Бўғувчи меҳр: онанинг ортиқча ғамхўрлиги қандай қилиб болага руҳий жароҳат етказиши мумкин?
Бўғувчи меҳр: онанинг ортиқча ғамхўрлиги болага қандай руҳий жароҳат етказиши мумкин?
Онанинг бола билан алоқаси инсоннинг келажакдаги шахсияти учун асосий пойдевор ҳисобланади: унинг характери, атроф-муҳит билан мулоқоти ва келажакдаги ҳаёт йўлдоши билан алоқаси. Ота-она ва бола ўртасидаги ҳар қандай ҳаддан ташқари кўп меҳр ижобий натижа бермаслиги мумкин.
Фото: Лифеҳаскер
Онанинг меҳр-муҳаббати чексиздир, аммо унинг ғамхўрлиги ҳам чегараланган бўлиши зарур. Психолог Анна Седелникова бундай чегараларнинг йўқлиги бола учун қанчалик хавфли эканлигини тушунтиради.
Гўдак учун она хавфсизлик ва ҳимоя кафолати ҳисобланади. Лекин болалар ўсиб улғайган сари, улар камроқ умумий ғамхўрликка муҳтож бўлиб, мустақил шахслар сифатида шаклланади. Баъзан оналар болага нисбатан нозик ҳис-туйғуларга берилиб, бу ҳақда унутиб қўядилар. Айниқса, аллақачон вояга етган болани ўзининг кенгайтмаси — умумий “биз”нинг бир қисми сифатида қабул қилишда давом этадилар. Бола ўзининг мустақил истак ва эҳтиёжларига эга бўлишига қарамай, онанинг асосий ташвиши бўлиб қолади. У болани ҳаётнинг ҳар қандай қийинчиликларидан — ҳатто аҳамияциз муаммолардан ҳимоя қилишга ҳаракат қилади. Ота-оналарнинг бундай хатти-ҳаракати эҳтиёткорлик деб аталади. Муаммо шундаки, ҳаддан ташқари ҳимоялаш охир-оқибат носоғлом боғланишни шакллантиради ва аллақачон вояга етган боланинг онасидан ажралиши руҳиятига зарар етказади.
Сизнинг ҳаётингизни нималар ташкил этаётганига эътибор беринг. Унда боладан ташқари нималар борми: иш, севимли машғулотлар, дўстлар билан учрашиш? Ота-оналик ҳаётнинг муҳим қисмидир, лекин у барча вақтни эгаллаши керак эмас. Ота-она иштироки тенг равишда камайиши билан ёрдамчи бўлиши зарур. Онанинг вазифаси бола учун унинг барча муаммоларини ҳал қилиш эмас, балки ўргатиш ва ёрдам беришдир. Ўзи буни қилишни ўрганмагунча, сиз унга поябзал боғичларини бир текис боғлашда ёрдам берасиз.
Ҳаддан ташқари ҳимояловчи она фарзандининг оёқ кийимидаги боғични боғлайди, портфелини кўтаради ва мактабдаги барча можароларда фақат ўз боласини ҳимоя қилиш учун келади. Шу тариқа бола ўз ҳаёти билан курашишни ўрганмайди, ўз қобилиятига ишонмайди ва охир-оқибат онасиз қандай яшашни умуман англаб етмайди.
Ота-оналарнинг бундай хатти-ҳаракати ўзининг ижобий томонларига эга. Кўпинча кучли боғланиш ишончли муносабатлар учун мустаҳкам пойдевор бўлади. Онага яқинлик болага ҳиссий мувозанатни топишга ёрдам беради, у ўз тажрибаларини онаси билан баҳам кўришга кўпроқ мойил бўлади. Бу ҳолда ота-она унга нафақат кундалик қийинчиликларда, балки ўз-ўзини акс эттиришда ҳам ёрдам беради. Тўғри, кўпинча бундай ота-оналарнинг ўзлари болаларда мустақиллик йўқлигидан шикоят қиладилар. Болага шунчаки ўз ҳаракатлари ва ҳис-туйғулари учун жавобгарликни ўргатишмаган. Болаларнинг ёш гуруҳлари қобилиятларидаги фарқларни тушуниш ниҳоятда муҳимдир. Ҳатто уч ёшли бола ҳам синган қўғирчоқ учун жавобгар бўлиши мумкин, буни унга етказиш кифоя. Шунинг учун болага шахсий чегараларини қур