Yevropada yiliga 800 ming tonna karbonat angidridni atmosferaga chiqishdan saqlaydigan qurilma ishga tushirildi

Yevropada yiliga 800 ming tonna karbonat angidridning atmosferaga chiqishini to‘xtatadigan qurilma ishga tushdi

Norvegiyaning Yara kimyo kompaniyasi Niderlandiyaning Sleyskil shahridagi ammiak zavodida Yevropa miqyosida eng yirik sanoat karbonini tutib qolish qurilmasini ishga tushirdi. Ushbu qurilma yiliga 800 ming tonna CO₂ (karbonat angidrid)ni ushlab qolishga qodir. Bu Niderlandiyadagi yillik issiqxona gazlari chiqindilarining taxminan 0,5 foiziga teng.

Korxonalarda ammiak ishlab chiqarish jarayonining o‘zida ajralib chiqadigan karbonat angidrid suyultirilib, zavod hududidagi katta oq rezervuarlarda vaqtincha saqlanadi. Keyin CO₂ dengiz orqali Norvegiyaga olib boriladi. Bu ish bilan Yaraning hamkori Northern Lights shug‘ullanadi. Kompaniya yiliga 1,5 million tonna CO₂ qabul qilish imkoniyatiga ega bo‘lib, hozirda bu ko‘rsatkichni 5 million tonnagacha oshirish ustida ishlamoqda.

Karbonat angidrid Norvegiya qirg‘oqlari yaqinidagi dengiz tubiga, 2600 metr chuqurlikdagi yerosti rezervuariga yuboriladi. Qurilma 15 yil davomida jami qariyb 12 million tonna CO₂ ni yer ostida saqlashi kutilmoqda.

Taqqoslash uchun, 2025-yilda dunyo bo‘yicha faqat qazilma yoqilg‘ilarni yoqish natijasida atmosferaga chiqarilgan CO₂ miqdori 42 milliard tonnadan oshgan. Shu bois bitta zavodning global miqyosdagi hissasi unchalik katta emas.

Bundan tashqari, dunyoda bundan ham yirik karbon tutish obyektlari bor. Masalan, Xitoydagi Huaneng Longdong majmuasi yiliga 1,5 million tonna CO₂ ni ushlab qoladi. Bu Yaraning Niderlandiyadagi loyihasidan qariyb ikki baravar ko‘p.

Karbonni tutib, yer ostida saqlash texnologiyasi asosan kimyo va metallurgiya sanoatida qo‘llaniladi, chunki bunday zavodlarda CO₂ ajralishi muqarrar.

Shu sababli Northern Lights kabi loyihalar faqat bitta kompaniya uchun emas, balki butun sanoat uchun muhim hisoblanadi. Norvegiya qirg‘oqlari yaqinidagi dengiz tubi ostida joylashgan rezervuarlar Yevropadagi bir nechta sanoat korxonalaridan keladigan CO₂ ni qabul qilish uchun mo‘ljallangan. U yerdan esa CO₂ qariyb 100 kilometr uzunlikdagi suvosti quvuri orqali dengiz tubi ostidagi geologik qatlamga yuboriladi.