Xitoyda olimlar surati bilbordlarda ko‘rsatilmoqda. O‘zbekistonda ham shunday qilish mumkinmi?
Xitoyda olimlarning suratlari bilbordlarda namoyish etilmoqda. O‘zbekistonda ham buni qilish mumkinmi?
Ko‘chada yurganingizda katta reklama bannerlarida odatda kimlar ko‘rinadi? Ko‘pincha aktyorlar, xonandalar, sportchilar, tadbirkorlar yoki turli mahsulotlarning reklama qahramonlari. Ammo tasavvur qiling: keyingi ekranda mashhur aktyor yoki futbolchi emas, balki olimning portreti va uning mamlakat ilm-faniga qo‘shgan hissasi aks etib tursa.
Xitoyda aynan shunday tashabbus yo‘lga qo‘yilgan. Mamlakatning ayrim hududlarida yirik bilbordlar va raqamli ekranlarda mashhur olimlarning suratlari, ismlari hamda ilmiy yutuqlari ko‘rsatilmoqda. Ular orasida Xitoy raketa-kosmik dasturi asoschisi Tsyan Syuesen, Nobel mukofoti laureati, yadro fizik Tu Yuyou va agronom olim Yuan Lunpin kabi taniqli shaxslar bor. Maqsad oddiy: olimlarni jamiyatda mashhur insonlar darajasiga olib chiqish va yoshlar uchun ularni namuna sifatida ko‘rsatish.
Hukumat olimlarni yoshlarga ibrat qilib ko‘rsatish uchun eng ko‘zga tashlanadigan va gavjum tijorat hududlariga e’tibor qaratgan. Bu kampaniya Anxoy viloyati, Ichki Mo‘g‘uliston, Szyansi, Xenan va boshqa hududlarga ham tarqalgan.
Bu tashabbus O‘zbekiston uchun ham qiziqarli savolni tug‘diradi: ko‘chalarimizda qaysi olimlarning suratlari turishi mumkin?
Gap faqat bilbordda emas
Albatta, ko‘chaga olimlarning suratlarini osib qo‘yishning o‘zi ilm-fanga qiziqishni birdan oshirib yubormaydi. Ammo buning ramziy ahamiyati katta.
Agar bola har kuni ko‘chada sportchi, aktyor yoki xonandaning suratini ko‘rsa, ularni tanishi tabiiy. Agar shu bilbordlarning ayrimlarida olimlar ham paydo bo‘lsa, bola hech bo‘lmaganda “Bu kim?” deb so‘rashi mumkin.
Ana shu savoldan qiziqish boshlanadi.
Masala “bizda bilbordga chiqarishga arzigulik olim bormi?” degan savolda emas. Balki “nega biz ularni ko‘proq ko‘rsatmayapmiz?” degan savolda.
Ko‘chalarda siyosatchilar, san’atkorlar va sportchilarni ko‘rish odatiy hol. Endi ular qatorida olimlar ham paydo bo‘lsa-chi?
Olim ham mashhur bo‘lishi mumkin
Bugun mashhurlikning o‘ziga xos iqtisodiyoti bor. Kim ko‘proq ko‘rinsa, ko‘proq taniladi.
Shu sababli ilm-fanni ommalashtirish faqat ilmiy konferensiyalar, maqolalar va darsliklar bilan cheklanib qolmasligi kerak.
Olimlar ham jamiyat ko‘z o‘ngida bo‘lishi zarur. Balki bu reklama daromad keltirmas. Ammo u boshqa narsani — qiziqishni uyg‘otishi mumkin.
Shuning uchun masala aslida bilbordda emas. Masala — jamiyat o‘z qahramonlarini kimlar orasidan tanlayotganida.
O‘zbekistonning sport, san’at va biznesda mashhur yuzlari bor. Endi ular yonida ilm-fan qahramonlari ham turishi mumkin.
Axir mamlakat kelajagini faqat kim tomosha qilinayotgani emas, kimga havas qilinayotgani ham belgilaydi.