АҚШдаги оралиқ сайловлар натижалари ривожланишининг учта сценарийси
Демократик тўлқинми ёки республикачиларнинг иродасими? Америкаликлар ўз сўзини айтганидан кейин юзага келиши мумкин бўлган учта эҳтимолий натижа.
АҚШдаги оралиқ сайловлар натижаси олиб келиши мумкин бўлган учта сценарий
АҚШдаги оралиқ сайловларга ойлаб давом этган тарғибот ва миллиардлаб доллар сарфланганидан сўнг, найоҳат сайлов куни ҳам етиб келди.
Сўнгги жамоатчилик фикри сўровномалари Демократлар устунликка эга эканини кўрсатмоқда — аммо сўровномалар ҳар доим ҳам ишончли бўлмаган ва бу йил ҳам айрим кутилмаган совғаларни тақдим этиши мумкин.
Умуман олганда, американликлар ўз овозларини бергач, учта мумкин бўлган натижа юзага келиши мумкин.
Қуйида ушбу натижалар қандай бўлиши, натижалар келиб тушиши билан дастлабки ишоралар қандай пайдо бўлиши ва бу мамлакат учун нимани англатиши мумкинлиги ҳақида сўз юритилади.
Тарихга назар ташласак, оралиқ сайловлар одатда ҳокимиятда бўлмаган партияга устунлик беради.
Бунга сўровномаларга кўра тарихий даражада машҳур бўлмаган президент, истеъмол харажатларини ошириб юборган Эрон билан уруш ва бир қанча баҳсли сиёсатлар — масалан, иммиграцияга қарши тажовузкор чоралар ва маълумотларни қайта ишлаш марказлари қурилишини қўллаб-қувватлашни қўшсангиз, сайловда "тўлқин" деб аталмиш ҳодиса учун шароитлар тайёр бўлади.
Ушбу биринчи сценарийда айнан ўша тўлқин юз беради.
Демократлар нафақат Вакиллар палатиси устидан назоратни қўлга киритиши, балки кўпчиликни ташкил этиш учун зарур бўлган 218 та ўриндан анча ўтиб кетиши ҳам мумкин. Улар нафақат сайлов таҳлилчилари томонидан кучлар тенг деб ҳисобланган ўнтача пойгаларда ғолиб чиқиши, балки янада ишончли консерватив ҳудудлардаги баъзи ўринларни ҳам эгаллаб олиши мумкин.
Сенатда бу Демократлар ҳозирги барча ёки кўпчилик ноаниқ пойгаларда, жумладан, анъанавий консерватив штатлардаги пойгаларда ғолиб чиқишини англатади. Салоҳиятли равишда бир авлоддан бери Демократни сайламаган Техасда ёки Канзасда бўлгани каби деярли бир асрдан бери сайламаган жойда камида битта ҳайратланарли ғалаба бўлади.
Агар бу юз берса, Демократлар Сенатни шунчаки эгаллаб олишмайди — улар буни эҳтиётда бир ёки иккита ортиқча ўрин билан амалга оширишади. Бу Аляскада судья Трамп маъмуриятининг бюллетенда иккита Дэн Салливан борлиги бўйича даъвосини рад этганидан сўнг, Республикачилар томонидан эҳтимолий ҳуқуқий эътирозлар атрофидаги ҳар қандай драманинг олдини олиши мумкин.
Демократлар бунга ўз сайловчилари ўртасида давоматни ошириш ва мустақил сайловчиларни катта фарқ билан ютиш орқали эришишлари мумкин. Бу Трампнинг 2024 йилда испантилли сайловчилар ва ёш эркаклар орасида эришган ютуқларини йўққа чиқаради. Баъзи Республикачи сайловчилар ҳам Демократларни қўллаб-қувватлаши ёки шунчаки уйда қолиши мумкин.
Бундай натижа Трамп ва унинг Республикачилар партияси учун кескин танбеҳ бўлиб, қонун чиқарувчи ҳокимиятни мустаҳкам назорат қилувчи янгитдан куч олган Демократик партия ва ҳеч қачон курашдан чекинмайдиган президент ўртасида икки йиллик низони келтириб чиқаради.
Натижалар келиб тушиши билан дастлабки белгилар:
Агар Демократлар Флоридада нишонга олинган Вакиллар палатиси пойгаларида ўз ўринларини сақлаб қолса ва Шимолий Каролина, Мичиган, Нью-Йорк, Виржиния ва Кентуккидаги баъзи Республикачилар округларида ғалаба қозонса. Агар улар Жанубий Каролинадаги Сенат ўрнини эгаллаб олишса, бу Демократлар учун кучли кеча бўлади.
Балки сўровномалар бутунлай нотўғри бўлмас, лекин бутунлай тўғри ҳам бўлмас.
Ушбу сценарийда Демократлар кўпчиликни таъминлаш учун Вакиллар палатисидаги енгилроқ пойгаларнинг етарли қисмини ҳали ҳам ютиб олишлари мумкин, аммо бу катта кўпчилик бўлмайди.
Бу палатадаги Демократик етакчилар қонунларни қабул қилиш учун етарли овозларга эга эканликларига ишонч ҳосил қилиш учун сўл ва марказдаги аъзолар билан мунтазам равишда музокаралар олиб боришлари кераклигини англатади.
Сенатда Демократлар фақат битта ёки иккита ўринни эгаллаб олишади — масалан, Шимолий Каролина деярли аниқ кўринади — аммо консерватив марказдаги пойгалар улар учун қўл етмас бўлади.
Балки улар Мэндги қайсарлик билан барқарор бўлган Республикачи сенатор Сьюзан Коллинзни ўрнидан тушира олишмас ёки сўлчи номзод Абдул Эл-Сайед Мичиганни Демократик лагерда сақлаб қола олмас.
Балки Дэн Салливанлар ўртасидаги дуэль Аляскадаги Демократик номзод Мэри Пелтолани мағлубиятга учратиш учун етарли бўлар.
Ушбу "Демократик томчи" сценарийси юз бериши учун эрта овоз беришда кузатилган кучли Демократик давомат сайлов куни Республикачиларнинг кескин фаоллашуви билан мос келиши керак.
Трампнинг Республикачилар қизил штатларидаги ўз базасини фаоллаштиришга қаратилган ҳаракатлари унинг партиясига энг ёмон сценарийдан қочишга ёрдам бериши мумкин. Сўровномаларда хатолик чегарасида ёки унга яқин бўлган пойгалар иккала томон учун ҳам аралаш натижалар бериши мумкин.
Натижа бўлинган Конгресс бўлади — бу эса сиёсий боши берк кўчага кириб қолишнинг омилидир.
Натижалар келиб тушиши билан дастлабки белгилар:
Агар Флорида бутунлай барқарор равишда Республикачилар назоратида қолса. Агар Демократлар Виржиния ва Пенсильвания каби жойларда Вакиллар палатисидаги баъзи ўринларни қўлга киритса-ю, аммо мамлакат бўйлаб янада хавфсиз сиёсий ҳудудлардаги амалдаги Республикачилар сув тошқинида ювилиб кетишдан омон қолса.
Бу сценарийда Республикачилар Конгресснинг иккала палатасини ҳам ўз қўлларида сақлаб қолишади.
Бу юз бериши учун илгари Трампнинг қўллаб-қувватланишини етарлича баҳоламаган сўровномалар нотўғри бўлиб чиқиши ва тенг кечаётган пойгалар асосан Республикачилар фойдасига ҳал бўлиши керак.
Нафақат Республикачи сайловчилар кутилмаганда юқори сонда овоз беришга чиқишлари, балки Трамп сиёсатига қарши чиққандек кўринган мустақил ва испантилли сайловчилар ҳам охир-оқибат унинг томонига ўтишлари керак бўлади.
Ушбу сценарийда Вакиллар палатисини назорат қилиш Демократлар учун аниқ нарса бўлишдан йироқ бўлиб, Калифорния ва унинг почта орқали овоз бериш бюллетенларини саноқдан ўтказиш бўйича кунлаб давом этадиган узоқ жараёнига боғлиқ бўлиб қолиши мумкин.
Охир-оқибат, Техас, Флорида ва Шимолий Каролина каби жойларда янада қулай конгресс округлари чегараларини чизиш бўйича ҳаракатлар ёрдамида Республикачилар умумий кўпчиликни озгина фарқ билан таъминлашлари мумкин.
Шунингдек, Республикачилар консерватив штатлардаги Сенат учун барча пойгаларда ғолиб чиқишлари ва шунингдек, овоз бериш олдидан Демократлар эгаллаб турган Мичигандаги ўринни ҳам эгаллаб олишлари мумкин.
Республикачилар Шимолий Каролинани сақлаб қолишмаса ёки Демократлар назоратидаги Миннесота ёки Нью-Гэмпширда — бу йилги сайловларда рақобатдошлик чегарасида бўлган пойгаларда — ғалаба қозонишмаса ҳам, лоақал Демократик номзодларни ташвишга солишга мажбур қилишлари мумкин.
Агар бу юз берса, Трамп чоршанба куни эрталаб янгиланган сайлов мандатини даъво қилиши ва Республикачилар Конгрессининг давомли қўллаб-қувватлаши билан ўзининг ички ва ташқи сиёсий кун тартибини илгари суриши мумкин.
Натижалар келиб тушиши билан дастлабки белгилар:
Агар Флоридада сенатор Эшли Муди ва Огайода Жон Хастед қайта сайланишда осонликча ғалаба қозонишса. Агар Республикачилар Пенсильвания ва Виржиниядаги Вакиллар палатиси пойгаларида ўз позицияларини сақлаб қолишса ва Шимолий Каролина, Огайо ҳамда Флоридадаги ҳозирги Демократик ўринларни эгаллаб олишса.