120 километр ёнилғисиз ва двигателларсиз. Учувчилар Атлантика осмонида 306 кишини қандай қутқариб қолишган
Түн, Атлантика океани ва ўн минг метрдан ортиқ баландликдаги йўловчи лайнери. Топ-тоза, кутилмаганда самолётнинг ёнилғиси тугайди ва иккала двигатель кетма-кет ишдан чиқади. Энг яқин аэродромгача — 120 километр, бортда эса 306 киши бор. Қутқарилишга деярли ҳеч қандай имконият йўқдек туюлади. Аммо 2001 йил 24 августда Airbus A330 экипажи кейинчалик «Атлантика устидаги мўъжиза» деб аталадиган воқеани амалга оширди.
Ёнилғи ва двигателларсиз 120 километр. Пилотлар Атлантика океани устида 306 кишини қандай қутқариб қолишди
Экипаж двигателлари ишламаётган 170 тонналик самолётни қандай қилиб қўндиришга ва барча йўловчиларни қутқаришга муваффақ бўлгани — фуқаролик авиациясидаги энг ажабланарли ҳодисалардан бирининг тарихини сўзлаб берамиз.
Дунёда ҳар куни юз мингдан ортиқ авиарейслар амалга оширилади. Миллионлаб йўловчилар осмонда хизмат сафарига, бизнес ишлари бўйича ёки узоқ кутилган саёҳатга учиб кетишмоқда. Но 2001 йил 24 августда юз берган ҳодиса ҳанузгача мантиққа сиғмайди.
Тасаввур қилинг: лиқ тўла йўловчи лайнери тунги қоронғиликда чексиз Атлантика океани устида учиб бормоқда. Тўсатдан унинг бакларидаги ёнилғи бутунлай тугайди ва самолётнинг иккала двигатели ҳам ишдан чиқади. Канаданинг Торонто шаҳридан Португалиянинг Лиссабонига учаётган Эрбас А330 айнан шундай критик вазиятга тушиб қолган эди.
Маълумки, авиалайнерлар ёнилғисиз учмайди. Аммо командир Роберт Пише ва иккинчи пилот Дирк де Ягернинг ақл бовар қилмас маҳорати эвазига экипаж ҳақиқий мўъжизани амалга оширди — фуқаролик авиацияси тарихидаги ишламаётган двигателлар билан энг узоқ масофага парвоз қилиш (планерлаш). улар тортиш кучисиз яна 120 километр учишга ва 170 тонналик машинани Азор оролларидаги Португалиянинг Лажеш ҳарбий авиабазасига эсон-омон қўндиришга муваффақ бўлишди. Ўша куни бортдаги барча 306 киши тирик қолди.
Ушбу Эрбас 1999 йилда ишлаб чиқарилган ва муваффақиятли синовлардан сўнг Эйр Трансат авиакомпаниясига топширилган эди. Тасвирланаётган воқеалар содир бўлган вақтда лайнер фойдаланишда бўлганига бор-йўғи икки йил тўлганди. Шу вақт ичида у ўн минг соатдан ортиқ учиб, деярли икки ярим минг марта ҳавога кўтарилган ва қўнганди. Ўша мешъум куни кенг фюзеляжли самолёт бортида 293 нафар йўловчи ва 13 нафар экипаж аъзоси бор эди. Уларнинг аксарияти Португалия фуқаролари эди.
Учишдан олдин бакларга деярли 47 тонна керосин қуйилган. Бу захира Торонтодан Лиссабонгача учиб бориш учун ортиғи билан етарли эди. Парвознинг дастлабки тўрт соати аниқ режа бўйича ўтди. Аммо соат 05:16 да пилотлар кабинасида огоҳлантирувчи индикатор ёнди: ўнг двигателда мой босими паст ва қизиб кетиш.
Бу сигналнинг ўзи ёнилғи етишмаслигини англатмас эди. Аксинча: ишқаланиб кетган шланг орқали яширин сизиб чиқиш сабабли совуқ керосин шунчаки ўнг двигателдаги мойни совутишни тўхтатганди — айнан шунинг учун приборлар критик ҳароратни қайд этганди. Аммо пилотлар буни ёнилғи билан боғлай олишмасди, чунки ёнилғи захираси билан қуйилган эди. Бу сохта сигнал ва компьютернинг оддий носозлиги деб ўйлаб, улар ҳар эҳтимолга қарши авиакомпаниянинг техник хизмати билан боғланишди, аммо техник хизмат кўрсатиш маркази мутахассислари фақат: «Эътиборли бўлинг ва вазиятни кузатиб боринг», деб жавоб беришди.
Соат 05:36 да иккинчи сигнал ишлаб кетди. Приборлар ёнилғининг критик дисбалансини кўрсатди: ўнг қанотда керосин деярли йўқолган эди. Ҳақиқий сабабни тушунмай, пилотлар мешъум хатога йўл қўйишди: улар қайта ҳайдаш клапанини очишди ва соз ҳолатдаги чап бакдан бўшаб қолаётган ўнг бакка керосин узатишни бошлашди. Ёнилғи кучли оқим билан тўғридан-тўғри океанга оқиб кета бошлади. Айнан ўшанда ҳаво кемаси командирида даҳшатли гумонлар пайдо бўлди: ёнилғи қандай қилиб йўлнинг ярмида йўқолиб қолиши мумкин? У энг ёмон нарсани — сизиб чиқишни тахмин қилди. Командир катта стюардни чақирди ва иллюминатор орқали қанотни кўздан кечиришни буюрди. Аммо борт ташқарисида қоп-қоронғи тун эди ва офат кўламини ўз кўзлари билан кўришнинг имкони йўқ эди.