Исломий инвестиция – у нима? Ҳар бир инсон инвестор бўла оладими?.
Ўзбекистонга исломий инвестицияларни олиб келиш умидида юрган инсонлар бор. Бундай инвестиция учун мамлакатда шарт-шароит яратилаётгани уларни руҳлантирган. Шу билан бирга, миллиардларни жалб қилишимиз учун ҳали қилиниши керак бўлган ишлар бор, дейди улар..
Исломий инвестиция – бу нима? Ҳар бир инсон инвестор бўлиши мумкинми?
Ўзбекистонга исломий инвестицияларни жалб қилиш умидида бўлганлар мавжуд. Мамлакатда бундай инвестициялар учун шарт-шароитлар яратилаётгани уларни руҳлантирмоқда. Бироқ, миллиардларни жалб қилиш учун ҳали кўплаб ишлар амалга оширилиши керак, дейди улар.
Ал-Азҳар университети докторанти Маҳмуд Усмон ва Қатардаги Леша Банк инвестицион банки катта вице-президенти Ҳабибулло Ибрагимов Kun.uz'га берган интервюсида исломий инвестициялар ҳақида оддий тилда ма'лумот беришди.
Маҳмуд Усмон: Сармоя ва сармояга оид маҳсулотлар ислом молиясининг энг чиройли маҳсулотлари ҳисобланади. Масалан, бир киши чет эл банкидан кредит олиб келди. “Мен инвестиция олиб келдим фалон давлатдан” дейди. Лекин бу кредит, инвестиция эмас. Чунки бу кредит, у сизга шартлари билан берилган, 100% қайтарилиши керак. Инвестиция эса – бу шериклик, гўзал маҳсулот.
Ўзбекистонда инвестиция жалб қилиш мумкин, шунингдек, ташқаридан ҳам инвестиция жалб қилиш мумкин. Исломий банклар фаолиятини бошлагандан сўнг, ташқаридаги исломий банклар билан алоқалар ўрнатилиб, уларнинг ишончини қозонишса, Ўзбекистондаги бизнесларга пул киритиш: муробаҳа ёки мушарака шаклида, пул киритиш бўйича шартномаларга эришиш мумкин. Бу ташқаридан кириши мумкин бўлган бир инвестиция тури.
Бу борада ҳаракатлар ва уринишлар мавжуд, турли бизнеслар томонидан. Биз Ҳабибуллоҳ ака билан Қатарда эдик, у ерда ҳаракат қилиш бўйича ба'зи учрашувлар бўлди.
Иккинчи йўналиш, бу – Ўзбекистондаги пулларни инвестицияга айлантириш. Я'ни, Ўзбекистондаги одамларнинг ёстиқлари остида турган пулларини инвестицияга айлантириш. Ўзбекистон бизнесларининг эҳтиёжини қондира оладиган кўплаб пуллар мавжуд, дейди мутахассислар. Ўша пулларни инвестиция сифатида бизнесларга жалб қила олсак, катта ғалаба бўларди. Ички инвестициялар қандай амалга ошади?
Масалан, бой одам, хос инвестор бўлиши мумкин. 100 минг, 200 минг, 500 минг доллар ёки миллион доллар пули бор одам. Ёки оддий ўқитувчи, доктор. Ойлигидан 20%, 10% ўз харажатларидан тежаб, инвестиция қилишни хоҳлаши мумкин. Мана шу пулни олиб, бир бизнесдан улуш сотиб олиши, тушадиган даромадларга шерик бўлиши, шу бизнеснинг ўсишидан, капитализацияси ўсишидан манфаатланиши мумкин. Капитални бирга ўстириш бу. Бу ички инвестициянинг бир чиройли кўриниши.
Шокир Шарипов: Я'ни, Ғарб олами айнан инвестиция институти эвазига ривожланмоқда, биз эса ҳозир тўхтаб турибмиз, чунки исломий шакли йўқ, чекловлар бор, мен мисол учун фоиз бўлаётган жойга иштирок этишни хоҳламайман, сиз ҳам хоҳламайсиз, натижада иқтисодиёт қафас ичида тургандек, шунақами?
Ҳабибулло Ибрагимов: Тўғри. Масалан, иккита нарсага мен улаган бўлардим. Биринчидан, исломий молия. Исломий молияда, тахминларга кўра, Ўзбекистонда 10-20 миллиард доллар пул бор. Катта пул бор, лекин ҳали системага кириб келмаган. Исломий молия очилиши билан, шу пуллар системага кириб келгандан сўнг, банкларнинг қўлида кўпроқ пул пайдо бўлади ва бозордаги кредит ажратиш ёки молиялаштириш ставкалари ҳам анча тушади. 2030-йилгача қайта молиялаш ставкасини 5% га тушириш режалаштирилган