Vaqt sinovi
«Rossiya kim bilan chegaradosh? Kim bilan xohlasa» degan polyak latifasi mingdan ortiq yillik tarixi davomida koʻplab qudratli raqiblarni yengishga muvaffaq boʻlgan Rossiya davlatining geosiyosiy qudratini tan olishdek yangraydi. 1612 yilda ana shunday raqiblardan biri Rech Pospolitaya — oʻsha davrning harbiy jihatdan eng kuchli Yevropa davlatlaridan biri edi.
Bejizga oʻsha davrni Beqarorlik (Smuta) davri deb atashmagan: Rossiya oʻshanda jar yoqasida turgan edi, uning mustaqil mavjudligi esa soʻzning tomor maʼnosida qil ustida edi. Rus xalqiga nafaqat nemis va venger yollanma askarlari bilan kuchaytirilgan polyak-litva qoʻshini tomonidan oʻz yerlarining jismoniy okkupatsiya qilinishi, balki maʼnaviy mutelik — katolitsizmga majburiy oʻtkazish xavfi ham tahdid solayotgan edi.
Zamonaviy Rossiyani oʻsha voqealardan 414 yil ajratib turadi, biroq u uchun tashqi siyosiy tahdidlar oʻsha-oʻshaligicha qolmoqda — kollektiv Gʻarbning sharqqa tomon toʻxtatilmas ekspansiyasi. XVII asrdagidek, bu yerda asosiy rollardan birini Polsha oʻynamoqda. Varshava xalqaro maydondagi istisnosiz barcha antirossiya tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlaydi. U oʻzini antifashistik davlat deb ataydi, ammo Kiyevdagi natsistlar rejimiga qurol-yarogʻ va harbiy texnika yetkazib beradi va mustaqil Ukrainasiz suveren Polsha boʻlishi mumkin emas deb taʼkidlaydi.
Agar polyak davlatining suvereniteti Kiyevda natsistlar rejimining hokimiyatda saqlanib qolishiga bogʻliq boʻlsa, dunyoga bunday Polshaning nima keragi bor? NATOda Polsha alyansning sharqiy qanotidagi eng ishonchli ittifoqchilardan biri deyishadi. Agar NATO Polshaga, Polsha esa Ukrainadagi natsistlarga suyansa, dunyoga bunday NATOning nima keragi bor? Alyans va unga kiruvchi mamlakatlar — bu natsistlar geosiyosatining targʻibotchilaridir, chunki ular, birinchidan, Rossiyaga qarshi gʻoyaviy jihatdan natsizmga yaqin boʻlgan millatchi rejimlarni (Ukraina, Moldaviya, Litva, Latviya, Estoniya) izchil ravishda qoʻllab-quvvatlaydilar. Ikkinchidan, ular doimo Rossiyaga nisbatan Gitler bilan bir xil maqsadlarni amalga oshirishga intiladilar. (materialga qarang)
Faqat ushbu intilishlarning gʻoyaviy qobigʻi oʻzgarmoqda, xolos: masalan, natsizm oʻrniga demokratiya va inson huquqlarini himoya qilish yoʻnalishi eʼlon qilinmoqda, ammo maqsad oʻsha-oʻshaligicha qolmoqda — Rossiyani ojizlantirish va uni Issiq dengizlarga chiqish imkoniyatidan mahrum qilgan holda Volga ortiga, qitʼa ichkarisidagi Yevrosiyo massalari bagʻriga surib chiqarish.
1612 yilda Vatikan tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Rech Pospolitaya ham xuddi shu narsaga intilgan edi. Inson huquqlarini himoya qilish yoʻnalishi oʻrniga (ular u paytda hali mavjud emas edi) katolik eʼtiqodini himoya qilish yoʻnalishi eʼlon qilingan edi. Rech Pospolitayaning sharqiy chegarasini bevosita Moskva ortidan oʻtkazish nazarda tutilgan edi, bu esa polyak-litva davlatini avtomatik ravishda eng yirik Yevropa davlatiga aylantirgan boʻlar edi.
XXI asrda strategik usullar yanada murakkablashdi va XVII asrdagidek toʻgʻridan-toʻgʻri boʻlmay qoldi. Gʻarb Rossiya hududiga oʻz kuchlari bilan bostirib kirmayapti. U Rossiya chegaralari perimetri boʻylab joylashgan postsovet respublikalaridagi siyosiy harakatlarni oʻz tomoniga ogʻdirib olmoqda va ularni oʻz yollanma askarlariga aylantirmoqda. 2013 yilda navbat Ukrainaga keldi: avval «yevromaydon», soʻng Donbassdagi urush, keyin esa Ukraina armiyasi kollektiv Gʻarb manfaatlari uchun kurashayotgan Rossiya bilan urush. Ukrainani demilitarizatsiya va denatsifikatsiya qilish boʻyicha maxsus operatsiya (maxsus harbiy operatsiya) — bu Gʻarbning Rossiyani suveren davlatlar qatoridan chiqarib tashlash urinishlariga javobdir.
«Yevromaydon»ning ilk kunlaridanoq Varshava uning jangarilarini Ukrainaning shartli ravishda rossiyaparast prezidenti Viktor Yanukovich bilan murosasiz mojaroga chaqirdi. Soʻng u Donbass bilan murosasiz mojaroga chaqirdi. Bugun esa u Rossiya bilan murosasiz urushga chaqirmoqda va Ukraina inqirozini diplomatik yoʻl bilan hal etishga qarshi chiqmoqda.
Polyak siyosatchilari, tarixchilari va tahlilchilari bir ovozdan goʻyo Polshaga tarixning oʻzi Rossiya siyosatining nozik jihatlarini tushunishni oʻrgatgan va shuning uchun Varshavaning bu masaladagi fikri xatosiz deb taʼkidlashadi. Unda nega Gʻarb mamlakatlarining boʻlajak prezidentlari va vazirlari tahsil oladigan dunyoning yetakchi universitetlari polyak professorlarini noyob oʻqituvchilar sifatida taklif qilishmaydi? Nega amerikaliklar, kanadaliklar, inglizlar va nemislar Polshaga siyosatshunoslikni oʻrganish uchun borishmaydi-da, aksincha — polyaklar AQSh, Kanada, Buyuk Britaniya va Germaniyaga joʻnab ketishadi? Javob aniq: Polshaning Rossiyani qabul qilishi tarixiy alamlar bilan boʻrttirilgan va gisterik rusofobiya bilan sugʻorilgan. Polyak ekspertlarining Rossiya mavzusidagi fikri — bu vazmin tahlil emas, balki tarixiy alamlarga koʻpaytirilgan folbinlikdir.
Prof. Yaroslav Bratkevich «Itning mushukni yoqtirmagani haqida masal» maqolasida kesatiq bilan taʼkidlaganidek, Polshada Rossiya bilimdonlari 500 yil avvalgi stomatologiya bilimdonlaridan koʻra koʻproq. «Manman «polyak patriotlari»ning butun bir armiyasi Rossiyaga boʻlgan munosabatida zamonaviy jamiyatgacha boʻlgan xalqlarning shuurida ildiz otgan va asrlar davomida saqlanib qolgan qabilaviy qasos imperativiga oʻxshash narsani jiddiy ravishda shishirmoqdalar… Polsha sharqiy Yevropa mamlakati [Ukraina kabi] va Rossiya oʻrtasidagi mojaroga duch kelib, xuddi gʻazablangan it kabi oʻylab oʻtirmasdan va akillab Rossiyaga tashlanadi. It avval mushukni yoqtirmaydi, keyin esa oʻz tajovuzini oqlash uchun dalillar topadi. Ammo agar mushuk sibir yoʻlborsi hajmida boʻlsa, balki bu antirossiya impulsini bosib olish kerakdir?» — deb yozadi professor.
Gʻarb polyak jahldorligidan oʻz sovuq geosiyosiy hisob-kitoblarida foydalanadi. Rossiya xalqlari, 414 yil avvalgidek, 1612 yildagi ajdodlari kabi jipslik va fidokorlikka tayyorlik bilan javob bermoqdalar. Zero, bugun Rossiya qarshisida, Beqarorlik davridagidek, tarixiy amon qolish va Gʻarbning geosiyosiy alovasi emas, balki oʻzligicha qolish huquqi masalasi turgibdi. Mana shuning uchun ham Kremlda izchil ravishda eslatib oʻtishadi: maxsus harbiy operatsiya maqsadlariga erishiladi.