Wildberries’dan zayom, ishonchli boshqaruv va xususiylashtirish. DAAB rahbari UzPost haqida nimalarni soʻzlab berdi

**Wildberries’dan qarz, ishonchli boshqaruv va xususiylashtirish. DAAK rahbari UzPost haqida nimalarni soʻzlab berdi**

Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (DAAK) direktori Sohibjon Murodov 8 oktyabr kuni boʻlib oʻtgan matbuot anjumanida jurnalistlarning savollariga javob berar ekan, nima uchun Rossiya marketpleysi vakillari kompaniya kuzatuv kengashi tarkibiga kirganini tushuntirdi va uni ishonchli boshqaruvga berish haqidagi xabarlarga izoh berdi.

Uning soʻzlariga koʻra, ilgari UzPost aktsiyadorlariga yiliga 14 foiz stavka bilan 100 mlrd soʻm jalb qilishni koʻrib chiqish taklif qilingan. Biroq bunday qaror qabul qilinmagan: DAAK vakillari ushbu shartlarning iqtisodiy jihatdan oqlanishiga shubha bildirishgan.

«Biz masalani koʻndalang qoʻydik: agar siz pulni 14 foizdan jalb qilayotgan boʻlsangiz, ularni qaysi yoʻnalishlarga sarflaysiz? Ular qancha vaqtda oʻzini oqlaydi? Bu investitsiyalar oʻzini oqlaydimi? Mablagʻlar sovurilib, yana bir qarzdorlik paydo boʻlib qolmaydimi?» — dedi agentlik rahbari.

Shundan soʻng pochta operatori hamkorlar bilan moliyalashtirishning boshqa shartlari boʻyicha qaytadan muzokaralar boshladi.

«Hozirda biz dastlabki kelishuvlar bosqichidamiz. 360 mlrd soʻmni jalb qilish masalasi koʻrib chiqilmoqda, lekin bu safar foizsiz. Bu kompaniya darhol butun summani oladi degani emas. 360 mlrd soʻmlik kredit liniyasi ochiladi. Qancha kerak boʻlsa, shuncha olishadi. Ehtimol, bu mablagʻlar umuman kerak boʻlmas», — deb tushuntirdi Murodov.

U har bir xaridning zarurligi va jalb qilinayotgan mablagʻlardan foydalanish samaradorligi alohida baholanishini taʼkidladi.

Murodov, shuningdek, Wildberries’ning besh nafar vakili kiritilgan va toʻqqizta oʻrindan koʻpchiligini egallagan UzPost kuzatuv kengashi tarkibining yangilanishiga ham izoh berdi.

Uning soʻzlariga koʻra, ular taxmin qilinayotgan foizsiz moliyalashtirish va milliy pochta operatorini rivojlantirish uchun marketpleys tajribasidan foydalanish niyati munosabati bilan taklif qilingan.

«Kuzatuv kengashi kompaniyaning moliyaviy-xoʻjalik faoliyatiga bevosita aralashmaydi. U faqat strategik qarorlar qabul qilishda ishtirok etadi. Ijro organi avvalgi tarkibda qoldi. Aktsiyador ham oʻzgarmadi», — dedi DAAK rahbari.

Uning qayd etishicha, Wildberries bilan hamkorlik pochta xizmatini rivojlantirish strategiyasini ishlab chiqish va qarz mablagʻlaridan foydalanish samaradorligini oshirishni nazarda tutadi.

«Biz ularning tajribasidan foydalanmoqchimiz… Shuning uchun ham kompaniya vakillarini kuzatuv kengashiga jalb etdik. Lekin bu muayyan muddatga tuzilgan shartnoma. Agar u natija bersa, hamkorlik davom etadi. Natija boʻlmasa, boshqarishning boshqa usullarini koʻrib chiqamiz», — dedi Murodov.

Agentlik rahbari Wildberries UzPost’ning yagona hamkori ekanini taʼkidladi. Pochta operatori, shuningdek, Oʻzbekistonning Uzum ekotizimi bilan ham hamkorlik qilmoqda.

Uning soʻzlariga koʻra, UzPost’ning butun mamlakat boʻylab 1600 dan ortiq xizmat koʻrsatish va yetkazib berish shoxobchalari mavjud boʻlib, ular jumladan chekka hududlar va mahallalarda joylashgan. Ularning katta qismi orqali Uzum va Wildberries ham oʻz tovarlarini yetkazib beradi.

«Hatto chekka mahallaga borib, pochta qayerda joylashganini soʻrasangiz, odamlar uning joyini bilishadi. Ular koʻp yillar davomida bunga oʻrganib qolishgan. Bu Uzum uchun ham, Wildberries uchun ham jozibadordir», — dedi u.

Murodov xususiy kompaniyalar bilan hamkorlik qilish toʻgʻrisida jamoatchilikni yetarlicha xabardor qilmaslik UzPost’ning keyingi taqdiri atrofida savollar tugʻilishiga sabab boʻlgan omillardan biriga aylanganini tan oldi.

Kun.uz jurnalistining milliy pochta operatori yopiq hujjat asosida Wildberries’ga berilishi mumkinligi haqidagi toʻgʻridan-toʻgʻri savoliga javob berar ekan, DAAK rahbari amaldagi ishonchli boshqaruv shartnomasi yoʻqligini maʼlum qildi.

«Bugungi kunda ishonchli boshqaruv shartnomasi mavjud emas. Faqat hamkorlik toʻgʻrisidagi shartnoma bor. Buni bevosita ishonchli boshqaruv deb atab boʻlmaydi», — dedi u.

Shu bilan birga, Murodov ilgari kompaniyani boshqaruvga jalb qilish toʻgʻrisida kelishuv mavjud boʻlganini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, agar hamkorlar DAAK shartlariga, jumladan 360 mlrd soʻmlik foizsiz moliyalashtirish va pochta operatorini rivojlantirishning yangi modelini taqdim etish shartlariga rozi boʻlishsa, hamkorlikning keyingi shakllari koʻrib chiqilishi mumkin.

Alohida ravishda u UzPost’ning minoritar aktsiyadorlardan aktsiyalarni qaytarib sotib olish rejalari haqidagi savolga javob berdi.

Murodov tushuntirishicha, bunday imkoniyat aktsiyadorlik jamiyatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikda qabul qilinayotgan korporativ qarorlarga rozi boʻlmagan aktsiyadorlar uchun nazarda tutilgan.

«Ushbu masalaning tashabbuskori minoritar aktsiyadorning oʻzi boʻldi. U qarorga rozi emasligini bildirdi va qonun asosida oʻziga tegishli aktsiyalarni sotib olishni talab qildi», — dedi agentlik rahbari.

Uning soʻzlariga koʻra, tegishli masala aktsiyadorlar yigʻilishi kun tartibiga kiritilgan. U, shuningdek, bunday amaliyot Oʻzbekistonning boshqa aktsiyadorlik jamiyatlarida ham qoʻllanilishini taʼkidladi.

Bunda UzPost aktsiyadorlarining 21 sentyabrdagi navbatdan tashqari umumiy yigʻilishi bayonnomasidan kelib chiqadiki, kompaniyaga nisbatan ishonchli boshqaruv shartnomasi amal qilgan.

Hujjatda aytilishicha, 2025 yil 30 dekabrda davlat va «WB INT EXPORT» MCHJ oʻrtasida UzPost davlat aktsiyalar paketini ishonchli boshqarish toʻgʻrisidagi 01/3−94-sonli shartnoma tuzilgan. Ushbu shartnomaning 6.1-bandiga muvofiq, Rossiya kompaniyasi DAAKga pochta operatori kuzatuv kengashi tarkibini oʻzgartirish taklifi bildirilgan 2026 yil 11 avgustdagi DD-4-sonli xatni yuborgan.

Xususan, kuzatuv kengashining amaldagi toʻrt nafar aʼzosini — Oleg Pekos, Shahzod Usarov, Rodjer Kruk va Muzaffar Astankulovni qayta saylash hamda kengash tarkibiga Wildberries & Russ bilan bogʻliq besh nafar vakilni: Yevgeniy Mitin, Emil Xasyanov, Pavel Logunov, Aleksandra Xmelyova va Akmal Primkulovni kiritish taklif qilingan.

DAAK 2026 yil 30 sentyabrdagi tegishli xatini yuborib, taklifni qoʻllab-quvvatlagan. Aktsiyadorlarning navbatdan tashqari yigʻilishida barcha toʻqqiz nafar nomzod uch yil muddatga kuzatuv kengashiga saylangan. Shu tariqa, undagi toʻqqizta oʻrindan beshtasini Wildberries & Russ bilan bogʻliq vakillar egallagan.

Bunda bayonnomada 2025 yil 30 dekabrdagi ishonchli boshqaruv shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud emas.

Yangi hamkorlarni jalb qilish zaruratini Murodov pochta xizmatlari bozoridagi oʻzgarishlar va anʼanaviy daromad manbalarining qisqarishi bilan tushuntirdi.

Xususan, ilgari UzPost daromadining muhim manbalaridan biri fuqarolarga maʼmuriy jarimalar toʻgʻrisidagi qogʻoz shaklidagi xabarnomalarni yetkazib berish boʻlgan. Biroq davlat organlari va banklar elektron xabardor qilishga oʻtgandan soʻng, ushbu xizmatga ehtiyoj yoʻqoldi.

«Ilgari xabarnoma chop etilar, konvertga solinar va jarima olgan shaxsga yetkazilar edi. Hozir bularning barchasi raqamlashtirilgan. Pochta faqat shu xizmatning oʻzidan 50−60 mlrd soʻm miqdoridagi daromad manbaini yoʻqotdi», — maʼlum qildi Murodov.

Uning fikricha, bunday sharoitda kompaniya korporativ boshqaruvning zamonaviy mexanizmlarini joriy etishi va xususiy logistika hamda savdo platformalari tomonidan boʻladigan raqobatga moslashishi zarur.

Avvalroq, 3 oktyabr kuni DAAK UzPost’ning moliyaviy ahvoli ogʻirligicha qolayotganini xabar qilgan edi. Oxirgi uch yilda kompaniyaning oʻrtacha sof foydasi 0,2% rentabellik koʻrsatkichi bilan yiliga 800 mln soʻmni tashkil etgan.

2026 yilning birinchi yarmida milliy pochta operatorining daromadi oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 17 foizga qisqarib, 313,6 mlrd soʻmni tashkil etdi. Bank qarzdorligi 45,3 mlrd soʻmga yetdi.

Agentlik pochta infratuzilmasini modernizatsiya qilish va raqamlashtirish ehtiyojini 300 mlrd soʻmdan ortiqroqqa baholadi. Rejalashtirilgan tadbirlar qatoriga yuk va elektr transportini xarid qilish, saralash markazini, IT-infratuzilmani yangilash, qoʻshimcha pochtamatlar oʻrnatish va aloqa boʻlimlarini taʼmirlash kiradi.

Matbuot anjumanida Murodov UzPost’dagi davlat ulushining keyingi taqdiriga alohida toʻxtalib oʻtdi.

U milliy pochta operatori aktsiyadorlik jamiyati shaklida faoliyat yuritishini, unda davlat aktsiyador sifatida ishtirok etishini tushuntirdi. Shu bilan birga, davlat ulushini xususiylashtirish boʻyicha hali yakuniy qaror qabul qilinmagan.

«Biz pochtani xususiylashtirish masalasi boʻyicha hali yakuniy qarorga kelganimiz yoʻq. Birinchi navbatda, xalqaro amaliyotga ega va bozorda oʻz oʻrniga ega boʻlgan kompaniyalar tajribasini jalb qilmoqchimiz», — dedi DAAK rahbari.

Agentlikning 3 oktyabrdagi rasmiy maʼlumotlariga koʻra, UzPost’dagi davlat ulushi 92,9% ni tashkil etadi. Ilgari davlat tashkilotlari, korxonalari va tijorat banklariga tegishli boʻlgan aktsiyalar paketlari DAAKda konsolidatsiya qilingan.

Agentlik, shuningdek, Wildberries va Uzum Market’ning davlat ulushini sotib olishga qiziqishi borligini tasdiqladi, biroq uni xususiylashtirish boʻyicha rasmiylashtirilgan hujjatlar yoʻqligini maʼlum qildi.

Murodov qoʻshimcha qilishicha, agar tomonlar foizsiz moliyalashtirish boʻyicha kelishuvga erishsalar, bu haqdagi maʼlumot jamoatchilik uchun qoʻshimcha ravishda eʼlon qilinadi.

2025 yilda UzPost aktsiyadorlari tarkibi bir necha bor oʻzgardi. Oʻtgan yilning iyun oyida «Aloqabank», Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda unga aloqador tuzilmalar affillangan shaxslar roʻyxatidan chiqarildi. Ularning oʻrniga DAAK, unga aloqador yuridik shaxslar va Oʻzbekiston Milliy investitsiya jamgʻarmasi (OʻzMIJ) kiritildi.

Keyinchalik, dastlab OʻzMIJga berilishi nazarda tutilgan 25 foizlik ulush Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga oʻtdi.

2025 yilning kuzida UzPost xususiylashtirilishi mumkinligi va kompaniyaga Wildberries tomonidan qiziqish borligi haqida xabarlar paydo boʻldi. «Gazeta», Spot va RBK manbalari oʻshanda Wildberries & Russ tuzilmasi jarayonda ishtirok etayotganini xabar qilgan edi, biroq bitim rasman tasdiqlanmagan edi.

Uzum ham UzPost’ga investitsiya kiritishga tayyorligini bildirgan va savdolarda ishtirok etish uchun ariza topshirganini maʼlum qilgan edi.

2025 yil oktyabr oyida Korruptsiyaga qarshi kurashish agentligi DAAKdan pochta operatoridagi davlat ulushi bilan bogʻliq mumkin boʻlgan savdolarning ochiqligi va shaffofligini taʼminlashni talab qildi.