Yangi yovvoyi mushuk turi kashf etildi — uning faqat bitta tirik vakili maʼlum
Uzoq vaqt davomida qarindoshdosh turlari bilan adashtirib kelingan xoldor yovvoyi mushuk Boliviyada yangi tur sifatida aniqlandi.
**Yangi yovvoyi mushuk turi kashf etildi — uning faqat bitta tirik vakili maʼlum**
Ushbu turning maʼlum boʻlgan yagona tirik vakili Boliviyadagi yovvoyi tabiatni muhofaza qilish boshpanasida yashamoqda
Boliviya oʻrmonlaridan topilgan xolli mushuk yangi tur sifatida tasdiqlandi.
Uy mushugi kattaligidagi ushbu kichik mushuksimon jonivor shu paytgacha oʻxshash xollari va chiziqlari boʻlgan boshqa yovvoyi mushuklar bilan adashtirib kelingani sababli eʼtibordan chetda qolgan edi.
Biroq, DNK tadqiqotlari bu mushukning alohida turga tegishli ekanligini koʻrsatdi va bu dunyodagi eng sirli sutmizuvchilar haqida hali qanchalik koʻp narsa nomaʼlum boʻlib qolayotganini yana bir bor isbotladi.
Olimlar ushbu kashfiyot sherlar, qoplonlar va yoʻlbarslar kabi yirik qarindoshlariga qaraganda jamoatchilik eʼtiboridan ancha chetda qolgan Janubiy va Markaziy Amerikadagi kichik yovvoyi mushuklar guruhi — yoʻlbars mushuklarini (tigrino) muhofaza qilishga koʻproq eʼtibor qaratishiga umid qilmoqdalar.
Mushukka «Tigrino» deb laqab qoʻyishgan
Yoʻlbars mushuklari — Markaziy va Janubiy Amerikada, Kosta-Rikadan tortib Boliviya va Argentinagacha boʻlgan hududlarda uchraydigan kichik, xolli yovvoyi mushuklardir.
Ular bir-biriga juda oʻxshash boʻlib, hatto mutaxassislar ham ularni ajratishda qiyinchilikka duch kelishadi.
«Dunyo uchun yangi tur —
Leopardus tilcayo
kashf etilgani ajoyib natijadir», deydi Boliviyaning La-Pas shahridagi San-Andres Oliy universiteti xodimi Paola Nogales-Askarruns.
«Hali ham kashf etilishini kutayotgan yangi turlar borligi hayratlanarli: buning uchun vulqonga, orolga yoki dengiz tubiga borishimiz shart emas».
Ontsilla yoki shimoliy yoʻlbars mushugi ham unga juda oʻxshash
Ushbu turning faqat bitta tasdiqlangan vakili maʼlum — u Boliviyadagi qutqaruv boshpanasida yashaydi, ammo olimlar boshqalari ham borligiga ishonishadi.
Aynan «Tigrino» laqabli 10 yoshli mushuk olimlarni ushbu kashfiyotga yetakladi.
Boliviyalik olima doktor Nogales-Askarruns boshpanada koʻngilli boʻlib ishlayotganida, bu mushukning gʻayrioddiy ekanligini payqab qolgan.
Uni mahalliy aholi vakili oʻrmondan topib olgan va avvaliga oddiy uy mushukchasi deb oʻylagan. Ammo u ulgʻaygan sari, oʻzini uy mushugidek tutmasligi ayon boʻlgan.
Doktor Nogales-Askarruns mamlakatning Yungas mintaqasidagi zich oʻrmonlarda kichik yovvoyi mushuklar koʻrilgani haqida eshitgan edi, ammo olimlar ularni tadqiq qilishmagandi.
Bu jumboqni hal qilish uchun u dunyoning boshqa mamlakatlaridagi tadqiqotchilar bilan birlashib, tirik hayvonlar va muzey eksponatlarining DNKsidan foydalangan holda yoʻlbars mushuklarining oilaviy tarixini oʻrganib chiqdi.
«Ular haqida juda kam maʼlumot yoki fotosuratlar bor, muzeylarda birorta ham namuna yoʻq edi, shuning uchun ular yashirinib kelgan, chunki hech kim ularni qidirmagan», deydi Braziliyadagi Rio-Grande-du-Sul Pontifik katolik universitetining tabiatni muhofaza qilish genetiki Eduardo Eyzirik.
nashr etilgan tadqiqot yana bir qator kutilmagan yangiliklarni ochdi. Unga koʻra, yoʻlbars mushuklarining uchta emas, balki beshta turi mavjud boʻlib, ular qatoriga Boliviyaning yangi tavsiflangan Tilkaya mushugi (
Leopardus tilcayo
) ham kiradi.
Boliviya minglab noyob oʻsimlik va hayvonlar yashaydigan zich oʻrmonlarga ega
Biroq, turni aniqlash — bu faqat birinchi qadamdir.
Oksford universitetining Yovvoyi tabiatni muhofaza qilish tadqiqot boʻlimi hammuallifi doktor Kerolayn Sartorning aytishicha, bu kashfiyot tabiatni muhofaza qilish uchun juda muhim, chunki biror turning nima ekanligini yoki qayerda yashashini bilmay turib, uni himoya qilib boʻlmaydi.
«Bu hayvonlar hajmi jihatidan uy mushugiga oʻxshaydi, shuning uchun biz ularning hammasini allaqachon bilamiz deb oʻylashingiz mumkin, ammo bu kashfiyot dunyoning kam oʻrganilgan hududlarida hali qanchalik koʻp bioxilma-xillik ochilishi kerakligini koʻrsatadi», dedi u.
Yoʻlbars mushuklari turlari oʻrmonlarning kesilishi, yashash muhitlarining yoʻqolishi va noqonuniy ov qilish tufayli yoʻq boʻlib ketish xavfi ostida deb hisoblanadi, garchi yangi tur avvalgi baholashlarga kiritilmagan boʻlsa-da.
Yangi kashfiyot dunyodagi mushuklar oilasi — barcha uy va yovvoyi, katta va kichik mushuklar — maʼlum boʻlgan 41 turdan 44 yoki 45 tagacha kengayishini anglatadi
Bu kashfiyot dunyodagi mushuklar oilasi uchun yanada keng ahamiyatga ega boʻlishi mumkin.
Yovvoyi va uy mushuklari Felidae (mushuksimonlar) biologik oilasiga tegishli boʻlib, u kichik uy hayvonlaridan tortib ulkan yoʻlbarslargacha boʻlgan barcha tirik mushuk turlarini oʻz ichiga oladi.
Rasman 41 ta tur tan olingan, ammo yangi kashfiyot va yoʻlbars mushuklarining bir nechta turi boʻlishi mumkinligi haqidagi xulosa bu sonni 44 yoki undan koʻpga yetkazadi.
Shotlandiya Milliy muzeyining sutmizuvchilar boʻyicha mutaxassisi Endryu Kitchener (u tadqiqotda ishtirok etmagan) Janubiy Amerikaning yoʻlbars mushuklari deb ataladigan kichik xolli mushuklari «taksonomik dahshat» boʻlib kelganini aytadi.
«Bu mushuklar juda chalkash, chunki ular bir-biriga juda oʻxshash va muzeylarda namunalar kam, shuning uchun genetika yangi turlarni ochgani sari biz hali ham ularni bir-biridan ajratishni oʻrganmoqdamiz», dedi u.