"304 та лаборатория — бу етарли эмас." Сенат янги маҳсулот хавфсизлиги тизимини муҳокама қилди.
Техник тартибга солиш агентлигининг маълумотларига кўра, бозор кузатуви жорий этилгандан сўнг, Ўзбекистонда маҳсулотларни синовдан ўтказишга эҳтиёж сезиларли даражада ошади. Ҳозирда мамлакатда 304 та аккредитациядан ўтган лаборатория фаолият юритмоқда, аммо бу етарли эмас. Расмийлар хусусий сектор иштирокини кенгайтиришга умид қилмоқда.
"304 та лаборатория етарли эмас." Сенат янги маҳсулот хавфсизлиги тизимини муҳокама қилди
7-август куни Сенатнинг ялпи мажлисида Техник тартибга солиш агентлиги директорининг биринчи о'ринбосари Лазизбек Саидорипов О'збекистонда фаолият юритаётган 304 та аккредитациядан о'тган синов лабораториялари янги бозор назорати тизими жорий этилгандан со'нг мамлакат эҳтиёжларини қондира олмаслигини айтди.
Сенатор Зокиржон Раҳмонов "Умумий маҳсулот хавфсизлиги то'г'рисида"ги қонунни муҳокама қилиш пайтида лаборатория инфратузилмасининг тайёрлиги масаласини ко'тарди. У ҳужжат хавфли товарларни тезкор аниқлаш ва мусодара қилиш механизмларини тақдим этишини та'кидлади ва лабораторияларнинг етарли техник ва аккредитация имкониятлари, шунингдек, синов натижаларини халқаро миқёсда тан олишни та'минлаш режалари ҳақида со'ради.
Саидориповнинг хабар беришича, 304 та аккредитациядан о'тган лаборатория озиқ-овқат саноати, машинасозлик, электротехника, кимё ва енгил саноат, қурилиш ва фармацевтика соҳаларида фаолият юритади. "Бу, албатта, етарли эмас", деди агентлик вакили.
Унинг со'зларига ко'ра, маҳсулотларни синовдан о'тказишни о'з ичига олган бозор назорати жорий этилгандан со'нг, синовларга эҳтиёж ортади. Бундан ташқари, Саидорипов кузатув ишларига яна то'ққиз агентлик жалб қилинишини ма'лум қилди.
Саидорипов шунингдек, хусусий синов лабораторияларини ривожлантириш чоралари ҳақида гапирди.
Унинг со'зларига ко'ра, 2026-йил 16-февралдаги президент фармонида агар ма'лум бир ҳудудда иккита хусусий лаборатория мавжуд бо'лса, давлат о'з тузилмасини яратмаслиги кераклиги белгиланган, бу эса ушбу фаолиятни монополлаштиришга олиб келиши мумкин.
Агентлик вакили ушбу чора тадбиркорларнинг лабораторияларни ташкил этишга ва уларнинг маҳсулот мувофиқлигини баҳолашда иштирок этишига қизиқишини ошириши кераклигини та'кидлади. Унинг та'кидлашича, ҳозирда ко'плаб лабораториялар аккредитациядан о'тмоқда ёки о'тишни режалаштирмоқда.
Бундан ташқари, мувофиқликни баҳолаш тизими аста-секин сертификатлашдан декларацияга о'тмоқда. Саидорипов ишлаб чиқарувчи мамлакатда берилган ҳужжатларни то'г'ридан-то'г'ри тан олиш механизмлари ко'зда тутилганини айтди.
"Тадбиркор о'з ҳужжатларини тақдим этади ва [мувофиқликни] э'лон қилади. "Бу занжирдаги битта регулятор ё'қолиб бормоқда", деб тушунтирди у.
Агентлик раҳбарининг биринчи о'ринбосарининг со'зларига ко'ра, хусусий синов лабораториялари о'ртасидаги рақобат ҳам кучайиши кутилмоқда. Унинг та'кидлашича, ба'зи давлат лабораториялари хусусий секторга о'тказилмоқда ва ҳам давлат, ҳам хусусий лабораторияларнинг натижалари тенг шартларда тан олиниши керак.
Йиг'илишда маҳсулот хавфсизлиги мониторингини рақамлаштириш ҳам муҳокама қилинди.
Саидориповнинг хабар беришича, 300 дан ортиқ синов лабораториялари аллақачон Техник регламент ахборот тизимига (ТРИС) уланган. Унда маҳсулот талаблари ва мувофиқликни баҳолаш натижалари ҳақида ма'лумотлар мавжуд.
Агентлик вакили келажакда синов натижаларини қайта ишлаш учун сун'ий интеллектдан фойдаланиш имкониятини ҳисобга олди.
"Ҳар бир синов ҳисоботини ан'анавий усулда баҳолаш шарт эмас." Агар сун'ий интеллект жорий этилса ва хавф таҳлили мезонлари аниқ белгиланса, ушбу тизим қайси маҳсулотлар хавфсизроқ ва қайси бири юқори хавф даражасига эга эканлигини таҳлил қила олади", деди у.
Қонун ҳақидаги ҳисоботда та'кидланганидек, янги тизим, бошқа нарсалар қатори, О'збекистоннинг техник регламентларини Жаҳон савдо ташкилоти талабларига мослаштириш учун ишлаб чиқилган.
Қонун маҳаллий ва импорт қилинадиган маҳсулотларга тенг талабларни қо'ллашни, халқаро стандартларнинг устуворлигини ва савдода асоссиз техник то'сиқларнинг олдини олишни назарда тутади.