АҚШда оралиқ сайловлар натижалари тарифлар бекор қилинишидан умидвор канналиклар учун «ғалаба» бўлди
Канада ва АҚШ ўртасидаги савдо музокаралари қайта бошлангани муносабати билан, сешанба куни Демократлар эришган муваффақият Оқ уйга битим тузиш бўйича босим ўтказмоқда.
АҚШдаги оралиқ сайловлар натижалари тарифлар енгиллашишидан умидвор канадаликлар учун «ғалаба» бўлди
АҚШнинг Канадага қарши жорий этган тарифлари Мичиган ва Мэн штатларида асосий масалага айланди ва сешанба куни бу ерда Демократик партия номзодлари ишончли ғалаба қозонди.
Канададаги кўпчилик айнан шундай натижани умид қилган эди: Демократларнинг тўлиқ ғалабаси қисман америкалик сайловчиларнинг Дональд Трамп томонидан яқин савдо иттифоқчиларига нисбатан жорий этилган тарифларни рад этганини акс эттирди.
«Мен кўчада хурсандчилигимдан чархпалак отиб сакраётган эдим», деди Онтарио бош вазири Даг Форд чоршанба куни эрталаб буни «Канада учун ғалаба» деб таърифлаб.
Сешанба оқшомидаги натижа Канадага яқин орада тариф енгиллигини олиб келиши даргумон, аммо тўхтаб қолган савдо музокаралари қайта бошлангани сабабли, сиёсий ўзгаришлар Оттава учун имкон қадар энг мақбул келишувни таъминлашга янада қулай муҳит яратиши мумкинлигига умид бор.
АҚШ сайловчилари оралиқ сайловлар олдидан нархларнинг арзонлигини энг муҳим масала деб аташди ва Cato институти томонидан сентябрь ойида ўтказилган сўровнома тахминан 75% аҳоли тарифлар нархларнинг ошишига олиб келганига ишонишини кўрсатди.
Мэн ва Мичиган каби штатларда тарифлар шиддатли кечган баҳсларда асосий омил бўлди.
Мэн штатида амалдаги республикачи сенатор Сюзан Коллинз тарифлар масаласида Оқ уй билан тўқнаш келди.
У штатга бевосита таъсир кўрсатган баъзи божларни, жумладан, йўл тузи, совитиш ускуналари ва денгиз ўтларига қўйилган божларни бекор қилишга муваффақ бўлди, аммо якунда демократ Трой Жексонга ютқазди.
Шунга ўхшаш динамика Мичиганда ҳам кузатилди, бу ерда штатнинг автомобиль ишлаб чиқариш сектори Канада билан чамбарчас боғлиқ — ва у ерда Демократик партия номзоди Абдул Эл-Сайед республикачи Майк Рожерсни мағлуб этди.
АҚШдан ташқарида ишлаб чиқарилган енгил ва юк автомобилларига Трамп томонидан қўйилган 25 фоизлик тарифлар Онтариода ишчиларнинг бўшатилишига олиб келди ва таҳлилга кўра, мичиганликларнинг хонадон харажатларига минглаб доллар қўшди.
Коллинз каби Рожерс ҳам ўтган ойдаги видеорекламасида «Канада бизнинг душманимиз эмас» деб, ўзини Трамп тарифларидан узоқлаштиришга ҳаракат қилди.
Эл-Сайед эса, аксинча, тарифларни «аҳмоқона» деб атади ва юқори харажатларда бевосита уларни айблади.
Огайо штатида республикачи Жон Ҳустедни мағлуб этган сайланган сенатор Шеррод Браун бу йиғимларни «офат» деб таърифлади ва уларни бекор қилиш орқали сайловчилар харажатларини камайтиришга ваъда берди.
Ҳозирда янги ваколатларга эга бўлган Ҳаким Жеффрис ва Чак Шумер каби Демократлар етакчиларининг иккаласи ҳам яқинда Канадага қўйилган тарифларни чеклашга чақиришди.
Шунга қарамай, Конгрессда демократлар назорати ўрнатилиши тарифларни ўзгартириш учун кўп нарса бермаслиги мумкин. Трампнинг йиғимлари асосан Конгресс маъқуллигисиз, ижроя фармонлари орқали жорий этилган.
Сешанба оқшомида Fox News телеканалига берган интервьюсида Трамп Конгресс томонидан қабул қилинган ва ўзига ёқмаган қонун лойиҳаларини блоклаш учун «абсолют вето ҳуқуқи» билан мақтанди.
Баъзи демократ қонунчилар ҳам илгари Американинг ишлаб чиқариш ўринларини ҳимоя қилиш усули сифатида муайян тарифларни қўллаб-қувватлаган ва баъзиларини сақлаб қолишни маъқуллаши мумкин.
Ҳозирда Канадага нисбатан, айниқса автосаноат, пўлат, алюминий ва ўрмон хўжалиги каби секторларда кўп босқичли тарифлар мавжуд.
Оттава ва Вашингтон ўртасидаги савдо музокаралари август ойида издан чиққач, Трамп маъмурияти сут маҳсулотларидан тортиб косметика ва мебелгача бўлган 20 миллиард долларлик (15 миллиард фунт стерлинг) турли Канада товарларига қўшимча 50 фоизлик тариф жорий этди.
АҚШ шунингдек мотоцикллар, зардоб оқсили ва алкоголь импортига пўртака бaнд қўйилганини эълон қилди.
Канада эса АҚШга нисбатан ўз 50 фоизлик «долларга-доллар» тарифлари билан жавоб қайтарди. Кўпчилик провинциялар ҳам ўч олиш тариқасида АҚШ алкоголини сотишни тақиқлади.
Трамп илгари 1 январдан бошлаб, жумладан автосаноат секторидаги тарифларни ошириш орқали Канада билан савдо урушини янада авж олдириш билан таҳдид қилган эди.
Сайлов олдидан унинг маъмурияти Канадага нисбатан тарифларнинг жамоатчиликдаги таассуротига жуда таъсирчан бўлиб қолгани белгилари пайдо бўлди.
Овоз беришдан бир неча кун олдин Трамп Бош вазир Марк Карни билан гаплашгандан сўнг журналистларга савдо битими «жуда яқин» эканини айтди.
Сешанба куни кечқурун журналистлар билан суҳбатда Карни АҚШ музокарачилари ҳақида «улар сўнгги музокараларда камроқ нарса сўрашмоқда ва кўпроқ нарса таклиф қилишмоқда» деди.
Чоршанба куни АҚШ-Канада савдо вазири Доминик ЛеБлан оралиқ сайлов натижалари қисқа муддатда ҳеч нарсани ўзгартирмаслигини айтди ва янги Конгресс янги йилда ўз вазифасига киришганда нима қилиши мумкинлиги ҳақидаги тахминларни «факультет клубидаги тушликдаги қизиқарли муҳокама» сифатида рад этди.
«Бизнинг ёндашувимиз ўзгармайди ва биз америкаликлар томонидан қўлланилаётган ёндашув ҳақида тахмин қилиш ниятида эмасмиз», деди у.
Америкалик сайловчилар ўз норозиликларини аниқ билдирганларидан сўнг, Трамп энди Канада билан келишув тузиш учун каттароқ босимни ҳис қилиши мумкин, деди собиқ канадалик дипломат ва Канада глобал алоқалар институти ходими Колин Робертсон.
«Бу Трампнинг фикрини ўзгартирадими? Ўзгартириши мумкин, чунки у сайловда жуда катта мағлубиятга учради.»
Аммо у Трампнинг ушбу қақшатқич оралиқ мағлубиятга қандай жавоб қайтариши ҳали ноаниқлигича қолаётганини қўшимча қилди.
Канадада келишувни якунлаш учун ҳозирдан бошлаб янги демократ қонунчилар қасамёд келтирадиган январь ойигача идеал имконият ойнаси бор, деб таъкидлади Робертсон.
Шундан сўнг, Трамп демократлар томонидан Трампнинг оиласи, молияси ва унинг маъмуриятининг баъзи аъзоларига нисбатан бошланган терговлар билан банд бўлиб қолиши мумкин, деди Робертсон.
АҚШ савдо вакили Жеймисон Грир ҳам шу йил бошида йил охиригача АҚШда USMCA ва Канадада CUSMA сифатида танилган Шимолий Америка эркин савдо битими доирасида Канада ва Мексика билан оралиқ келишувларга эришмоқчи эканини айтган эди.
Карни сўнгги кунларда Канада-АҚШ савдо музокараларининг ҳозирги ҳолати ҳақида янада оптимистик руҳда гапирган бўлса-да, у ўтган ой Politico нашрига АҚШ билан келишувга эришиш учун зарур бўлса, янги Америка президентини кутишга тайёрлигини ҳам айтган эди.