Xitoy Mbappeni kechirim soʻrashga majbur qildi - ammo koʻpchilik uning aynan nima deganini bilmaydi

Xitoy Mbappeni kechirim soʻrashga majbur qildi, ammo koʻpchilik uning aynan nima deganini haligacha bilmaydi

Dushanba oqshomida Kilian Mbappe Londondagi «Oltin toʻp» topshirish marosimida boʻlgan bir vaqtda, Xitoy ijtimoiy tarmoqlarida katta janjal markaziga aylandi.

Futbol muxlislari uning oʻzini «eng koʻp kulishga majbur qiladigan» mem haqida hazillashgan videosiga duch kelishdi. Ushbu memda uning yuzi mamlakat tarixidagi eng qonli davrlardan biriga boshchilik qilgan Mao Tszedunga oʻxshash «xitoylik diktator» qiyofasiga joylashtirilgan edi.

Norozilik toʻlqini shiddat bilan tarqaldi: Xitoy brendlari bir-birining ortidan u bilan hamkorlikni toʻxtatdi, davlat telekanali CCTV’ning bosh kompaniyasi boʻlmish China Media Group esa La Liga oʻyinlari uzatilishini toʻxtatib qoʻydi. Tashqi ishlar vazirligi notigʻi shunday dedi: «Xitoy xalqining tuygʻulariga ozor beradigan soʻz va harakatlar, tabiiyki, Xitoy jamiyatining barcha qatlamlari tomonidan birdek qarshilikka uchraydi».

Shunga qaramay, Xitoy internetida juda kam sonli kishilar bu soʻz va harakatlarni ochiq aytdi yoki mamlakatda deyarli muqaddas shaxs sanaladigan Mao nomini tilga oldi.

1,4 milliard aholini global internetdan toʻsib turuvchi Xitoyning ilgʻor tsenzura tizimi sababli koʻpchilik aynan nima sodir boʻlganini aniq bilmas edi.

Ijtimoiy tarmoq algoritmlari va foydalanuvchilar ustun qarashga qarshi chiqishdan ehtiyot boʻladigan qattiq nazorat qilinadigan internet tomonidan avj oldirilgan «Xitoy xalqining tuygʻulariga ozor berish» ayblovining oʻzigina gʻazab toʻlqinini keltirib chiqarish uchun yetarli boʻlib chiqdi.

Koʻp oʻtmay, dunyoning eng yirik futbol julduzlaridan biri boʻlgan Mbappe oʻzining «oʻylamay aytgan» izohi uchun «chin dildan afsusda» ekanini aytdi. Uning klubi «Real Madrid» va Ispaniyaning La Ligasi ham kechirim soʻradi. Xitoy dunyodagi eng ommabop sport turi uchun yirik bozor hisoblanadi.

Keyinchalik Pekin futbolchining kechirim soʻrashini «jiddiy» qabul qilayotganini bildirdi. China Media Group esa translyatsiyalar qayta boshlanishi yoki yoʻqligi haqida hali nimadir degani yoʻq.

Biroq tarmoqdagi gʻazab soʻnmadi.

«Kechirim soʻrash — u qilishi kerak boʻlgan eng kam narsa, ammo men uni kechirmayman. Men unga taqiq qoʻyilishini qoʻllab-quvvatlayman», deyiladi Weibo’dagi eng ommabop izohlardan birida.

Mbappe intervyuda Maoning nomini tilga olmagan edi, ammo koʻpchilik Kommunistik Xitoy asoschisi bilan bogʻliq har qanday hazil chegaradan chiqish deb hisobladi.

«Kimga ozor berganingizni bilasizmi? U — Xitoy xalqining maʼnaviy ustunidir», deb yozdi Weibo foydalanuvchilaridan biri. Bu izohga 700 dan ortiq foydalanuvchi «layk» bosdi.

«U tariximizdagi eng muhim shaxs. Oddiy kechirim soʻrash hamma narsani hal qiladi deb oʻylaysizmi?» — deb yozdi boshqa bir foydalanuvchi.

Weibo foydalanuvchilari memni gʻira-shira qilib va Maoga boʻlgan ishoralarni oʻchirib, videoklipni ulashishdi

Qizigʻi shundaki, kuchli norozilikka qaramay, Xitoy ijtimoiy tarmoqlaridagi koʻplab odamlar hali ham frantsiyalik hujumchi aynan nima deganini soʻrashmoqda. Ular Xitoy interneti kabi tsenzura qilingan va hech qanday javob bera olmaydigan AI chat-botlariga murojaat qilishdi. Boshqalar tushuntirishga harakat qilishdi, ammo Maoni tilga olishdan qochishdi.

«100 yuanlik banknotadagi odam» va Mao bir vaqtlar oʻzi uchun ishlatgan «oʻqituvchi» unvoniga ishoralar qilindi. Mem va intervyuning skrinshotlari tarqatildi, ularda «diktator» soʻzi ham, Mbappening yuzi ham xiralashtirilgan edi.

Xitoy Tashqi ishlar vazirligi bayonotida ham, Mbappe, «Real Madrid» va La Liganing kechirimlarida ham Mao toʻgʻridan-toʻgʻri tilga olinmadi.

Xitoy Kommunistik partiyasini fuqarolar urushida gʻalabaga yetaklagan va Xitoy Xalq Respublikasiga asos solgan Mao 1976 yilda vafot etgan.

Uning boshqaruvi davridagi suronli voqealarga, jumladan, oʻn millionlab odamlarning yostigʻini quritgan ochlikni keltirib chiqargan va Xitoy jamiyatida shafqatsiz tazyiqlarni avj oldirgan «Katta sakrash» va «Madaniy inqilob»ga qaramay, u Xitoyda haligacha eʼzozlanadigan shaxs boʻlib qolmoqda.

Xitoyda Kommunistik partiya shahidlari va urush qahramonlarini «haqorat qilish» yoki «tuhmat qilish» noqonuniy hisoblanadi

Maoning portreti Pekinning Tyananmen maydonidan qarab turadi va bu uning zamonaviy Xitoy tasavvurida qanchalik markaziy oʻrin tutishini koʻrsatadi. Boshqa sobiq Xitoy yetakchilaridan farqli oʻlaroq, uning mumiyolangan jasadi u yerda oshkora namoyish etiladi va har kuni oʻn millionlab tashrif buyuruvchilarni jalb qiladi. Soʻnggi yillarda uning asarlarini oʻqiydigan va ijtimoiy tarmoqlarda u haqidagi videolarni tomosha qiladigan yoshlar orasida unga boʻlgan qiziqish qayta uygʻondi.

Xitoy tarix darsliklari Mao boshqaruvi davridagi vayrongarchiliklarni imkon qadar kamaytirib koʻrsatadi. Xitoy Kommunistik partiyasining Mao haqidagi xulosasi shundaki, uning yutuqlari xatolaridan ustundir. Ularning fikricha, u «buyuk inqilobchi va buyuk marksist»dir.

Seshanba kuni Mbappening Xitoydagi Weibo ijtimoiy tarmogʻidagi akkauntiga yangi foydalanuvchilar obuna boʻlishi taqiqlandi

Biroq Xitoydan tashqarida tarix Maoni ham inqilobchi, ham diktator sifatida koʻradi. Natijada, diaspora — dissidentlar, shuningdek, oilalari oʻn yillar oldin, Mao boshqaruvi davrida Xitoyni tark etgan odamlar orasidagi munosabat mutlaqo boshqacha boʻldi.

«Kechirim soʻrashingiz shart emas, siz haqsiz», deyiladi futbol julduzining X’dagi bayonoti ostida xitoy tilida yozilgan va eng koʻp «layk» yigʻgan izohda.

«Kechirim soʻrashi kerak boʻlganlar — XKP (Xitoy Kommunistik partiyasi); ular Xitoy xalqini garovga oldi va ularning miyasini tozaladi», deb yozdi boshqa bir xitoylik foydalanuvchi.

Xitoyda kirib boʻlmaydigan X va Threads tarmoqlarida bu janjal yanada koʻproq memlarni keltirib chiqardi. Baʼzilarida Mbappening yuzi Maoning boshqa suratlariga joylashtirilgan boʻlsa, boshqalari yanada uzoqroqqa borib, uni Xitoyning hozirgi yetakchisi Si Tszinpinning tanasiga joylashtirgan.

FIFA Jahon chempionatining rasmiy homiysi boʻlgan Mengniu sut kompaniyasi noroziliklardan soʻng futbolchi bilan hamkorlikni uzdi

Internetning qolgan qismi esa shunchaki hayron qoldi.

«Shunchaki tushunish qiyin... Odamlarga oʻz yetakchilariga qarshi gapirishga ruxsat berilmaydiganga oʻxshaydi. Va ular butun dunyo ular kabi fikrlashini kutishmoqdami? Bu bemaʼnilik», deyiladi «Real Madrid»ning Instagram’dagi kechirim soʻrashi ostida qoldirilgan eng ommabop izohda.

«Diktatorni diktator deyishga qanday haddingiz sigʻdi? Dahshat», deb yozdi X’dagi boshqa bir foydalanuvchi.