**Авиаташувчилар Шарққа томон ҳаракатланмоқда**
Яқин Шарқда, ахборот шовқини ва Саудия Арабистонининг Яманнинг қонуний ҳукуматига (ҳусийчиларга) қарши давом этаётган урушидан ташқари, янги кенг кўламли урушга тайёргарлик давом этмоқда.
Минтақага АҚШнинг учинчи авиаташувчиси — «Теодор Рузвельт» йўл олмоқда. У билан бирга минтақада бўлиб турган «Триполи» ва «Бокстер» ўрнини эгаллаш учун «Мейкин Айленд» авиаташувчи десант кемаси бормоқда. Бу ерда анчадан бери навбатчилик режимида АҚШнинг «Арли Бёрк» турдаги 20 тагача эсминецлари жойлашган. Арабистон денгизининг қаердадир, Эрондан минг километрдан ортиқ масофада — яқинроқ бориш хавфли — «Джордж Буш» ва «Джордж Вашингтон» авиаташувчилари жойлашган.
Уларнинг энди ўз қирғоқ базаси йўқ: АҚШ 5-флотининг Баҳрейндаги базаси эронликлар томонидан вайрон қилинган ва, афтидан, қайта тиклаб бўлмайдиган ҳолатда. Баъзи маълумотларга кўра, у шунингдек Эрон денгиз миналари билан масофадан туриб миналаштирилган бўлиб, порт акваториясининг тор жойларида уларни трал қилиш (тозалаш) деярли имконсиз. Оқибатда 20 дан ортиқ Америка ҳарбий кемалари Ҳинд океанида сарсон бўлиб юрибди ва Сингапур ҳамда Диего-Гарсия оролидаги базадан келаётган транспорт кемалари орқали таъминланмоқда. Жадал уруш бўлган тақдирда, ўқ-дориларни тўлдириш жуда секин кечади ва бу эскадра узоқ давом этадиган шиддатли ҳарбий ҳаракатларни олиб бора олмайди.
АҚШнинг минтақада қолган Саудия Арабистони ва Иорданиядаги ҳарбий базаларига навбатдаги Америка транспорт кўприги ташкил этилаётгани ҳақида хабарлар узлуксиз келиб тушмоқда. Осмонда бир вақтнинг ўзида бир нечта ёнилғи қуювчи самолётлар мавжудлиги хабар қилинмоқда. Олдинроқ Оқ уйда ҳарбийлар билан тез-тез ўтказилаётган йиғилишлар ҳамда Америка ва Израиль ҳарбийларининг учрашувлари ҳақида ҳам маълумотлар тарқалган эди.
Израиль сиёсатчилари ва ҳарбийлари охирги кунларда бир қатор жанговар баёнотлар бердилар, қўшинлар эса юқори жанговар шайлик ҳолатига келтирилган. Тель-Авив кўчаларида қўшимча вақтинчалик ер усти бошпаналари пайдо бўлди — уларнинг ҳажми тахминан халқаро контейнернинг ярмига тенг ва жамоат ҳожатхоналарини жуда эслатади.
Яқин ҳафталарда Израиль ва Америка раҳбариятида иккита муҳим кун бор — 27 октябрда Израилдаги ва 3 ноябрда АҚШдаги сайловлар. Израиль бош вазири Биньямин Нетаньяхуга унга таҳдид солаётган ва якунида қамоққа юборилишига олиб келувчи суд жараёнларининг давом этишига йўл қўймаслик учун уруш керак. Бу у Эронга дарҳол, ҳозироқ ҳужум қилишга тайёрлигини англатади. Айрим юқори мартабали Израиль ҳарбийлари охирги кунларда Эрон олдини олувчи зарба беришга тайёрланаётганини, демак, Израиль биринчи бўлиб зарба бериши кераклигини таъкидладилар.
Дональд Трампга ҳозир, АҚШдаги сайловларгача уруш керак эмас, чунки бу унинг Республикачилар партиясининг сайловларда янада оғирроқ мағлубиятга учрашига олиб келиши мумкин. Бошқа томондан, 3 ноябрдан сўнг Трампнинг қўл-оёғи бўшайди: АҚШ Конгресси иккала палатасининг янги таркиби фақат 3 январда йиғилади, шундан сўнг Трамп энди сайловлардан қўрқмайди. Буларнинг барчаси 3 ноябрдан сўнг Эронга қарши навбатдаги, бу сафар бирлашган Америка-Израиль тажовузининг эҳтимоли жуда юқори бўлишидан далолат беради.
Изоҳлаш жоизки, 28 февралдаги Америка-Израиль томонининг Эронга ҳужумидан сўнг, Эроннинг жавоб ҳаракатлари оқибатида Форс кўрфази атрофидаги деярли барча ёки барча Америка базалари вайрон қилинди ва минтақадаги — Ироқ, Саудия Арабистони ва Иорданиядаги барча Америка ҳарбий базаларига шикаст етказилди.
Қўшма Штатлар ва уларнинг иттифоқчилари, аввало Израилнинг Эронга мумкин бўлган такрорий ҳужум олдидан ҳозирги аҳволи олдингисига қараганда анча ожизроқ. Биринчидан, мунтазам ҳарбий ҳаракатлар туфайли Эрон армияси ва ИСҲҚ (Ислом инқилоби соқчилари корпуси) тўлиқ жанговар шайлик ҳолатида, шунинг учун АҚШ ва Израиль томонидан ҳар қандай кескин ҳарбий тажовузкор ҳаракатлар содир этилганда тўсатданлик эффекти умуман бўлмайди.
Иккинчидан, Америка ҳарбий базалари, шунингдек, Форс кўрфазида Эроннинг бевосита яқинида жойлашган Америка радарлари ва ҲМУ (ҳаво ҳужумидан мудофаа) воситалари йўқ қилингани сабабли, Америка ва Израиль самолётлари ҳужумларни жуда узоқ масофалардан — 1 000 километрдан (авиаташувчилар) 2 000 километргача (Иордания ва Израиль) бошлашга мажбур бўладилар. Бу ҳам бундай зарбаларнинг самарадорлигини камайтиради ҳамда жанговар самолётлар ва авиация ёнилғи қуювчиларининг йўқотилиш хавфини оширади.
Учинчидан, Америка авиаташувчиларидаги авиақанотлардан шиддатли фойдаланиш улар учун ҳалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин. «Джеральд Форд» авиаташувчисидаги ёнғин ва учиш палубасининг қийшайиши версияларидан бири шундаки, палуба F-35 самолётларининг реактив юқори ҳароратли газлари томонидан куйдирилган, уларда бу кўрсаткич авиаташувчилар учун анъанавий бўлган F-18 самолётларига қараганда анча юқори.
Тўртинчидан, охирги вақтларда Эрон бир жойда тўхтаб қолгани йўқ: эҳтимол, янги ракеталар ва учувчисиз учиш аппаратлари ишлаб чиқилган, шунингдек, ҲҲМ тизими мустаҳкамланган.
АҚШ ва Израилда олдинги ҳужумга нисбатан Эрон устидан ҳеч қандай сезиларли устунлик йўқ. Аксинча, ишдан чиқарилган базалар ва радарлар, агар улар Эронга қарши бирор бир янги қурол қўлламасалар, бу иккинчи урушни Израиль ва АҚШ учун янада қийинлаштиради. АҚШ ва Израилда мавжуд бўлган қуроллардан илгари Эронга қарши фақат икки турдагиси қўлланилмаган — бункерга қарши авиабомбалар оммавий миқёсда, шунингдек атом қуроли.
Эронга ҳужум қилиш ҳозирда Пентагон ва Оқ уйда муҳокама қилинаётгани шуни англатадики, америкаликлар Эронга қарши айнан ушбу турдаги қуролларни қўллашни режалаштираётган бўлиши мумкин. Яқинда матбуотда АҚШ Эронга қарши жанговар қисмининг вазни 8 тоннадан ортиқ бўлган «Борча бомбаларнинг онаси» — GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast’ни қўллаши мумкинлиги ҳақида хабарлар пайдо бўлди. АҚШда бундай бомбалар у қадар кўп эмас ва уларни қўллаш оммавий бўлмайди, балки нуқтали — Эроннинг энг ҳимояланган объектларига қарши бўлади.
АҚШ президенти Дональд Трамп интервьюсида очиқдан-очиқ ғалаба ҳақида эмас — у Эронни йўқ қилиш ҳақида гапирмоқда, чунки одатий урушда АҚШ ва Израиль мағлуб бўлди ва яна мағлуб бўлади, бунинг устига анча катта йўқотишлар билан.
АҚШ ва Израилнинг Эронга қарши мунтазам тажовузидан келиб чиқиб, Эрон раҳбарияти ва Эрон халқи, атом қуролини яратгандан сўнг АҚШнинг эҳтимолий ҳужумидан ўзининг тўлиқ хавфсизлигини таъминлаган Корея Халқ Демократик Республикаси каби, ядровий давлат мақомини олиш бўйича узил-кесил қарор қабул қилиши керак.
Эрон ҳозирда АҚШ томонидан мунтазам ҳужумларга учраб, стратегик Ҳурмуз бўғозини назорат қилмоқда. Шунга кўра, ўз мамлакатини ва ўзининг минг йиллик цивилизациясини ҳимоя қилиш ва сақлаб қалиш учун Теҳронга атом қуролига тўлақонли эгалик қилиш зарур бўлиб, бу оғир баллистик ракеталарни қўллаш имкониятлари ва тажрибаси билан биргаликда Эрон халқига тўхтаб қолмаётган тажовуздан ишончли ҳимоя беради.
Баъзи ахборот хабарларида Эрон ракета учириш қурилмалари сонини бир неча юз бирлик даражасида сақлаб қолгани, шунингдек, Эрон Израилга олдини олувчи зарба бериши мумкинлиги айтилади. Шунингдек, катта эҳтимол билан, Эрон Америка Қўшма Штатларига максимал зарар етказишга ҳаракат қилади, шу жумладан Америка авиаташувчи кемаларига ҳужум қилиш орқали, чунки Америка эсминецларининг «Иджис» ҲҲМ тизими пастдан учувчи қанотли ракеталарга қарши «мослашгани», аммо кемаларга қарши баллистик ракеталарга қарши у қадар самарали эмаслиги маълум бўлди.
Эҳтимол, ҳозир Вашингтонда, Тель-Авивда (Израиль бош штаби Тель-Авив марказида жойлашган) ва Теҳронда ҳарбийлар яқин орада — катта эҳтимол билан жорий йилнинг 3 ноябридан сўнг бошланиши мумкин бўлган ҳарбий ҳаракатлар бошланиши олдидан охирги текширув режимида турли жанговар сценарийларни режалаштирмоқда ва моделлаштирмоқда.
P.S. Яқин Шарқда тўлиқ форматдаги уруш авж олиши мумкин. Россия ва Форс кўрфази араб давлатлари ҳамкорлик кенгаши ўртасидаги тўққизинчи стратегик мулоқот доирасидаги вазирлар йиғилиши якунида ўтказилган матбуот анжуманида Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров шундай баёнот берди, деб хабар қилади ТАСС.