Xalqaro valyuta jamg'armasi ma'lumotlariga ko'ra, O'zbekistonning davlat qarzi keskin o'sishdan keyin barqarorlashdi, ammo xususiy tashqi qarz o'sishda davom etmoqda.

O'zbekistonning davlat qarzi keskin o'sishdan keyin barqarorlashdi, ammo xususiy tashqi qarz o'sishda davom etmoqda – XVJ

O'zbekiston, Toshkent – Podrobno.uz axborot agentligi. O'zbekistonning davlat va davlat tomonidan kafolatlangan qarzi, oldingi yillardagi sezilarli o'sishdan so'ng, YaIMning taxminan 30% darajasida barqarorlashdi. So'nggi yillarda xususiy sektor mamlakatning tashqi qarzi o'sishining asosiy omili bo'lib kelgan.

Xalqaro valyuta jamg'armasi ma'lumotlariga ko'ra, 2025 yil oxiriga kelib davlat va davlat tomonidan kafolatlangan qarz YaIMning 28,6% ga yetadi. Ushbu miqdorning 89% to'g'ridan-to'g'ri davlat qarzi bilan, 11% esa davlat tomonidan kafolatlangan qarz bilan bog'liq.

Portfelning katta qismi – 76% – xalqaro moliya institutlari va xorijiy hukumatlar kabi rasmiy kreditorlarga qarz bo'lib qolmoqda. Qolgan 24% tijorat tashqi qarzlari va ichki qarzlardan iborat.

XVJning ta'kidlashicha, 2015 yildan 2020 yilgacha davlat qarzi YaIMning 6% dan 32% gacha oshgan. Bu o'sish 2017-yilda so'mning qadrsizlanishiga olib kelgan valyuta islohoti, shuningdek, keng ko'lamli iqtisodiy islohotlarni moliyalashtirish uchun mablag'larning jalb qilinishi bilan bog'liq edi. Biroq, 2021-yildan beri bu ko'rsatkich nisbatan barqaror bo'lib, YaIMning 30% atrofida bo'lib qoldi.

Shu bilan birga, mamlakatning umumiy tashqi qarzi o'sishda davom etmoqda. 2015-yilda u YaIMning 13,5% ni tashkil etgan bo'lsa, 2025-yilga kelib u YaIMning 49% ga yetadi. Bundan tashqari, XVJ so'nggi yillarda o'sish asosan davlat emas, balki xususiy kompaniyalar tomonidan boshqarilganini ta'kidlaydi.

Neft, gaz va energetika sohalaridagi korxonalar tashqi kreditlarni jalb qilishda eng faol bo'lib, xususiy tashqi qarzlarning o'sishining taxminan 60% ni tashkil qiladi. Tijorat banklari yana 8% ni tashkil etdi.

Mutaxassislar shuningdek, davlat qarzi tuzilmasidagi o'zgarishlarni ham ta'kidlamoqdalar. Rasmiylar bozor qarzlari ulushini asta-sekin oshirib bormoqda, ichki qarz bozorini rivojlantirmoqda va dollar, yevro va so'mda yevroobligatsiyalar chiqarish orqali xalqaro kapital bozorlaridagi ishtirokini kengaytirmoqda.

Bundan tashqari, hukumat ichki davlat obligatsiyalarining muddatlarini uzaytirishda davom etmoqda. 2020-yil oxirida ichki qarzning taxminan 40 foizi bir yildan kam muddatga mo'ljallangan qimmatli qog'ozlarda bo'lgan bo'lsa, 2025-yil oxiriga kelib bu ulush 9,5 foizgacha kamaydi. XVJ ma'lumotlariga ko'ra, bu qayta moliyalashtirish xavflarini kamaytiradi va uzoq muddatli ichki qarz bozorini rivojlantirishga yordam beradi.