Uchta jamoa, 15 nafar shaxmatchi. Samarqanddagi Olimpiadada Oʻzbekiston erkaklar terma jamoalarini kimlar taqdim etadi

Uchta jamoa, 15 nafar shaxmatchi. Samarqanddagi Olimpiadada Oʻzbekiston erkaklar terma jamoalarini kimlar taqdim etadi

15 sentyabr kuni Samarqandda 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi boshlanadi. Turnir 27 sentyabrgacha davom etadi va tarixda ilk bor Markaziy Osiyoda oʻtkaziladi.

Oʻz uyidagi Olimpiadada Oʻzbekiston bir yoʻla uchta erkaklar terma jamoasini — jami 15 nafar oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazadi. Asosiy jamoa uchinchi tartib raqami ostida saralandi va yana medallar uchun daʼvogarlar qatoriga kirdi.

Uning tarkibida 2022 yilda Chennaydagi Olimpiadada sensatsion tarzda gʻolib chiqqan toʻrt nafar shaxmatchi bor: Javohir Sindarov, Nodirbek Abdusattorov, Nodirbek Yoqubboyev va Shamsiddin Vohidov. Ikkinchi va uchinchi terma jamoalarda ham tajribali grossmeysterlar, ham yangi avlod vakillari oʻynaydi.

«Gazeta» uy Olimpiadasida Oʻzbekiston sharafini himoya qiladigan 15 nafar shaxmatchi, ularning reytinglari va asosiy yutuqlari haqida hikoya qiladi.

Oddiy sharoitlarda Olimpiadada har bir milliy federatsiyani bitta jamoa taqdim etadi. Mezbonlar uchun istisno koʻzda tutilgan.

FIDE qoidalariga koʻra, tashkilotchi federatsiya ikkinchi — B jamoani taqdim etishi mumkin. Agar ishtirokchilarning umumiy soni toq boʻlib qolsa, mezbonlar uchinchi — C jamoani ham qoʻshish huquqiga ega. Agar uchinchi tarkib birinchi turda oʻynab boʻlgan boʻlsa, keyinchalik jamoalar chiqib ketishi yoki qoʻshilishidan qatʼi nazar, u turnir oxirigacha qoladi.

Samarqandda Oʻzbekiston barcha uchta tarkib bilan taqdim etilgan. Birinchi terma jamoa jamoaning oʻrtacha reytingi boʻyicha uchinchi tartib raqamini oldi, Uzbekistan 2 — 31-oʻrinda, Uzbekistan 3 — 55-oʻrinda.

Birinchi terma jamoaning oʻrtacha reytingi — 2720. Kapitan — sobiq jahon chempioni, oʻzbek shaxmati afsonasi Rustam Qosimjonov boʻlib, u avvalroq «Gazeta»ga bergan intervyusida tayyorgarlik, taxtalar boʻyicha taqsimot, raqiblar va jamoaning «oltin»ga boʻlgan imkoniyatlari haqida gapirib bergan edi.

Oʻzbekistonga 2022 yilgi Olimpiadaning sensatsion oltinini keltirgan beshlikdan birinchi tarkibda yana Javohir Sindarov, Nodirbek Abdusattorov, Nodirbek Yoqubboyev va Shamsiddin Vohidov oʻynaydi.

Oʻsha jamoaning beshinchi ishtirokchisi — Jahongir Vohidov — endi Uzbekistan 2 tarkibiga kiritilgan, uning asosiy beshlikdagi oʻrnini esa 19 yoshli Muhiddin Madaminov egalladi. 2022 yilda Oʻzbekiston barcha 11 turni jamoaviy magʻlubiyatsiz oʻtkazgan edi.

Ikki yil oʻtib, deyarli oʻsha tarkib bilan terma jamoa Budapeshtdagi Olimpiadada bronzani qoʻlga kiritdi. Shamsiddin Vohidov oʻshanda toʻrtinchi taxtada qoʻshimcha ravishda shaxsiy oltinni, Nodirbek Abdusattorov esa birinchi taxtada kumushni qoʻlga kiritdi.

Olimpiya oltinidan keyingi toʻrt yil ichida Sindarov yosh terma jamoaning isteʼdodlaridan biri boʻlishdan jahon chempionligiga daʼvogargacha boʻlgan yoʻlni bosib oʻtdi. Uning tayyorgarligi va xalqaro turnirlarda, jumladan 2026 yilda Samarqandda oʻtadigan Butunjahon shaxmat olimpiadasida ishtirok etishi, shuningdek, murabbiylar bilan ishlashi qoʻllab-quvvatlovi ostida amalga oshirilmoqda.

U grossmeyster unvonini hali 2018 yilda — 12 yosh, 10 oy va besh kunligida qoʻlga kiritib, tarixdagi eng yosh unvon sohiblaridan biriga aylangan edi. Sindarov, shuningdek, ikki bor — 2019 va 2021 yillarda Oʻzbekiston chempioni boʻlgan.

Asosiy yutuq 2025 yilda yuz berdi. Sindarov Goada FIDE Jahon kubogini qoʻlga kiritdi — u finalda xitoylik Vey Ini magʻlub etib, turnir tarixidagi eng yosh gʻolibga aylandi. Yarim finalda u terma jamoadagi sherigi Nodirbek Yoqubboyevdan ustun keldi.

Jahon kubogidagi gʻalaba uni 2026 yilgi Daʼvogarlar turniriga olib chiqdi. U yerda Sindarov musobaqa tugashiga bir tur qolganda birinchi oʻrinni taʼminladi va amaldagi chempion Dommaraju Gukeshga qarshi jahon shaxmat toji uchun oʻyin oʻtkazish huquqini qoʻlga kiritdi.

Sentyabrga kelib Sindarov reytingini 2778 ga koʻtardi va dunyoning eng kuchli shaxmatchilari orasida toʻrtinchi oʻrinni egallab turibdi.

Nodirbek Abdusattorov — 21 yosh, reytingi 2762

Abdusattorov 22 yoshini aynan Olimpiada vaqtida — 18 sentyabrda nishonlaydi. Yoshiga qaramay, u bir necha yildan buyon dunyo elitasiga kiradi.

2021 yil dekabr oyida 17 yoshli Abdusattorov rapid boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqdi. Turnir davomida u jumladan Magnus Karlsenni magʻlub etdi, birinchi oʻrin uchun kurashda esa Karlsen, Fabiano Karuana va Yan Nepomnyashiyni ortda qoldirdi. Chempion tay-breykda aniqlandi, unda oʻzbekistonlik shaxmatchi Nepomnyashiy ustidan gʻalaba qozondi.

Keyingi yozda Abdusattorov Chennaydagi Olimpiadada gʻolib chiqqan terma jamoaning birinchi taxtasida oʻynadi. U 11 imkoniyatdan 8,5 ochko jamgʻardi va 2803 performans koʻrsatdi. Birinchi taxtaning shaxsiy hisobida oʻzbekistonlik shaxmatchi kumush medalni qoʻlga kiritdi.

Budapeshtdagi Olimpiada-2024da u yana turnirni bronza bilan yakunlagan jamoaning yetakchisi boʻldi va yana shaxsiy kumushni qoʻlga kiritdi.

Oʻzi uchun muvaffaqiyatsiz kechgan Jahon kubogidan soʻng, 2026 yil fevral oyida Abdusattorov dunyodagi eng nufuzli aylanma turnirlardan biri — Veyk-an-Zeyedagi Tata Steel Masters turnirida gʻolib chiqdi. Keyin u London Chess Classic va Prague International Chess Festival superturnirlarini qoʻlga kiritdi.

Yoqubboyev — atigi 24 yoshda boʻlsa-da, hozirgi jamoaning eng tajribali ishtirokchilaridan biri.

U 2016, 2018 va 2020 yillarda Oʻzbekiston chempioni boʻlgan, 2025 yil aprelida esa milliy birinchilikda toʻrtinchi bor gʻolib chiqdi. Oxirgi turnir finalida Yoqubboyev Ortiq Nigʻmatovni magʻlub etdi.

Olimpiada-2022da Yoqubboyev ikkinchi taxtada oʻynadi va 2759 performans reytingi bilan 11 imkoniyatdan 8 ochko toʻpladi. Jamoaviy oltin bilan birga u oʻz taxtasida shaxsiy bronzani ham qoʻlga kiritdi.

Individual turnirlardagi eng yirik natijalaridan biri u uchun Jahon kubogi-2025 boʻldi. Yoqubboyev yarim finalgacha yetib bordi va u yerda Sindarov bilan toʻqnash keldi. Klassik partiyalar durang bilan yakunlandi, tay-breykda esa Sindarov gʻolib chiqdi. Uchinchi oʻrin uchun bahsda Yoqubboyev Andrey Yesipenkoga imkoniyatni boy berib, yakunda Jahon kubogining 206 ishtirokchisi orasida toʻrtinchi oʻrinni egalladi.

Yaqinda Toshkentda Yoqubboyev Eron terma jamoasi yetakchisi, jahonning top-15 taligiga kiruvchi Amin Tabatabai ustidan gʻalaba qozondi. Onlayn-reytingda oʻzbekistonlik shaxmatchi supergrossmeyster darajasi boʻlmish 2700 ga yaqinlashdi.

Foto: OʻzA

Vohidov ilk bor oʻsmirlar shaxmatida oʻzini baland ovozda namoyon qilgan: 2015 yilda u 14 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilar oʻrtasida jahon chempioni boʻlgan. Uch yildan soʻng 16 yoshli oʻzbekistonlik shaxmatchi rapid boʻyicha jahon chempionatida Magnus Karlsenni magʻlub etdi.

Oʻzbekiston uchun oltin boʻlgan Olimpiada-2022da Vohidov zaxira oʻyinchisi edi va toʻrtta partiya oʻtkazib, 3,5 ochko jamgʻardi.

2023 yilda u eng yirik individual muvaffaqiyatlaridan biriga erishdi: klassik shaxmat boʻyicha Osiyo chempioni boʻldi. Olmaotadagi turnirda Vohidov 9 imkoniyatdan 7 ochko toʻplab, eng yaqin raqiblarini yarim ochkoga ortda qoldirgan holda yakka peshqadam sifatida marraga yetib keldi.

Olimpiada-2024 esa uning faoliyatidagi eng yaxshilaridan biri boʻldi. Vohidov Oʻzbekistonga jamoaviy bronzani qoʻlga kiritishda yordam berdi va toʻrtinchi taxtada shaxsiy oltinni oldi.

Фото: UzChess

Madaminov — birinchi terma jamoaning kattalar olimpiadalarida qatnashmagan yagona shaxmatchisidir. U grossmeyster unvonini 2024 yilda olgan, keyingi ikki mavsumda esa 2600 darajasiga yaqinlashdi.

Hali 2023 yilda, reytingi 2431 boʻlgan xalqaro master sifatida Madaminov Osiyo chempionatida 9 imkoniyatdan 6 ochko jamgʻarib, sakkizinchi oʻrinni egallagan edi.

Uning kattalar faoliyatidagi asosiy muvaffaqiyat 2026 yil yozida keldi. Madaminov UzChess Cup Masters turnirining eng kuchli guruhida gʻolib chiqdi. Toʻqqiz turdan soʻng u Vohidov bilan birinchi oʻrinni boʻlishib oldi, keyin esa tay-breykning ikkala partiyasida ham gʻalaba qozondi.

Turnirda shuningdek Nodirbek Abdusattorov, Arjun Erigaysi, Yan Nepomnyashiy, Shahriyor Mamadiyorov va boshqa mashhur grossmeysterlar ham ishtirok etishdi. FIDE bu gʻalabani, ehtimol, Madaminov faoliyatidagi eng yirigi deb atadi.

U shuningdek Jahon kubogi va Daʼvogarlar turnirida Javohir Sindarovning soniyachisi (sekundanti) boʻlgan.

Shu tariqa, birinchi terma jamoaning kattalar Olimpiadalari nuqtai nazaridan eng yosh va eng kam tajribali aʼzosi Samarqandga faoliyatidagi eng yaxshi turnir natijasi bilan yaqinlashmoqda.

Ikkinchi terma jamoa 2532 oʻrtacha reytingga va 31-tartib raqamiga ega.

Jamoa kapitani ukrainalik grossmeyster Pavel Elyanov boʻlib, u Oʻzbekiston shtabidagi eng tajribali shaxmatchilardan biridir. Ukraina terma jamoasi tarkibida u ikki bor — 2004 va 2010 yillarda shaxmat olimpiadasida gʻolib chiqqan. Elyanov shuningdek Boris Gelfandning soniyachisi boʻlib ishlagan, jumladan 2012 yilda Vishvanatan Anandga qarshi jahon chempionligi uchun oʻyin vaqtida.

Shu bilan birga, uni shunchaki zaxira tarkib deb atash unchalik toʻgʻri boʻlmas edi. Barcha besh nafar shaxmatchi — grossmeysterlar, biri allaqachon olimpiya chempioni boʻlgan, jamoaning eng yosh ikki aʼzosi esa atigi 16 va 17 yoshda.

Фото: UzChess

Abdisalimov grossmeyster unvonini 2023 yilda olgan. Uning dastlabki xalqaro muvaffaqiyatlaridan biri 2019 yilda 20 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilar oʻrtasida Gʻarbiy Osiyo chempionatidagi gʻalaba boʻlgan — u 7,5 ochko jamgʻarib, birinchi oʻrinni egallagan.

2026 yilda Abdisalimov Toshkentdagi Georgiy Agzamov xotira turnirida kuchli uchlikka kirdi. Marraga uch tur qolganda u peshqadamlikni boʻlishib turgan edi, yakuniy jadvalda esa uchinchi oʻrinni egalladi.

Фото: UzChess

Suyarov — oʻzbek shaxmatchilarining yangi avlodi orasida eng tez rivojlanayotgan vakillardan biri.

2025 yil aprel oyida u Oʻzbekiston chempionatining asosiy sensatsiyalaridan biriga aylanib ulgurdi — chorak finalda ikkinchi tartib raqami ostida saralangan Shamsiddin Vohidovni musobaqadan chiqarib yubordi. Keyin Suyarov Muhiddin Madaminov bilan bronza uchun bahsda gʻolib chiqib, uchinchi oʻrinni egalladi.

Suyarovning 2026 yildagi eng koʻzga koʻringan natijalaridan biri Aeroflot Open turniridagi ishtiroki boʻldi. Turnirni 2449 reyting va 62-startoviy raqam bilan boshlagan 17 yoshli xalqaro master 9 imkoniyatdan 6,5 ochko jamgʻarib, 2737 reyting performansini koʻrsatgan holda yettinchi oʻrinni egalladi. U ketma-ket uchta turda kuchli rossiyalik grossmeysterlar Daniil Dubov, Aleksandr Ryazantsev va Aleksandr Grishchukni magʻlub etdi, yakuniy turda esa 2723 reytingga ega boʻlgan Yan Nepomnyashiy bilan durang oʻynadi. Turnir yakunlariga koʻra Suyarov reytingiga 33,9 ball qoʻshib qoʻydi.

Bahorda shaxmatchi Germaniyada Grenke Chess Open turnirida gʻolib chiqdi. U toʻqqiz turni magʻlubiyatsiz oʻtkazdi — yetti gʻalaba va ikki durang — va 8 ochko jamgʻardi. Eng yirik shaxmat festivalida 3500 dan ortiq oʻyinchi ishtirok etdi, asosiy klassik turnirdagi gʻalaba uchun esa Suyarov 20 ming yevro oldi.

Oʻzbekistonning barcha uchta terma jamoasi orasidagi eng yoshi katta shaxmatchi ayni paytda 2022 yilgi tarixiy oltinning asosiy qahramonlaridan biridir.

Chennaydagi Olimpiadada Vohidov toʻrtinchi taxtada oʻynadi va sakkizta partiyada 6,5 ochko jamgʻardi. Uning reyting performansi 2813 ni tashkil etdi — bu oʻzbek oʻyinchilari orasidagi eng yaxshi natijadir. Yakuniy turda aynan Vohidovning Maks Varmerdam ustidan qozongan gʻalabasi Oʻzbekistonga Niderlandiyani magʻlub etish va oltinni qoʻlga kiritishda yordam berdi. Vohidov shuningdek toʻrtinchi taxtada shaxsiy oltin medal sohibiga aylandi.

2023 yilda Vohidov Din Lijenning murabbiylar jamoasiga kirgani va xitoylik grossmeysterning Yan Nepomnyashiyga qarshi jahon chempionligi uchun kechgan gʻolibona oʻyinida uning soniyachilaridan biri boʻlgani maʼlum boʻldi.

Bevosita Olimpiada oldidan Vohidov avgust oxirida yakunlangan Abu-Dabi 32-Xalqaro shaxmat festivali doirasidagi Masters turnirida ham gʻolib chiqdi. Musobaqani 14-startoviy raqam ostida boshlagan grossmeyster 9 imkoniyatdan 7 ochko jamgʻardi va biror marta magʻlubiyatga uchramadi — beshta partiyani gʻalaba bilan yakunladi va toʻrttasida durang oʻynadi.

Begmuratov 2010 yil 2 iyulda tugʻilgan va ikkinchi terma jamoaning eng yosh ishtirokchisi hisoblanadi. Olimpiadaning start varaqasida u allaqachon grossmeyster sifatida koʻrsatilgan, u bu normani aprel oyida bajargan.

2026 yilning asosiy natijasi — UzChess Cup turnirining Futures guruhidagi gʻalabadir. Bu turnirda jumladan tajribali grossmeysterlar Alan Pichot, Seturaman, Rinat Jumaboyev, Sergey Tivyakov va Igor Lisiy oʻynashdi, biroq birinchi oʻrin Oʻzbekistonning 16 yoshli vakiliga nasib etdi.

Nigʻmatov grossmeyster unvonini 2025 yilda, zarur boʻlgan 2500 reyting chegarasidan oʻtganidan keyin oldi. Bungacha u jamoaviy musobaqalarda sezilarli tajriba toʻplashga ulgurgan edi.

2022 yilda Nigʻmatov jamoaviy jahon chempionatida Oʻzbekiston tarkibiga kirgan. Jamoa finalgacha yetib borib, Xitoyga imkoniyatni boy bergan holda kumush prizerga aylandi. Final oʻyinlaridan birida Nigʻmatov toʻrtinchi taxtaga chiqdi.

2025 yilda u Oʻzbekiston chempionati finaligacha yetib bordi. Birinchi partiyadagi durangdan soʻng Nigʻmatov ikkinchisini Yoqubboyevga boy berib, kumushni qoʻlga kiritdi.

Uchinchi terma jamoaning oʻrtacha reytingi — 2424, saralash raqami — 55. Uning kapitani sifatida qozogʻistonlik grossmeyster Murtas Kajgaleyev roʻyxatdan oʻtkazilgan.

Dastlabki ikki tarkibdan farqli oʻlaroq, bu yerda grossmeyster darajasidagi birorta ham oʻyinchi yoʻq: barcha besh nafar shaxmatchi xalqaro master unvoniga ega. Ammo deyarli har birining hisobida xalqaro yoki oʻsmirlar musobaqalarida gʻalabalar bor.

Saydaliyev — uchinchi terma jamoaning reyting yetakchisi. 2024 yilda u birinchi UzChess Cup turnirining Futures guruhida uchinchi oʻrinni egalladi. Xalqaro master oʻrtacha reytingi 2520 boʻlgan turnirda 9 imkoniyatdan 5,5 ochko jamgʻarib, faqat Vitaliy Sivuk va Bardiya Daneshvarga imkoniyatni boy berdi.

Uning faoliyatida 2700 darajasidagi shaxmatchilar ustidan qozonilgan gʻalabalar ham bor: ChessBase bazasiga koʻra, Saydaliyev klassik partiyada magʻlub etgan eng yuqori reytingli raqib amerikalik grossmeyster Jefferi Syun boʻlib, uning reytingi oʻsha paytda 2709 ni tashkil etgan.

Rahmatullayev ayniqsa mamlakat ichidagi oʻsmirlar musobaqalarida muvaffaqiyatli ishtirok etgan.

2023 yilda u 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasida bir yoʻla bir nechta yoʻnalishda Oʻzbekiston chempioni boʻldi: klassik shaxmat, rapid va blitsda birinchi oʻrinni egalladi.

Uning xalqaro natijalari qatorida 2023 yilda klassika va rapid boʻyicha Gʻarbiy Osiyo chempionatidagi gʻalabalar, shuningdek, 2025 yilda Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Karipbayev xotira turniridagi birinchi oʻrin bor.

Avgust oyida u Turkiyadagi Kapadokya Open turnirida ikkinchi oʻrinni egalladi — biror marta magʻlubiyatga uchramay, 9 imkoniyatdan 6,5 ochko jamgʻardi va gʻolibdan atigi yarim ochkoga ortda qoldi.

Almas Rahmatullayev nafaqat klassik turnirlar orqali, balki kuchli onlayn-blitschi sifatida ham tanilgan. U muntazam ravishda City Chess uchun shaxmat partiyalari va tahlillarni strim qilib boradi, 2025 yilda esa Samarqanddagi Grand Swiss turnirida Vasiliy Ivanchuk shtabiga soniyachi sifatida kirdi.

Bahrillayevning oʻz yosh toifasida allaqachon ikkita jahon chempionligi unvoni bor — toʻgʻri, klassik shaxmatda emas.

2024 yilda Toshkentda maktab oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan rapid va blits boʻyicha uy FIDE jahon chempionatida u ikkala formatda ham U17 musobaqalarida gʻolib chiqdi. Avval Bahrillayev rapid boʻyicha jahon chempioni boʻldi, keyin esa blitsda ham shu natijani takrorladi.

FIDE bunday dublni rasmiylashtirishga muvaffaq boʻlgan turnirning uch nafar ishtirokchisi orasida uni alohida qayd etdi.

Bir yil oldin u 16 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilar oʻrtasida ham Oʻzbekiston chempioni boʻlgan edi.

Abdurahmonov xalqaro master unvoniga ega va koʻp yillardan buyon xalqaro musobaqalarda ishtirok etib keladi.

2019 yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Gʻarbiy Osiyo chempionatida u 18 yoshgacha boʻlgan ishtirokchilar oʻrtasida klassik shaxmat boʻyicha 6 ochko jamgʻarib, bronzani qoʻlga kiritdi. Oʻsha chempionatda Abdurahmonov 5,5 ochko natija bilan rapid boʻyicha U18 turnirida gʻolib chiqdi.

2026 yilda u kuchli xalqaro ochiq turnirlarda, jumladan 6,5 ochko jamgʻargan Grenke Chess Open turnirida muntazam oʻynashni davom ettirdi.

Roʻyxatga olingan 15 nafar oʻzbek shaxmatchisi orasida eng past reytingga ega boʻlish yirik natijalar yoʻqligini anglatmaydi.

Oʻtgan yilning oxirida u 17 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilar oʻrtasida rapid boʻyicha jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritdi.

Shu yilning bahorida 17 yoshli xalqaro master Tashkent GM grossmeysterlik aylanma turnirida gʻolib chiqdi. Omonov 9 imkoniyatdan 6 ochko jamgʻardi va qoʻshimcha koʻrsatkichlar boʻyicha Ortiq Nigʻmatovni ortda qoldirdi. Ishtirokchilar orasida grossmeysterlar Vitaliy Bernadskiy, Mixail Nikitenko va Syanjuy Kun ham bor edi.

Omonov uchun, xuddi uchinchi terma jamoadagi bir nechta sheriklari kabi, Samarqand jahon elitasiga bevosita yaqin joyda ilk bor eng yirik kattalar jamoaviy turnirida oʻynash imkoniyati boʻladi.

Toʻrt yil oldin Oʻzbekiston Chennaydagi Olimpiadaga 14-saralash raqami ostida kelib, kutilmaganda oltinni qoʻlga kiritgan edi. Endi Olimpiada oʻz uyida oʻtmoqda, birinchi terma jamoa esa turnirni reyting boʻyicha allaqachon uchinchi boʻlib boshlamoqda. FIDE ham mezbonlarni medallar uchun asosiy daʼvogarlar qatoriga kiritmoqda.