Yangi Zelandiya qochoq otasi bilan yillar davomida changalzorda yashashga majbur boʻlgan bolalardan uzr soʻradi
Jamoatchilik surishtiruvi shuni koʻrsatdiki, idoralar bolalarni tezroq qaytarib olish uchun «muhim imkoniyatlarni boy berishgan».
Yangi Zelandiya politsiya bilan otishmada halok boʻlishidan oldin otasi bilan yillar davomida gʻoyib boʻlgan Tom Fillipsning uch nafar farzandidan, surishtiruv hukumat ularni himoya qila olmagani toʻgʻrisida xulosa chiqarganidan keyin, uzr soʻradi.
«Qoʻldan boy berilgan imkoniyatlar boʻlgan... va buning oʻsha bolalarga koʻrsatgan taʼsiri uchun uzr soʻraymiz», dedi bosh vazir Kristofer Lakson chorshanba kuni.
Surishtiruv natijasida aniqlanishicha, tegishli idoralar bolalarning uzoq muddatli ajralib qolishdan koʻrgan zararini «yetarlicha baholamagan, kamaytirib koʻrsatgan yoki eʼtibordan chetda qoldirgan».
Fillips oʻsha paytda besh, yetti va sakkiz yoshda boʻlgan bolalarini 2021 yil dekabr oyida oʻrmonga olib ketganida, bu uning bolalar bilan birinchi marta gʻoyib boʻlishi emas edi. Ammo ular deyarli toʻrt yil davomida topilmadi.
Seshanba kuni eʼlon qilingan surishtiruv xulosalariga koʻra, politsiya dastlab «bolalarning farovonligidan xavotirlanishga asos yoʻq degan notoʻgʻri tasavvur» tufayli qidiruv-qutqaruv operatsiyasini boshlamagan.
Hisobot surishtiruvning yagona aʼzosi boʻlgan Oliy sudning sobiq sudyasi Saymon Mur tomonidan yozilgan.
Unda, shuningdek, tegishli idoralar onaning xavotirlarini, jumladan, oʻqotar qurol xavfsizligi boʻyicha xavotirlarini «ota-onalik nizosining bir qismi» sifatida «tez-tez kamaytirib koʻrsatgani» uchun tanqid qilingan.
Fillips 2025 yil 7 sentyabrda Yangi Zelandiyaning Shimoliy orolidagi kichik Piopio shaharchasida politsiya bilan otishmada halok boʻldi. Uch nafar bola oʻshandan beri rasmiy idoralar qaramogʻida qolmoqda.
Keyinchalik politsiya Fillips bolalari bilan yashiringan bir nechta iflos lagerlardan biri deb hisoblangan joyning suratlarini eʼlon qildi, unda qalin oʻsimliklar orasida oʻqotar qurollar, oʻq-dorilar va pivo bankalari zaxirasi aks etgan.
Fillips ishi gʻoyib boʻlgan kunidan boshlab Yangi Zelandiyani larzaga keltirdi. Bu, shuningdek, uch farzandi boʻlgan qochoq ota qanday qilib hukumatdan shunchalik uzoq vaqt davomida yashirinib yurishi mumkinligi borasida jamoatchilik gʻazabini qoʻzgʻatdi.
Surishtiruv davomida aniqlangan «qoʻldan boy berilgan imkoniyatlar» qatoriga Fillips va bolalar yoʻqolgan yillar davomida bir necha bor koʻrilgani haqidagi xabarlar kiradi, idoralar ularni tezroq tekshirishlari mumkin edi.
Fillipsning oila aʼzolari va boshqalar bilan suhbatlashgandan soʻng, surishtiruv uning tashqi dunyodan butunlay uzilib qolmaganini aniqladi.
Masalan, u 2022 yil fevral oyida bolalarsiz onasinikiga borgan va onasi unga 1000 Yangi Zelandiya dollari ($575; £426) naqd pul va oziq-ovqat bergan.
U, shuningdek, 2023 yil avgust oyida bir necha soatlik xarid qilish paytida Uaykato mintaqasidagi bir nechta korxonalarga tashrif buyurib, mahalla boʻylab harakatlangan.
Surishtiruv natijasida aniqlanishicha, u bir kunda deyarli 6000 Yangi Zelandiya dollarini oziq-ovqat, bolalar kiyimlari, bogʻdorchilik anjomlari, baliq ovlash moslamalari, pichoqlar va zajigalkalar kabi tovarlarga sarflagan.
Shuningdek, unda aytilishicha, tegishli idoralar — politsiya, bolalarni himoya qilish milliy agentligi Oranga Tamariki, mudofaa kuchlari va taʼlim vazirligi bolalar farovonligini himoya qilish uchun bir-birlari bilan yaxshiroq aloqa oʻrnatishlari va muvofiqlashishlari mumkin edi.
Chorshanba kuni Lakson bolalarning onasidan ham uzr soʻrab, ular «oʻrmonda toʻrt yil oʻtkazgan ushbu jarayonda yordamsiz qoldirilganini» aytdi.
Bosh vazirdan tashqari, hukumatning boshqa vakillari ham uzr soʻrashdi va surishtiruv xulosalarini qabul qilishdi.
«Fillipsning bolalariga toʻgʻridan-toʻri aytamanki, ushbu hisobot bizning idoralarimiz sizni himoya qilish uchun barcha amaliy choralarni koʻrmaganini aniqladi. Buning uchun biz sizdan chin dildan uzr soʻraymiz», dedi seshanba kuni ijtimoiy rivojlanish vaziri Luiza Apton.
Aptonning aytishicha, bolalar toʻrt yilni «ularni baxtli va sogʻlom bolalikdan mahrum qilgan... ayanchli sharoitlarda» oʻtkazishgan.
Politsiya komissari oʻrinbosari Jill Rojers politsiyaning kamchiliklarini tan oldi, ammo ishga jalb qilingan zobitlar «oʻz qalbi va jonlarini bagʻishlaganlarini» aytdi.
«Bu juda uzoq davom etdimi? Imkoniyatlarni boy berdikmi? Ha, boy berdik. Bilasizmi, oʻsha bolalar yashagan lagerlarning suratlarini koʻrib, unutib boʻlmaydi... Bu yurakni tilkalaydi», dedi Rojers mahalliy 1News yangiliklar xizmati tomonidan tayyorlanadigan Breakfast tok-shousida.
U qoʻshimcha qildi: «Biz bu borada yaxshiroq boʻlishimiz kerak. Ammo kun oxirida bizning vazifamiz bolalarni qaytarish edi va biz buni uddaladik».