Нигериядаги оммавий тўй - ва фирибгарлардан севишганларни айтиш қанчалик қийин бўлиб чиқмоқда

Нигериянинг шимолидаги Кано шаҳрида о'тган ҳафта давомида 1500 жуфтлик то'й маросимида иштирок этди, уларнинг барчаси янги то'й либослари Кано штати ҳукумати томонидан молиялаштирилди. Байрамлар шаҳарга жонли муҳит баг'ишлади, ко'чалар келинлар ва уларнинг оилалари байрамга тайёргарлик ко'риш билан гавжум эди.

Жума куни асосий маросим Амир саройида бо'либ о'тди, у ерда қизил ҳижоб кийган келинлар ва қизил шляпалар ва оқ либос кийган куёвлар шаҳарнинг ан'анавий мусулмон етакчиси томонидан расман никоҳга қо'шилди. То'й шанба куни губернатор Абба Кабир Юсуф томонидан уюштирилган то'й нонушта билан якунланди, у янги турмуш қурганларга дуо қилди.

Кано штати ҳукумати бу ташаббусга бощилик қилиб, жуфтликларни қо'ллаб-қувватлаш учун 1,5 миллиард наира (1 миллион доллар; 815 000 фунт стерлинг) сармоя киритди. Ушбу молиявий ёрдам келиннинг сепини қоплади ва уларнинг биринчи уйлари учун мебел билан та'минлади. Дастур никоҳда жиддий молиявий то'сиқларга дуч келадиган кам та'минланган шахсларга ёрдам бериш учун мо'лжалланган.

2012-йилда 100 жуфтлик — асосан бевалар ва ажрашганлар — билан бошланган йиллик тадбир кетма-кет ҳокимлар даврида ко'лами кенгайди. Талаб ҳар йили ортиб борди, бу эса ко'пхотинли мусулмон никоҳларига шахсларни қо'шишга олиб келди. Бу йил 5000 жуфтлик иштирок этиш учун ариза топширди.

Канонинг Ислом полицияси бо'лган Ҳисбаҳ тадбирни назорат қилади ва бо'лажак жуфтликларни текширишнинг асосий мас'улияти ҳисобланади. Асосан мусулмонлар яшайдиган Кано шаҳри шариат қонунлари асосида дунёвий ҳуқуқий тизим билан бирга фаолият юритади. Ҳисбаҳ бош қо'мондони о'ринбосари Мужоҳид Аминудеен бу вазифанинг қийинлигини тан олди. У ББСга: "Қачонки биз жуфтликда шубҳали ёки шубҳали нарса борлигини билсак, уларни дисквалификация қиламиз", деди. Унинг та'кидлашича, ба'зи жуфтликлар, асосан, тақдим этилаётган имтиёзлар туфайли, чинакам меҳр-муҳаббатни намоён этиш учун жуда ко'п ҳаракат қилишади.

Штат ҳукумати ҳар бир иштирокчи жуфтлик учун тахминан 1 миллион наира (735 доллар; 544 фунт стерлинг) ажратади. Ҳисбаҳ ма'лумотларига ко'ра, ушбу ёрдам пакети янги уй учун зарур бо'лган уй-ро'зг'ор буюмларини, масалан, то'шаклар, матраслар, чойшаблар, ёстиқлар, мебеллар ва озиқ-овқат маҳсулотларини о'з ичига олади. Ҳар бир келин 100 000 наира миқдорида маҳр олади, қо'шимча 100 000 наира эса кичик тадбиркорликни раг'батлантириш ва никоҳдан кейин молиявий мустақилликни ривожлантириш учун бошланг'ич капитал сифатида тақдим этилади.

Барча турмуш қуришни истаган жуфтликлар дастурга тасдиқланишдан олдин ОИВ, гепатит, ҳомиладорлик ва генотип мослиги бо'йича тестларни о'з ичига олган кенг қамровли тиббий ко'рикдан о'тишлари керак. Аминудеен ба'зи жуфтликлар тиббий тест натижаларини о'згартирганликда қо'лга олингандан со'нг дисквалификация қилинганини ма'лум қилди. Бир ҳолатда, бо'лажак келин схемадан фойда олиш учун акасини куёв сифатида ко'рсатишга ҳаракат қилди.

Йиллар давомида оммавий то'йларни ёритиб келган маҳаллий журналист Юсуф Али Абдаллаҳ бу йил ариза берувчилар орасида умидсизликнинг кучайишини Нигериянинг қийин аҳволдаги иқтисодиёти билан бог'лади. У ББСга шундай деди: "Барчамизга ма'лумки, никоҳ пул сарфлашни о'з ичига олади ва ҳозирда мамлакат иқтисодиёти яхши эмас. Бу ба'зи одамларни ушбу ро'йхатга киришга умидсизликка солади". У шунингдек, аллақачон турмуш қурган жуфтлик жуфтлик сифатида о'зини ко'рсатишга уринган, аммо аниқланиб, дастурдан чиқарилган ҳолатни ҳам эслатиб о'тди.

Бошқа фурсатпарастлар икки ҳафта олдин э'лон қилинган ҳомийлик ро'йхатига қо'шилишга иштиёқманд бо'лганлардан фойдаланишга уринишган. Канода яшовчи нома'лум шахс ро'йхатга киритилиш учун пора беришни со'раганини да'во қилди. У шундай деди: "Аммо ташкилотчиларга нисбатан адолатли бо'лиш учун, кейинроқ мендан пул со'раганлар Ҳисбаҳ ходимлари эмаслигини билдим". Гарчи у ва унинг келини шу йилнинг август ойидаги то'йига танланмаган бо'лса-да, у келаси йили яна уриниб ко'ришни режалаштирмоқда.

Аминудеен Ислом полицияси бундай да'волардан хабардор эканлигини тасдиқлади: "Биз ба'зи одамлар ро'йхатга киришлари учун бошқалардан ма'лум пул то'лашни со'рашаётганини аниқладик." Бироқ, Ҳисбаҳ ходими келажакдаги ариза берувчиларга бутун жараён бепул эканлигига ишонтирди. "Биз Кано аҳолисига бутун жараён бепул эканлигини э'лон қилмоқчимиз: танловдан тортиб тиббий ко'риклар ва жуфтликлар учун ажратилган товарларгача - барчаси ҳукумат томонидан қопланади."

43 ёшли кийим-кечак савдогари ва муваффақиятли куёвлардан бири Рабиу Юсуф ариза бериш жараёни муаммосиз о'тганини тасдиқлади. У ББСга: "Шахсан мендан ҳеч ким ҳеч нарса со'рамади. Менга ҳукумат ҳаммасини ҳомийлик қилиши айтилган", деди. Унинг янги рафиқаси Ойша Аувал до'конининг доимий мижози эди. Биринчи хотинидан беш фарзанди бор Юсуф, мижоздан келинга айланган ҳолда янги ҳаёт бошлашга бо'лган қувончи ва иштиёқини билдирди.

24 ёшли Амина Алҳассан ҳам бу фикрларни такрорлади ва 40 ёшли Нура Абдуллоҳи билан турмуш қуриш учун ариза топширишда ҳеч қандай муаммога дуч келмаганини айтди. Уларнинг бирлашиши дастлаб Дамбатта қишлог'ида оилалари томонидан Ҳисбаҳга тақдим этилишидан олдин ташкил этилган. "Ҳамма нарса бепул эди ва мен Кано ҳукуматини ушбу схема учун мақтамоқчиман, чунки усиз ко'пчилик яшаш харажатлари юқори бо'лгани учун турмуш қуришга қодир бо'лмас эди".

Шанба куни бо'либ о'тган то'й зиёфатидан со'нг, уй-ро'зг'ор буюмларини тарқатиш бошланди. Канодаги ҳаяжон янги турмуш қурганлар янги уйларига жойлашиб олганларида яна бир неча кун давом этиши кутилмоқда.