Ўзбекистонда 10−16-август кунлари об-ҳаво қандай бўлади? Газета шарҳи

**Ўзбекистонда 10-16-август кунлари об-ҳаво прогнози: Иссиқдан салқинликка ўтиш кутилмоқда**

Жорий ҳафта Ўзбекистонда об-ҳаво икки хил характерга эга бўлади: дастлабки кунларда кучли иссиқлик ҳукм сурса, ҳафта охирига бориб салқинлашиш кузатилади. Бу ҳақда "Газета" шарҳида ма'лум қилинди.

**Ҳафта бошидаги иссиқлик**

10-12-август кунлари Ўзбекистоннинг тоғли ҳудудларидан ташқари барча жойларда иссиқ ва қуруқ об-ҳаво сақланиб қолади. Бунга мамлакат устида паст босимли, иссиқ ҳаво массаси билан боғлиқ синоптик жараён сабаб бўлади.

"Meteoinfo.ru" хорижий об-ҳаво бюроси ма'лумотларига кўра, ушбу ҳафта ўтган йилнинг шу даврига нисбатан бироз иссиқроқ бўлиши мумкин. Иш кунлари республика бўйлаб иқлимий ме'ёрдан 2-5 даражагача юқори ҳарорат муҳити кузатилади.

Ўзгидромет прогнозларига кўра, душанба, сешанба ва чоршанба кунлари кундузги ҳарорат Сурхондарё, Қашқадарё, Бухоро, Навоий вилоятлари ва Қорақалпоғистонда +43 даражагача кўтарилади. Тошкент, Жиззах, Сирдарё, Самарқанд ва Фарғона водийси вилоятларида +40 даража, тоғларда эса +32 даражагача етиши кутилмоқда.

Тунги ҳароратлар ҳафта бошида чўл, шимол ва жануб ҳудудларда +23…+28 даража, бошқа ҳудудларда +21…+26 даража оралиғида бўлади.

**Ҳафтанинг иккинчи ярмидаги салқинлик**

Ҳафтанинг иккинчи ярмидан бошлаб атмосфера босими юқорироқ бўлган нисбатан салқин ҳаво массасининг кириб келиши ҳарорат пасайишига олиб келади. Пайшанбадан бошлаб шимолий ҳудудларда салқинлик сезила бошлайди.

Пайшанба куни шимолда ҳаво ҳарорати сезиларли пасайиб, +33…+38 даража оралиғида кузатилса-да, бошқа ҳудудларда ҳафта бошларидаги каби иссиқ об-ҳаво сақланиб қолади. Фақатгина шанбадан бошлаб салқинроқ ҳаво оқимлари республика ҳудудларида ҳароратни бироз пасайтириши мумкин.

Дам олиш кунлари республика ҳудудлари бўйлаб сезиларли салқин кунлар кузатилиши кутилмоқда. Иш ҳафтаси охирлари ва дам олиш кунлари республиканинг катта қисмида тунги ҳарорат қийматлари сезиларли салқинлаб, +21 даража ва ҳатто ундан бироз пастроқ бўлиши мумкин. Тоғларда эса тунги ҳарорат қийматлари +13 даражагача пасаяди.

ЭСМВФ ма'лумотларига кўра, 13-август, пайшанба куни республика ҳудудларининг катта қисмида ҳарорат максимумлари +41…+43 даражагача кўтарилиши акс этган. Шу билан бир қаторда, шимолдагилар шу куни ҳафта бошларига нисбатан бироз салқин об-ҳавога гувоҳ бўлиши мумкинлиги ҳам тасвирланган.

**Ёғингарчилик ва шамоллар**

Ҳафта бошларида айрим тоғли ҳудудларда қисқа муддатли кучли жала бўлиши мумкин, аммо ҳафта республика ҳудудларининг катта қисмида деярли ёғингарчиликсиз ўтиши кутилмоқда. ЭСМВФ ёғингарчилик прогнози харитасида ҳафта давомида жойларга деярли ёмғир тушмаслиги акс этган.

Ҳафта давомида деярли ҳар куни шимол томонларда кучли шамоллар эсиши мумкин. Ўзгидромет синоптиклари ҳафта бошлари шимол ҳудудларда кучли шамоллар ва куннинг иккинчи ярмида айрим тоғ этакларида кучли булутости шамоллар эсиши ва унинг ортидан айрим ҳудудларда чанг тўзони бўлишига э'тибор қаратган. Айрим жойларда кўзга кўринмайдиган майда чанг заррачалари (ПМ2,5 ва ПМ10) миқдори ортиши мумкин.

**Биоиқлимий шароитлар ва саломатликка та'сири**

Ўзгидромет ва ЭСМВФ прогнозларига кўра, ушбу ҳафта республиканинг катта қисмида ўртача ҳаво ҳарорати ме'ёрдан 3-6 даража юқори бўлиши, ёғингарчилик миқдори эса ме'ёрдан кам ёки айрим ҳудудларда шу даврга хос қийматларга яқин бўлиши прогноз қилинмоқда.

Ҳафтанинг иш кунлари республика бўйлаб жуда иссиқ, дам олиш кунларига бориб эса бироз салқин об-ҳаво бўлиши кутилмоқда. Ушбу ҳолат жойларда турли тармоқларга сезиларли юкламалар, ёнғинлар хавфини ошириши мумкин.

Жорий ҳафта иш кунлари учун энг иссиқ кун чоршанба ва пайшанба кунларига тўғри келади. Айни 12 ва 13-августда куннинг иккинчи ярмидаги айрим муддатларда Хоразм, Бухоро, Навоий, Қашқадарё, Сурхондарё вилоятлари ва Қорақалпоғистонда ҳаво ҳарорати, шамол тезлиги ва нисбий намликнинг биргаликдаги та'сири туфайли иссиқлик стрессининг энг юқори даражалари шаклланиши мумкин.

ЭСМВФ биоиқлимий шароит прогноз харитасига кўра, 13-август соат 14:00 муддатда Бухоро, Навоий, Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари айрим ҳудудларида иссиқлик стрессининг юқори даражаси қайд этилиши мумкин.

+41…+43 даражагача кўтарилувчи қуруқ иссиқлик организм учун оддий метеорологик ноқулайлик эмас, балки юрак-қон томир тизими, буйраклар ва сув-электролит мувозанатига юклама берувчи физиологик стрессдир. Айниқса, кексалар, болалар, очиқ ҳавода меҳнат қилувчилар, юрак-қон томир, буйрак, нафас йўллари касалликлари ва диабети бор кишилар учун хавф юқоридир. Бундай шароитда суюқлик исте'моли, куннинг энг иссиқ пайтларида жисмоний фаолликни чеклаш ва организмни ортиқча қизиб кетишдан асраш муҳим.

Соат 12:00 ва 16:00 оралиғида имкон қадар очиқ қуёш остида узоқ қолмаган ма'қул. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги шундай кунларда соат 10:00 дан 17:00 орасидаги муддатларда қуёш нури тик тушадиган жойларда ҳаракатланмасликни тарғиб этиб, огоҳлантириш хабари улашган.

Аҳоли зич истиқомат қилувчи ҳудудларда жума ва дам олиш кунлари, шимолий ҳудудларда эса пайшанба ва жума кунлари кузатиладиган ёзги жазирама вақтида иссиқликнинг организмга та'сирини камайтириш бўйича Соғлиқни сақлаш вазирлиги тавсияларига амал қилиш фойдадан холи бўлмайди.

Шунга қарамай, ушбу ҳафтадаги иссиқлик июл ўрталарида кузатилган кучли иссиқлик даражасига етмайди. Айниқса, ярим тунда ҳаво салқинлаб, кундузи жуда ҳам юқори ҳарорат кузатилган ҳудудларда тонгги муддатларда "қулай" биоиқлимий шароитлар кузатилади. Дам олиш кунларига бориб, республиканинг катта қисмида иссиқлик стрессининг та'сири сезиларли даражада сусайиши мумкин.

**Космик та'сирлар**

Ўтган дам олиш кунлари қуёш сиртидаги доғларда жуда ҳам сокинлик кузатилди. Кўплаб хорижий геофизика марказлари, шунинг учунми, ҳафта бошларида кучли "қизил" ёки "сариқ" хавф даражасидаги магнит бўрони қўзғалишларини кўзда тутмаган.

Қозоғистоннинг Олмаота ионосфера маркази ҳам шунга ўхшаш тахминларни тақдим этиб, ҳафта иш кунлари асосан яшил хавф даражасидаги магнит бўрони қўзғалишлари бўлишига э'тибор қаратган.

Магнит бўронлари бўйича 2-3 кундан ортиқ муддатга ишончли прогноз бериш ҳозирча имконсиз. Шу боис узоқ муддатли тахминларга эмас, яқин кунлар учун янгиланиб борувчи ма'лумотларга таяниш мақсадга мувофиқ.

Санитария-эпидемиология қўмитаси ҳавода ифлосланиш орца ёки майда заррачалар билан боғлиқ ифлосланиш рўй берганида қандай ҳаракат қилиш бўйича аҳолининг турли ёш қатламлари ва беморлар учун тайёрлаган тавсиялари билан танишиб қўйиш зарар қилмайди.

Хулоса қилиб айтганда, 10-16-август ҳафтаси Ўзбекистонда икки хил характерга эга бўлади: ҳафтанинг биринчи ярми ва ўрталарида кучли қуруқ иссиқлик ва юқори физиологик юклама, дам олиш кунларида эса шимолдан кириб келувчи нисбатан салқин ҳаво ҳисобига иссиқликнинг сусайиши.