҳайдалган автомобиллар молиявий шартномалар ёрдамида сотиб олинади. Харидорлар транспорт воситасини банд қилиш учун олдиндан залолат пули тўлайдилар, сўнгра фоизлари билан ҳар ойлик тўловларни амалга оширадилар.

2007 йилнинг апрель ойидан 2024 йилнинг ноябрь ойигача бўлган даврда автокредит олган кўплаб одамлар компенсация олишлари мумкин.

FCA қарори тахминан 12 миллион автокредитни қамраб олади, бу ушбу даврдаги умумий ҳажмнинг 40% дан сал кўпроғини ташкил қилади.

2021 йилда FCA автодилерлар мижозга юкланган фоиз ставкасига асосланган ҳолда кредиторлардан комиссия оладиган келишувларни тақиқлади. Булар ихтиёрий комиссия келишувлари (DCA) деб аталган ва мижозларга кўпинча улар ҳақида айтилмаган.

FCA’нинг таъкидлашича, бу харидорларга кераклисидан юқорироқ фоиз ставкасини белгилаш учун рағбат яратган, яъни улар керагидан ортиқ тўлаганлар.

Бошқа автохаридорлар ҳам адолатсиз шартномалар имзолагани аниқланди, чунки дилерга тўланган комиссия жуда катта бўлиб, кредитнинг умумий қийматининг камида 35% ини ва кредитнинг 10% ини ташкил этган.

Автодилерлар ва кредиторлар ўртасидаги эксклюзив келишувлар сабабли баъзи мижозларга энг яхши молиявий таклиф ҳақида аниқ маълумот берилмаган.

Охирги таклифларга кўра, FCA нотўғри сотилган ҳар бир шартнома учун ўртача 829 фунт стерлинг компенсация кутмоқда.

Компенсациянинг умумий қиймати, маъмурий харажатларни вa ўз ичига олган ҳолда, 9,1 миллиард фунт стерлингга етиши мумкин.

Ҳар бир истеъмолчи қанча олиши уларга етказилган зарар миқдорига боғлиқ бўлади.

Баъзи мижозлар учун, айниқса алоқа маълумотлари ўзгарганлар учун, ҳар қандай тўлов амалга оширилгунча кўп ойлар ўтиши мумкин.

Тўрт миллионга яқин молиявий шартномалар бўйича шикоятлар келиб тушган. Ушбу мижозлар ҳеч нарса қилишлари шарт эмас.

Регулятор ҳали шикоят қилмаган ҳар бир кишини учинчи томон даъволарни бошқариш компаниясидан фойдаланмасдан, тўғридан-тўғри автокредит провайдерига мурожаат қилишга чақирди.

Унинг марказий компенсация схемаси одамларга адвокатсиз ёки судга бормасдан шикоят қилиш ва нотўғри сотилган битимлар учун компенсация олиш имконини беради.

Ҳайдовчилар, шунингдек, ўзларини автокредит берган кредиторлар деб таништирадиган ва сохта компенсация таклиф қиладиган фирибгарлардан эҳтиёт бўлиш ҳақида огоҳлантирилди.

FCA шикоят қилиш бўйича ушбу йўриқномани эълон қилди.

Унинг режаларига кўра: кредиторлар даъволарга жавоб беришади, компенсация қарздорлиги ва қанча эканлигини тушунтиришади — аммо ушбу хатларнинг вақти суддаги эътирозлар сабабли ноаниқ бўлиб қолмоқда; схема тўлиқ ишга тушгунча шикоят қилган одамлар компенсацияни эртароқ олишлари эҳтимоли юқори; 30 июнгача шикоят қилган ва компенсация қарздор бўлмаган одамларга 18 ноябргача айтилиши керак; 31 августгача шикоят қилганларга 18 январ 2027 йилгача компенсация қарздор эмаслиги айтилади; шикоят қилмаганлар билан уларнинг кредитори боғланади. Одамлардан ўз ишлари кўриб чиқилиши учун схемага аъзо бўлишни хоҳлайсизми деб сўралади. Хат олмаган автомолия қарздорлари — масалан, кредиторларда уларнинг маълумотлари қолмагани ва уларни топа олмагани учун — барибир даъво қилишлари мумкин.

Регуляторлар автомолия комиссияси даъволарида иштирок этаётган даъволарни бошқариш компаниялари ва юридик фирмаларни истеъмолчиларнинг айни бир даъво бўйича бирдан ортиқ вакили бўлмаслигини ва улардан ҳаддан ташқари кўп бекор қилиш тўловлари ундирилмаслигини таъминлаш ҳақида огоҳлантирди.

FCA раҳбари Нихил Ратҳи BBC’нинг Today дастурига “ҳар қандай компенсациянинг 30% ини олмоқчи бўлган кўплаб юридик фирмалар борлигини” айтди ва регулятор схемаси истеъмолчилар учун “бепул” эканини қўшимча қилди.

Миллионлаб ҳайдовчилар шу йил компенсация олишлари кутилган эди ва қолганларнинг аксариятига 2027 йил охиригача тўланиши керак эди.

Бироқ FCA схемага нисбатан ҳуқуқий эътирозлар сабабли 2027 йилдан олдин ҳеч қандай компенсация тўланмаслигини тасдиқлади.

Consumer Voice ташкилотининг таъкидлашича, бу схема “жуда кўп одамларни тегишли маблағдан маҳрум қилди”.

ФСА шунингдек, учта кредитор томонидан эътирозларга дуч келди: Волксваген Финансиал Сервисес, Мерседес Бенз Финансиал Сервисес ва Средит Агрисоле Ауто Финансе.

Учрашув 16-26 февральга белгиланган ҳолда, Буюк Британия Олий Трибунали ҳуқуқий эътирозларни кўриб чиқишга рози бўлди.

Бу шуни англатадики, кредиторлар ҳуқуқий жараён тугагунга қадар ушбу схема бўйича қарздор бўлган одамларга компенсация ҳисоблашлари ёки тўлашлари шарт эмас.

FCA агар судлар дастурни бекор қилса, кейин нима қилишни ҳал қилиши кераклигини айтди. Тайёр схема бўлмаса, 19 миллионгача шикоятларни алоҳида кўриб чиқишга тўғри келиши, бу уч йил вақт олиши ва кредиторларга қўшимча 6 миллиард фунт стерлингга тушиши тахмин қилинмоқда.

У “схеманинг қонунийлигини ва бундай кенг тарқалган, узоқ давом этаётган ва мураккаб муаммони ҳал қилишнинг энг яхши усули сифатида қатъий ҳимоя қилишини” айтди.

Охир-оқибат, соҳа ҳар қандай компенсация схемасининг тўлиқ қийматини, жумладан, маъмурий харажатларни ўз зиммасига олиши кутилмоқда.

Кредиторлар, жумладан Буюк Британиянинг баъзи энг йирик банклари ва ихтисослашган автомолия фирмалари, мумкин бўлган тўловлар учун миллиардлаб фунт стерлинг ажратиб қўйишган.

Кредитлаш соҳасини ифодаловчи Молия ва лизинг ассоциацияси дастур бўйича “хавотирлари” борлигини, аммо ҳуқуқий эътироз билдирмасликка қарор қилганини айтди.

Santander, Barclays ва Lloyds ҳам зарарни қоплаш даражаси етказилган зарарга номутаносиб эканидан хавотирда бўлса-да, схемани қабул қилишди.

Ҳайдовчилар ушбу кредиторлардан компенсация олиш ҳуқуқига эга бўлишса ҳам, кутишларига тўғри келади.

FCA қисқартирилган якуний компенсация режасида кредиторларга баъзи ён беришлар қилди.

Олий суд FCA қарорини шакллантирган ва охир-оқибат компенсация дастури қанчалик кенг бўлиши мумкинлигини чеклаган учта тест ишини кўриб чиқди.

У автодилерлар ўз манфаатларини эмас, балки мижозлари манфаатини кўзлаб ҳаракат қилишга мажбурми ёки йўқлигини кўриб чиқди.

Ўз ишида Олий суд комиссия тўловининг миқдори ва молиявий компания ва дилер ўртасидаги муносабатлар бўйича чалғитилгандек туюлгани сабабли унинг молиявий битими шартлари адолатсиз эканини айтди.