XVJ: sun’iy intellekt 40 foiz ish o‘rniga ta’sir qiladi
Xalqaro valyuta jamg‘armasi rahbari sun’iy intellektga sarmoyalar jahon iqtisodiyoti o‘sishini 3 foiz atrofida ushlab turgani,
XVJ: sun’iy intellekt 40 foiz ish o‘rniga ta’sir ko‘rsatadi
Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ) bosh direktori Kristalina Georgiyeva yirik sarmoyalar sun’iy intellekt infratuzilmasiga yo‘naltirilayotgani jahon iqtisodiyoti o‘sishini qo‘llab-quvvatlayotganini aytdi. Shu bilan birga, texnologiyaning tez tarqalishi mehnat bozori, soliq tizimi va ta’lim sohasida katta o‘zgarishlarga sabab bo‘lishi mumkin.
12-oktyabr kuni Bangkokda XVJ va Jahon bankining yillik yig‘ilishlari boshlandi. Georgiyeva sun’iy intellektni «sekin harakatlanuvchi sunami» deb ta’riflab, XVJ tadqiqotlariga ko‘ra, dunyodagi ish o‘rinlarining qariyb 40 foizi ushbu texnologiya ta’siriga tushishini bildirdi. Rivojlangan iqtisodiyotlarda bu ko‘rsatkich 60 foizgacha yetishi mumkin.
XVJ iyul oyida 2026-yil uchun jahon iqtisodiyoti o‘sishini 3 foiz deb prognoz qilgan edi. Georgiyevaning aytishicha, energiya ta’minotidagi shokka qaramay, sun’iy intellektga sarmoyalar iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlamoqda. Jamg‘arma yangilangan iqtisodiy prognozini 13-oktyabr kuni e’lon qilishi kutilmoqda.
Georgiyeva sun’iy intellektga sarmoyalar rivojlangan Osiyo iqtisodiyotlarining o‘sishini 0,5–1 foiz bandiga, rivojlanayotgan Osiyo mamlakatlarida esa 0,2–0,8 foiz bandiga oshirishi mumkinligini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, sun’iy intellekt allaqachon iqtisodiyotga talab va investitsiyalar shoki orqali ta’sir ko‘rsatmoqda. AQSh, Xitoy va Hindiston sun’iy intellekt yetkazib berish zanjirining muhim ishtirokchilari hisoblanadi. Infratuzilma uchun zarur uskunalar yetkazib beruvchi ko‘plab kompaniyalar esa Osiyoda joylashgan.
Georgiyeva texnologiyaning mehnat bozoriga ta’siri bandlik, iqtisodiy o‘sish, ta’lim va hukumatlarning soliq tushumlariga ham ta’sir qilishini qayd etdi. Bu jarayonda daromadlar mehnatdan kapitalga ko‘chishi mumkin.
Singapur prezidenti Tarman Shanmugaratnam sun’iy intellekt sabab oliy ta’limni tugatgan yoshlar uchun birinchi ish o‘rinlariga talab kamayib borayotganidan ogohlantirdi. Uning fikricha, texnologiyaga sust munosabatda bo‘linsa, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar o‘rtasida iqtisodiy o‘sish hamda ish o‘rinlari yaratilishi bo‘yicha tafovut yanada kengayishi mumkin.
Jahon banki prezidenti Ajay Banga sun’iy intellekt boshlang‘ich lavozimdagi ish o‘rinlarini albatta yo‘q qilishiga ishonchi komil emasligini aytdi. Uning fikricha, yirik sun’iy intellekt modellarini ishlab chiqarayotgan rivojlangan iqtisodiyotlarda o‘zgarishlar kuchliroq bo‘lishi mumkin.
Ajay Banganing aytishicha, Jahon banki katta hisoblash quvvatini talab qilmaydigan «kichik sun’iy intellekt» yechimlariga e’tibor qaratmoqda. Ular fermerlar, tibbiyot muassasalari va o‘qituvchilar mehnat unumdorligini oshirishga xizmat qilishi mumkin.