Vulqon otilishidan keyin Indoneziyada ikkita yangi orol paydo boʻldi
Indoneziyada vulqon otilishidan keyin ikkita yangi orol paydo boʻldi
Indoneziyadagi Anak-Krakatau vulqonining sentyabr oyidagi otilishidan keyin uning yaqinida orolsimon ikkita yangi tuzilma hosil boʻldi. Shu bilan birga, lava oqimlari va boshqa otilgan materiallar hisobiga vulqon orolining oʻz maydoni taxminan 32,8 gektarga kengaydi.
Vulqon otilishi 4-6 sentyabr kunlari taxminan 25 soat davom etdi. Indoneziya Geologiya agentligi maʼlumotlariga koʻra, lava shimoli-gʻarbiy, gʻarbiy va janubi-gʻarbiy yoʻnalishlarda tarqalib, orolning gʻarbiy qismi shaklini oʻzgartirgan.
Yangi tuzilmalarni vulqon yaqinidan oʻtib ketayotib, qirgʻoq chizigʻidagi oʻzgarishlarni suratga olgan dengizchilar va koʻngillilar payqab qolishdi. Ulardan biri qirgʻoqdan taxminan 760 metr shimoli-gʻarbda, ikkinchisi esa taxminan 500 metr janubi-sharqda joylashgan.
Orol yuzasidagi oʻzgarishlar, shuningdek, 8 avgust va 20 sentyabr kunlari olingan Copernicus Sentinel-2 suratlarida ham qayd etilgan. Keyingi tasvirlarda orolning janubiy va gʻarbiy qismlarida keng lava yotqiziqlari koʻzga tashlanadi, yangi quruqlik maydoni esa taxminan 200 ming kvadrat metrga baholanmoqda.
Shu bilan birga, mutaxassislar hozircha ushbu tuzilmalarning kelib chiqishini aniq belgilay olmayaptilar. Geologiya agentligining qayd etishicha, sunʼiy yoʻldosh suratlari orqali ularning tarkibini aniqlash va yangi vulqon ogʻizlari paydo boʻlishi bilan bogʻliqligini tasdiqlash imkonsiz.
Olimlar kamida ikkita variantni koʻrib chiqmoqdalar: orollar yangi suvosti magma chiqishlari tufayli yoki Krakatauning eski vulqon qozoni ichidagi tayyozlikda otilgan materiallarning toʻplanishi natijasida shakllangan boʻlishi mumkin. Agar gap yangi ogʻizlar haqida ketayotgan boʻlsa, bu vulqon faolligi markaziy kanal chegarasidan tashqariga chiqqanini anglatishi mumkin.
Yangi tuzilmalar suv ustida qoladimi-yoʻqmi, bu ham hozircha nomaʼlum. Ularning keyingi taqdiri dengiz sathidan balandligi va eroziya tezligiga bogʻliq boʻladi. Anak-Krakatauning oʻzi ham mavjudligining dastlabki yillarida bir necha bor suv ostida paydo boʻlib, yoʻqolib ketgan: suvosti otilishlari 1927 yilda boshlangan, orol esa uzil-kesil taxminan 1930 yilga kelib shakllangan.
Orol 1883 yilda Krakatauning halokatli otilishidan keyin paydo boʻlgan. Oʻshanda dastlabki orolning katta qismi vayron boʻlgan, 36 mingdan ortiq kishi halok boʻlgan, vulqon otilishi keltirib chiqargan tsunami esa keng koʻlamli vayronagarchiliklarga sabab boʻlgan edi.
Avvalroq olimlar 2026 yilning sentyabridan 2027 yilning fevraligacha dunyoda 450 mingdan ortiq kishi halok boʻlishi mumkinligidan ogohlantirgan edi. Eng ogʻir oqibatlar tropik mamlakatlarda prognoz qilinmoqda, tadqiqotchilarning baholashicha, anomal issiqlik tufayli yuqori oʻlim koʻrsatkichi 2027 yilning oʻrtalarigacha saqlanib qolishi mumkin.