Андижон аеропорти "қайта туғилмоқда". Кенг кўламли реконструксия нималарни олиб келади?

Андижон халқаро аеропортида кенг ко'ламли та'мирлаш ишлари олиб борилмоқда, директор Соҳибжон Кенжаевнинг со'зларига ко'ра, бу аеропортни амалда қайта тикламоқда. Лойиҳа 17-август куни журналистларга тақдим этилди.

О'тган йили якунланган аеропорт мажмуасининг икки йиллик та'миридан со'нг, ҳозирда янги ё'ловчи терминали қурилиши давом этмоқда. У келажакда кенгайтиришни ко'зда тутган ҳолда лойиҳалаштирилмоқда. Аввалроқ Андижон аеропорти Фарг'она водийси учун муҳим муқобил аеродромга айланиши, ёмон об-ҳаво шароитида самолётларнинг Тошкентга ё'налтирилишининг олдини олиши ҳақида хабар берилган эди.

Самарқанд, Урганч, Бухоро ва Намангандаги лойиҳалардан фарқли о'лароқ, Андижон аеропортини та'мирлаш ишлари О'збекистон аеропортлари томонидан хусусий инвесторлар иштирокисиз, давлат-хусусий шериклик (ДХШ) схемаси орқали мустақил равишда амалга оширилмоқда.

Лойиҳанинг асосий хусусияти - кутиш хонасида катта деворий расм ва жабҳада самолётлар ко'ринишидаги қуёшдан ҳимояловчи воситалар билан безатилган 50 йиллик эски терминал биносининг сақланиб қолиши. Гарчи у охир-оқибат бузиб ташланишига қарамай, деворий расмни сақлаб қолиш режалаштирилган.

Илгари Самарқанд аеропортида ишлаган Приме Товер Гроуп терминални лойиҳалаштирмоқда. Бош пудратчи Наманганда конгресс зали ва савдо марказларини қуриш билан танилган маҳаллий Марин Бусинесс Траде қурилиш компанияси.

Қурилиш-монтаж ишлари бо'йича шартнома 5-феврал куни тахминан олтита йирик компания иштирок этган тендердан со'нг имзоланди. Лойиҳанинг дастлабки қиймати 335 миллиард со'мга баҳоланмоқда, аммо лойиҳалаш ва қурилиш ишлари давом этар экан, якуний рақам о'згариши мумкин.

Соҳибжон Кенжаевнинг тушунтиришича, ППП схемасидан воз кечиш компанияга бошқа минтақавий аеропортларни модернизация қилиш учун ишлатиладиган даромадларни сақлаб қолиш имконини беради. Ушбу қарор, шунингдек, компаниянинг мустақил равишда аеропортлар қуриш қобилиятини намойиш этишга қаратилган.

3,5 миллиондан ортиқ аҳолига эга О'збекистоннинг энг зич жойлашган ҳудудларидан бири бо'лган Андижон вилояти Фарг'она водийсининг шарқида жойлашган ва Қирг'изистон билан чегарадош бо'либ, ҳаво қатнови ва халқаро транспорт алоқаларини ривожлантириш учун қулай шароитлар яратади.

1979-йилда очилган эски аеропорт мажмуасининг сиг'ими транспорт ҳажмининг о'сишини чеклаб қо'йди. Унинг майдони 2402 квадрат метрни, сиг'ими эса соатига 200 ё'ловчини ташкил этган. 1995-1996 йилларда қо'шимча жо'наш ва келиш заллари қо'шилди.

Эски терминал о'рнида ма'мурий бино қуриш режалаштирилган, деди Соҳибжон Кенжаев.

Эски бинодан олинган деворий расмнинг тақдири ҳали ҳал қилинмаган. Янги терминалда унинг учун музей майдонини яратиш имконияти ко'риб чиқилмоқда. Деворий расм маданий мерос мақомига эга бо'лмаса-да, аеропорт раҳбарияти уни миллий реестрга киритиш учун Маданий мерос агентлиги билан ҳамкорликда ишламоқда.

Янги терминал 19 650 квадрат метр майдонни эгаллайди, бу мавжуд бино майдонидан тахминан саккиз баравар ко'п. У соатига 1000 ё'ловчига хизмат ко'рсатиш имкониятига эга бо'лади, бу ҳозирги сиг'имдан беш баравар ко'п.

Янги терминалнинг биринчи қаватида Тошкент аеропортидаги каби 14 та ро'йхатдан о'тиш пештахтаси ва иккита о'з-о'зига хизмат ко'рсатиш ро'йхатдан о'тиш ва юкларни тушириш пештахталари жойлашган. Шунингдек, у ерда ички рейслар учун жо'наш зали, СИП зал ва халқаро келиш зали жойлашган.

Иккита эскалатор ва иккита лифт халқаро рейслар учун зали жойлашган иккинчи қаватга олиб боради.

Терминалнинг жойлашуви ё'ловчилар осонгина ҳаракатланиши ва о'зларини қамалиб қолгандек ҳис қилмасликлари учун мо'лжалланган.

Аеропорт директорининг биринчи о'ринбосари Қобилжон Абдуназаровнинг та'кидлашича, "ҳар бир текширувдан со'нг деворлар сизни эзиб ташлайди", ко'плаб "ёпиқ, лабиринт" аеропортлардан фарқли о'лароқ, янги терминалнинг барча жойлари очиқ бо'лади, шиша деразалар ё'ловчиларга хавфсизлик вақтида ҳам ташқарини ко'риш имконини беради.

Кутиш хоналарида бепул Ви-Фи билан ҳамкорлик зоналари бо'лади ва о'риндиқлар электр розеткалари ва УСБ портлари билан жиҳозланади.

Терминалнинг ташқи ва ички дизайнида Андижонлик ва Бобурийлар сулоласининг асосчиси Заҳириддин Муҳаммад Бобурга ҳаволалар бо'лади.

Лойиҳа шунингдек, О'заеронавигация маркази учун янги парвозларни бошқариш биносини қуришни ва навигация тизимларини модернизация қилишни о'з ичига олади. Юк терминали ва ёқилг'и қуйиш мажмуаси ҳозирда лойиҳалаш босқичида. Абдуназаровнинг со'зларига ко'ра, лойиҳа тугагандан со'нг аеропортда эски инфратузилма энди бо'лмайди.

14-август ҳолатига ко'ра, янги терминалда қурилиш-монтаж ишлари тахминан 40% га етди. Пойдевор то'лиқ бетонланди, ер ости сувларини дренажлаш тизими о'рнатилди, металл конструксиялар (13 104 квадрат метр) ва ёнг'инга чидамли том (10 483 квадрат метр) о'рнатилди.

Биринчи қаватдаги қават, шу жумладан мустаҳкамловчи рамка, 90% бетонланган. Ҳозирда поллар орасидаги нурлар, мустаҳкамловчи металл конструксиялар ва фасад ё'риқномалари о'рнатилмоқда. Ишнинг кейинги босқичи фасад ойналарини ёпиш бо'лади, бунинг учун материаллар аллақачон Хитойдан буюртма қилинган.

Терминални қуриш 2026 йил охирига, ишга тушириш эса 2027 йилнинг биринчи чорагига режалаштирилган. Бу муддат, бошқа нарсалар қатори, чет элдан сотиб олинган ускуналарни етказиб беришга бог'лиқ.

Модулли металл конструксия терминални келажакда кенгайтириш имконини беради.

Аеропорт ёнида 300 хонали янги меҳмонхона қурилмоқда. Терминалда узоқ муддатли то'хташ жойлари бо'лган ё'ловчилар учун 30-40 о'ринли капсулали меҳмонхонани жойлаштириш имконияти ҳам ко'риб чиқилмоқда.

Барча замонавий аеропортларда бо'лгани каби, терминалга кириш жойи то'сиқ билан о'ралмайди ва автомобил, такси ва автобус орқали кириш мумкин бо'лади.

Илгари учиш-қо'ниш ё'лагининг узунлиги 2985 метрдан 3300 метргача, кенглиги эса 45 метрдан 60 метргача оширилгани ҳақида хабар берилган эди. Ё'лак бутунлай бетон билан алмаштирилди, унинг хизмат муддати тахминан 30 йил. Перрондаги самолётлар то'хташ жойлари сони олтитадан о'нтагача оширилди.

Аеродромнинг сиг'имини ошириш учун иккита янги ё'лак қурилди, улардан бири юқори тезликдаги ё'лак. Стандарт ё'лак аллақачон фойдаланилмоқда ва юқори тезликдаги ё'лак яқин орада очилиши режалаштирилган.

Қайта қурилган учиш-қо'ниш ё'лагига биринчи марта 2025-йил 15-мартда самолёт — Тошкентдан Узбекистан Аирвайс авиакомпаниясининг техник хизмат ко'рсатиш рейси қабул қилинди. Тез орада мунтазам рейслар бошланди: дастлаб ички, кейин эса о'тган йилнинг октябр ойида халқаро рейслар бошланди.

Бу йил аеродромда ИИ тоифали ЛЕД ёритгичлар о'рнатилди. Бу самолётларга 300 метр ко'риниш масофасида қо'ниш имконини беради, бу айниқса Фарг'она водийси учун жуда муҳимдир, чунки у ерда туман туфайли қишда ко'риниш 500-700 метргача пасайиши мумкин. Илгари ко'ринишнинг ёмонлиги парвозларнинг кечикишига ва самолётларнинг муқобил аеродромларга, жумладан, Тошкентга ё'налтирилишига олиб келган. Наманган ва Фарг'она аеропортларида ҳозирда И тоифали ускуналар мавжуд.

Периметр хавфсизлиги ва электр та'миноти тизимлари ҳам модернизация қилинмоқда. Август ойининг о'рталарига келиб, ёритиш ускуналари ва периметр то'сиқларини о'рнатиш 95%, ҳудудни вертикал режалаштириш эса 90% ни ташкил этди.

Аеродром инфратузилмасини модернизация қилиш натижалари аллақачон ё'ловчилар оқимида ко'риниб турибди. 2025-йилдан камроқ вақт ичида аеропорт 94 000 дан ортиқ ё'ловчига хизмат ко'рсатди ва 2026-йилнинг дастлабки етти ойида бу ко'рсаткич аллақачон тахминан 127 000 га етди. Йилнинг биринчи ярми натижаларига ко'ра, Андижон минтақавий аеропортлар орасида энг юқори ё'ловчилар оқими о'сишини намойиш этди.

Йил охирига келиб, аеропорт 200 000 дан ортиқ ё'ловчига хизмат ко'рсатишни режалаштирмоқда ва янги терминал то'лиқ ишга туширилгач, йилига 1,1 миллион ё'ловчига етади.

Ҳозирда Андижон Жидда, Медина, Новосибирск, Внуково ва Истанбулга халқаро рейсларни амалга оширади - ҳафтасига жами 8-9 та рейс. "О'збекистон ҳаво ё'ллари" ва "Силк Авиа" авиакомпаниялари ҳар куни эрталаб ва кечқурун Тошкентга рейсларни амалга оширадилар, улар то'лиқ банд. Янги терминал ишга туширилгандан со'нг, рейслар сони ҳафтасига 60 тагача ко'пайиши режалаштирилган.

Инфратузилмани янгилаш аеропортга Аирбус А330 ва Боеинг 767/787 каби йирик самолётларни қабул қилиш имконини берди. 3-июл куни аеропорт Флядеал томонидан бошқариладиган Мединадан режалаштирилган рейсда о'зининг биринчи А330 самолётини кутиб олди.

Хорижий авиакомпанияларни жалб қилиш учун уларнинг инфратузилма ва самолётларга техник хизмат ко'рсатиш талабларини қондириш керак. Шуни ёдда тутган ҳолда, янги терминал учта реактив ко'прик билан қурилмоқда — бу Фарг'она водийсида биринчи марта.

"Аеропорт рейсларни қанчалик тез бажарса, авиакомпания учун шунча арзонроқ бо'лади. Самолётларнинг то'хтаб қолиши то'г'ридан-то'г'ри ё'қотишларни англатади", деб тушунтирди Қобилжон Абдуназаров.

Талабнинг катта қисми қо'шни Қирг'изистон аҳолисидан келади. "Кечагина биз Жидда шаҳрига 363 ё'ловчи билан А330 самолётини жо'натдик — уларнинг деярли 70 фоизи Қирг'изистон фуқаролари эди. Чегара очилиши ва аеропорт хизматлари кенгайиши билан қо'шни давлатдан келган ё'ловчилар оқими ортиб бормоқда", деб тушунтирди Соҳибжон Кенжаев.

Аеропорт юк ташиш хизматини ҳам ривожлантира бошламоқда. 4-август куни аеропорт Чалленге Аир Сарго компаниясидан биринчи Боеинг 747-400 юк самолётини қабул қилди. Илгари бу кенг фюзеляжли самолётлар фақат Наманган водийсига ёнилг'и қуйиш учун, юксиз қо'нар эди.

Боеинг 747 Андижонга Белгиядан қорамол партиясини олиб келди. Ушбу ташаббус илгари Навоийдаги юк маркази орқали ҳайвонларни ташиб, кейин уларни автомобил ё'ли орқали етказиб берган тадбиркор томонидан илгари сурилган. Ушбу схема ҳар бир қорамол бошига тахминан 2,5 миллион со'мга харажатларни оширди. Энди у Белгиядан 1000 бош қорамол етказиб беришни режалаштирмоқда, йил охиригача яна олтита рейс режалаштирилган.

Юк терминали қурилиши ё'ловчи терминали қуриб битказилгандан со'нг бошланиши режалаштирилган.