Саудия, Покистон ва Туркия қўшма мудофаа битими имзолади
Саудия Арабистони, Покистон ва Туркия 7-август куни Макка шаҳрида қўшма мудофаа битимини имзолади. Реутерс агентлигининг хабар беришича, бу келишув Кўрфаздаги нефт экспорт қилувчи мамлакатларга ракета ҳужумлари уюштирилаётган бир пайтда АҚШнинг сунний иттифоқчиларини бирлаштирди.
28-феврал куни АҚШ ва Исроил Эрон билан уруш бошлаганидан сўнг, Эрон ва унинг иттифоқчилари Саудия Арабистони ҳамда Кўрфазнинг бошқа давлатларига ҳужум қилиб, уларнинг энергия ташувларини тўсиб қўймоқда.
Томонларнинг қўшма баёнотида айтилишича, шартнома ҳар қандай тажовузга қарши биргаликда жавоб беришни кучайтиришга қаратилган. Ҳужжатга кўра, уч мамлакатдан бирига қилинган қуролли ҳужум барчага қилинган ҳужум деб баҳоланади.
"Макка қўшма мудофаа битими" бўйича ҳар бир томоннинг аниқ мажбуриятлари келтирилмаган. Аммо унда шартнома жамоавий хавфсизликни мустаҳкамлаш ҳамда минтақада ва ундан ташқарида тинчликни таъминлашни мақсад қилгани айтилган.
Туркия расмийларидан бирининг сўзларига кўра, "Битим жамоавий мудофаа бандини ўз ичига олади. У фақат мудофаа характерига эга ва фақат мудофаа учун ўзаро ёрдамни назарда тутади".
Расмийнинг қўшимча қилишича, шартнома муайян бир давлатга қарши қаратилмаган. У минтақанинг бошқа мамлакатлари учун очиқ ва амалдаги икки ёки кўп томонлама келишувларни бекор қилмайди.
Шунга қарамай, ушбу уч мамлакат Исроил ҳамда Эрон шиаларининг тобора тажовузкор ҳарбий ҳаракатларидан хавотирда. АҚШ эса минтақадаги ушбу тартибсизликларни жиловлашга қийналмоқда.
**Кучли сиёсий рамз**
Саудия Арабистонидаги Кўрфаз тадқиқот маркази раҳбари Абдулазиз Сагернинг таъкидлашича, "Ушбу саммитнинг сиёсий аҳамияти жуда юқори. Мусулмон дунёсининг энг нуфузли учта давлати мураккаб паллада йиғилди. Бу минтақавий кучларнинг хавфсизлик масалаларида янада яқиндан ҳамкорлик қилишга тайёрлигини кўрсатади".
Унинг қўшимча қилишича, агар бу уч томонлама формат доимий ҳамкорликка айланса, уч мамлакатнинг дипломатик ва мудофаа қудратини оширади. Шунингдек, минтақавий хавфсизлик тизимини шакллантиришга ҳисса қўшади.
Маълумот учун, Туркия НАТОдаги иккинчи энг йирик армияга эга. Саудия Арабистони Кўрфазнинг энг қудратли давлати, исломнинг муқаддас қадамжолари жойлашган ҳудуд ва дунёдаги етакчи нефт экспортчиларидан биридир. Покистон эса ядро қуролига эга бўлган ягона мусулмон мамлакат ҳисобланади. Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғонни кутиб олишдан олдин Покистон бош вазири Шаҳбоз Шариф ва армия раҳбари Осим Мунир Маккада умра амалларини бажарди.
Сўнгра улар Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмон билан учрашди. 28-февралда уруш бошланганидан бери Саудия Арабистони Эрон, Ямандаги ҳусийлар ва Ироқдаги шиа гуруҳлари томонидан бир неча бор ҳужумга учради.