Xitoy sunʼiy intellekt borasida «gʻarazli raqobat» olib borayotgani haqidagi fikrni tanqid qildi
Bu Anthropic bosh direktorining Xitoy oldinga oʻtib ketmasligi uchun sunʼiy intellektni rivojlantirishni sekinlashtirish haqidagi chaqiriqlaridan soʻng yuz berdi.
Xitoy sunʼiy intellekt (SI) boʻyicha «gʻarazli raqobat» olib borayotgani haqidagi daʼvolarni rad etdi
Xitoy SI boshqaruvi atrofidagi «tahdid rivoyatlari» deb atagan bayonotlarga qarshi chiqib, «qarama-qarshilik va gʻarazli raqobatga kirishish»dan ogohlantirdi.
Bu bayonotlar Anthropic bosh direktori Dario Amodei SI rivojlanishini sekinlashtirishga chaqirganidan keyin yangradi — biroq bu Xitoyning SI poygasida oldinga oʻtib ketishiga yoʻl qoʻymaydigan tarzda amalga oshirilishi kerak.
Oʻtgan hafta davomida AQShning yetakchi SI laboratoriyalaridagi yuqori lavozimli shaxslar SIning ehtimoliy xavf-xatarlari haqida juda keskin ohangda ogohlantirishdi, baʼzilar esa bu insoniyatni yoʻq qilib yuborishi mumkinligini aytdi.
AQSh Prezidenti Donald Tramp esa uning ustuvor vazifasi AQSh ushbu texnologiyani Xitoydan koʻra tezroq rivojlantirishini taʼminlash ekanligini bildirdi.
Xitoy Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Go Tszyakun dushanba kuni jurnalistlarga «tahdid, qarama-qarshilik va gʻarazli raqobat haqidagi rivoyatlar faqat global SI boshqaruvi jarayoniga xalaqit berishga xizmat qiladi va hech kimning manfaatlariga javob bermaydi», deb aytdi.
«Barcha tomonlar SIni ochiq, keng qamrovli, hamma uchun foydali va ezgulikka yoʻnaltirilgan tarzda rivojlantirish uchun birgalikda harakat qilishlari kerak», deya qoʻshimcha qildi u.
Uning fikrlari dunyoning ikki yetakchi SI davlati oʻrtasida kelishuvga erishish qanchalik qiyinligini koʻrsatib turibdi.
AQSh va Xitoy oʻrtasida SI rivojlanishini tartibga solish boʻyicha kelishuvga erishish «deyarli imkonsiz», deydi Singapurdagi S. Rajaratnam xalqaro tadqiqotlar maktabining harbiy tadqiqotlar dasturi assistent professori Chang Jun Yan.
«Har bir davlatning milliy xavfsizlik sohasidagi asosiy manfaatlarining bir qismi sifatida, SI bilan bogʻliq masalalarda ishlarni sekinroq va xavfsizroq olib borish boʻyicha hamkorlik qilish ehtimoli juda va juda past».
Dunyoning ikki eng yirik iqtisodiyoti ilgʻor texnologiyalarda ustunlik uchun kurashayotgan bir paytda, SI hozirda AQSh va Xitoy oʻrtasidagi raqobatning markazida turibdi. AQShning muhim chiplar eksportiga qoʻygan taqiqlariga qaramay, Xitoyning SI sohasidagi innovatsiyalari ochiq kodli texnologiyalar va Pekinning qoʻllab-quvvatlashi tufayli oʻsishda davom etdi.
Koʻplab ekspertlar hali ham AQSh oldinda deb hisoblashadi, Xitoy kompaniyalari esa Amerika SI sohasiga kiritilayotgan yuzlab milliard dollarlik investitsiyalarni jalb qilishga intilib, ularga yetib olishga harakat qilmoqda.
Biroq Pekin, jumladan, Xitoy rahbari Si Tszinpinning oʻzi ham SI keltirib chiqaradigan xavflar haqida gapirgan. Xitoy «rivojlanish va xavfsizlikni muvozanatlashtirishi», tegishli qonunlar va odob-axloq qoidalarini joriy etishi va takomillashtirishi, shuningdek, «xalq manfaatlari va milliy xavfsizlikni himoya qilish» uchun xavflarning oldini olishni kuchaytirishi kerak, deb yozdi yakshanba kuni davlat xavfsizligi vaziri Chen Isin.
U xorijiy razvedka kabi «dushman kuchlar» tomonidan SIdan foydalanish xavfidan ogohlantirdi va xalqaro hamkorlikka chaqirdi.
«Vashington va Pekin ilgʻor xavf-xatarlar borasida umumiy tushunchaga ega ekanligi haqida kuchli signallar bor», deb yozdi yaqinda Atlantika kengashining Xitoy boʻyicha katta ilmiy xodimi Kenton Tibo.
Uning fikricha, Xitoyning AQSh bilan hamkorlik qilishi uchun «texnik sabablar» mavjud, chunki uning dasturchilari oʻz modellari Xitoydan tashqarida qanday qoʻllanilayotganini koʻrishlari, zaif tomonlarni aniqlashlari va tushunishlari mumkin boʻladi.
Iyul oyida Xitoy global SI boshqaruvini shakllantirishni maqsad qilgan Butunjahon SI hamkorlik tashkilotini tashkil etdi. Yakshanba kuni Hindistonda boʻlib oʻtgan BRIKS sammitida soʻzlagan Si Tszinpin ochiq kodli SI uchun hamjamiyat yaratishni taklif qildi.
Bularning barchasi AQShda SIni tartibga solish boʻyicha chaqiriqlar kuchaygan bir paytda yuz bermoqda, ayniqsa Anthropic sobiq tadqiqotchisi Jeykob Kokson oʻtgan hafta agar hozirgi rivojlanish surʼati davom etsa, «yaqin kelajakda hammamiz halok boʻlishimizning kuchli ehtimoli bor» deb aytganidan keyin.
Oʻshandan beri Amodei kabi sohaning yetakchi rahbarlari jarayonni sekinlashtirishga va koʻproq tartibga solishga chaqirishdi.
«Biz model imkoniyatlarining rivojlanishidan koʻra moslashish va xavfsizlik usullari oldinda boʻlishini taʼminlash yoʻllarini topishimiz kerak», deb yozdi Open AI bosh direktori Sem Altman dushanba kuni X tarmogʻida. Bu fikrni Microsoft rahbari Satya Nadella ham qoʻllab-quvvatlab, SI rivojlanishini «bir hovuch tashkilotlar nazorat qila olmasligini» aytdi.
Biroq AQSh Prezidenti Donald Tramp xavflarni pasaytirib koʻrsatdi va AQShning Xitoydan ustunligini saqlab qolmoqchi ekanligini aytdi, chunki «kim SIda gʻalaba qozonsa, u umumiy gʻalabaga erishadi».
Raqobat shiddatli. Anthropic sobiq xodimi Kokson BBC'ga bergan intervyusida «agar xalqaro miqyosdagi poygadan qochmoqchi boʻlsak, Xitoy bilan qandaydir muvofiqlashtirilgan sekinlashuv boʻlishi kerak» deb aytdi.
Tramp kelasi hafta Oq uyda Si Tszinpinni qabul qilishga tayyorgarlik koʻrayotgan bir paytda, ikki tomon SI masalasini kun tartibiga kiritishga harakat qilmoqda, deb xabar beradi South China Morning Post.
Bu masala, shuningdek, kelasi haftadagi sammitdan oldin uchrashishga harakat qilayotgan AQSh Moliya vaziri Skott Bessent va Xitoy Bosh vaziri oʻrinbosari Xe Lifen oʻrtasidagi muzokaralarda ham koʻtarilishi ehtimoli bor, deb yozadi gazeta. Bosh vazir oʻrinbosari Xe mamlakatning iqtisodiy rejalashtirilishini, jumladan, SI rivojlanishini nazorat qiluvchi idoraga rahbarlik qiladi.
AQSh va Xitoy oʻrtasidagi hamkorlik muhim ahamiyatga ega boʻlsa-da, ekspertlarning taʼkidlashicha, ikkala davlat uchun ham xavf juda yuqori.
«Agar Xitoy ilgʻor SI sohasida barqaror yetakchilikni qoʻlga kiritsa, bu Vashingtonda shunchaki texnologik poygada yutqazish sifatida qabul qilinmaydi», deydi Gonkongda joylashgan Forani Investments firmasi bosh direktori Cheysen Nevett.
«Bu keyingi sanoat davrining strategik infratuzilmasi bir qismini yoʻqotish sifatida baholanadi».