UN Watch Berbok va Guterrishdan uzr so‘rashni talab qildi
BMT Bosh assambleyasi raisi, Germaniyaning sobiq tashqi ishlar vaziri Annalena Berbok tashkilotning halok bo‘lgan xodimlarini xotirlash marosimi ortidan tanqidga uchradi. UN Watch tashkilotiga ko‘ra, marosimda nomi o‘qilganlar orasida UNRWA maktabining sobiq direktori va HAMAS harbiy tuzilmasida qo‘mondon bo‘lgani iddao qilinayotgan Imad Al-Samxuri ham bo‘lgan.
UN Watch tashkiloti Berbok va Guterrishdan uzr so‘rashni talab qildi
UN Watch nodavlat tashkiloti 8-iyun kuni bo‘lib o‘tgan, 2025-yilda halok bo‘lgan BMT xodimlarini xotirlash marosimida Germaniya tashqi ishlar vaziri Annalena Berbokning ishtirokini tanqid qildi. Tashkilot 14-avgust kuni ushbu tadbirdan olingan kadrlarni e’lon qildi.
Die Welt nashrining xabar berishicha, marosimda 2025-yilda vafot etgan jami 136 nafar BMT xodimi yodga olingan. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, ularning 80 nafari Falastinlik qochqinlarga yordam berish va ishlarni tashkil etish bo‘yicha Yaqin Sharq agentligi (UNRWA) xodimlari bo‘lgan. Marosimda BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish ham qatnashgan bo‘lib, u Berbok bilan birga halok bo‘lgan xodimlar xotirasiga sham yoqqan.
Mojaroga sabab bo‘lgan asosiy omil marosimda Imad Al-Samxurining ismining o‘qilishi bo‘ldi. U ilgari G‘azo sektorida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan va UNRWA maktablaridan biriga rahbarlik qilgan. UN Watch ma’lumotlariga ko‘ra, Al-Samxuri ayni paytda HAMASning harbiy tuzilmasida qo‘mondon ham bo‘lgan.
Tashkilot direktori Hillel Noyer ochiq maktub orqali BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish va Annalena Berbokni uzr so‘rashga chaqirdi. Noyer BMT marosimida HAMASning harbiy qo‘mondoni sifatida ko‘rsatilayotgan shaxsning xotirlangani yuzasidan izoh talab qildi.
UN Watch o‘z da’volarini, jumladan, HAMAS tomonidan Al-Samxuriga bag‘ishlab tarqatilgan videoga asoslamoqda. Tashkilotga ko‘ra, ushbu videoda Al-Samxuri HAMASning harbiy qanoti – «Izz ad-Din al-Qassam brigadalari» tarkibidagi batalonlardan birining dala qo‘mondoni sifatida ko‘rsatilgan. UN Watch ijtimoiy tarmoqlardagi boshqa materiallarga ham ishora qilib, Al-Samxuri HAMAS vakillari bilan aloqada bo‘lgani va terrorchilikni ulug‘lovchi qarashlarni qo‘llab-quvvatlaganini iddao qilmoqda.
Biroq, Die Welt muhim jihatga e’tibor qaratgan: UN Watch ochiq maktubida ushbu da’volarning mustaqil manbalar tomonidan tasdiqlangan dalillari keltirilmagan.
Hillel Noyer UNRWAʼni o‘z maktablarida HAMAS bilan bog‘liq tuzilmalar faoliyatiga qarshi yetarlicha samarali chora ko‘rmaganlikda ham ayblagan. Uning da’vosiga ko‘ra, Al-Samxuri HAMAS vakillarini maktablarga taklif qilgan va o‘quvchilarni harakat bilan bog‘liq tashkilotlarga jalb etgan.
UN Watch shu munosabat bilan Berbok Germaniya tashqi ishlar vaziri bo‘lib ishlagan davrda Berlinning UNRWAʼga ajratgan mablag‘larini ham tanqid qildi. Noyerning ta’kidlashicha, Germaniya o‘sha davrda agentlikka bir necha yuz million yevro ajratgan va HAMAS a’zolarining UNRWA tuzilmalariga kirib borishi haqidagi ogohlantirishlarga yetarlicha jiddiy yondashmagan.
UNRWA faoliyati 2023-yil 7-oktyabrdagi HAMASning Isroilga hujumidan keyin jiddiy bahslarga sabab bo‘lgan. Isroil 12 nafar UNRWA xodimini 7-oktyabr hujumiga aloqadorlikda ayblagan. Keyinchalik bir qator yirik donor davlatlar agentlikni moliyalashtirishni vaqtincha to‘xtatgan. Ular orasida AQSh, Germaniya, Buyuk Britaniya, Yaponiya va Avstraliya ham bo‘lgan. Kanada, Shvetsiya va Italiya ham to‘lovlarni bir muddat to‘xtatib, keyinchalik qayta tiklagan. 2024-yilda esa Isroil parlamenti UNRWA faoliyatini mamlakat hududida cheklashga qaratilgan qaror qabul qilgan.
Hozirgi bahs esa BMTning halok bo‘lgan xodimlarni xotirlash marosimida Al-Samxurining ismi o‘qilgani va uning HAMASdagi ehtimoliy roli haqidagi da’volar atrofida yuzaga kelgan.