Uchinchisi — har doim ham ortiqcha emas
Al Jazeera: Moskva Kabul va Islomobod oʻrtasidagi taranglikni kamaytirishga harakat qilmoqda
Uchinchisi — har doim ham ortiqcha emas
Rossiya Afgʻoniston va Pokiston oʻrtasidagi munosabatlar yomonlashgani fonida ushbu ikki mamlakat bilan aloqalarni kuchaytirdi. Al Jazeera nashrining 16 oktyabr kuni eʼlon qilingan tahliliy materialida yozilishicha, Rossiya yuqori martabali vakillarining Qobul va Islomobodga bir vaqtda amalga oshirgan tashriflari Moskvaning mojaroni hal qilishda yordam berish intilishidan dalolat berishi mumkin.
14 oktyabr kuni Rossiya Tashqi razvedka xizmati direktori Sergey Narishkin Qobulda toliblar administratsiyasi Razvedka bosh boshqarmasi rahbari Abdul Hak Vasiq bilan uchrashdi. «Oʻsha kuni Rossiya ichki ishlar vaziri Vladimir Kolokoltsev Pokistonning Ravalpindi shahrida Pokiston Islom Respublikasi Mudofaa kuchlari qoʻmondoni feldmarshal Asim Munir bilan muzokaralar oʻtkazdi», — xabar berdi Rossiya IIV rasmiy vakili Irina Volk.
Uchrashuvlar haqidagi rasmiy xabarlarda muhokama mavzulari boʻyicha tafsilotlar berilmagan. Rossiya va Afgʻoniston vakillari Narishkinning toliblar razvedkasi rahbari bilan oʻtkazgan muzokaralari mazmunini ochiqlamadi. Pokiston tomoni Kolokoltsev va Munirning uchrashuvi xavfsizlik sohasidagi ikki tomonlama hamkorlik masalalari va mintaqaviy vaziyatga bagʻishlanganini maʼlum qildi.
Al Jazeera baholashicha, Moskva Qobul va Islomobod oʻrtasidagi keskinlikni kamaytirishga koʻmaklashish uchun har ikki tomon bilan mustahkamlangan munosabatlaridan foydalanishga harakat qilishi mumkin. Bundan oldin Rossiya prezidentining Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakili Zamir Kabulov TASS agentligiga Moskva, agar har ikki tomon shunday iltimos bilan murojaat qilsa, Qobul va Islomobod oʻrtasida vositachi boʻlishga tayyorligini bildirgan edi.
Pokistonning Rossiyadagi elchisi Faysal Niaz Tirmizi mart oyida Islomobod ushbu masala boʻyicha Moskvaga murojaat qilib boʻlganini maʼlum qilgandi. Shu bilan birga, toliblar Rossiya tomonidan vositachilik qilishni oshkora soʻramagan, deb qayd etadi Al Jazeera.
5 oktyabr kuni Moskvadagi muzokaralarda siljishga erishish boʻyicha avvalgi urinish sezilarli natija bermadi. Chorasiz masalalardan biri terrorizm haqidagi taʼrif boʻldi. Pokiston qurolli guruhlar, jumladan «Texrik-i-Taliban Pakistan» (TTP) faoliyatini oʻz xavfsizligiga asosiy tahdidlardan biri deb hisoblaydi va Afgʻoniston rasmiylarini ularga boshpana berayotganlikda ayblaydi. Toliblar Afgʻoniston hududidan boshqa mamlakatlarga hujum qilish uchun foydalanishga yoʻl qoʻyishayotgani haqidagi ayblovlarni rad etmoqda.
Ekspertlar Moskvaning diplomatik imkoniyatlarini mojaro tomonlariga boʻlgan real taʼsiri bilan aralashtirib yubormaslik kerakligiga eʼtibor qaratmoqda. Rossiya toliblar administratsiyasi bilan ham, Pokiston rahbariyati bilan ham munosabatlarni saqlab turmoqda, biroq buning oʻzi Qobul va Islomobodning yon berishga tayyorligini kafolatlamaydi. Qatar, Turkiya va Xitoyning avvalgi vositachilik harakatlari ham toʻqnashuvlarning barqaror toʻxtatilishini taʼminlay olmagan edi.
Moskvaning mintaqada oʻz manfaatlari ham bor. Rossiya rasmiylari Rossiyada taqiqlangan tashkilot — «Islom davlati»ning Afgʻonistondagi boʻlimi tomonidan tahdiddan xavotirda. Moskva xavfsizlik sohasida toliblar bilan hamkorlikni, jumladan, ushbu tahdidga qarshi turish va qurolli zoʻravonlikning Markaziy Osiyoga tarqalish xavfini kamaytirish usuli deb qaraydi.
Shu bilan birga, toliblarga TTPga qarshi choralar koʻrish talabi bilan bosim oʻtkazish Moskvaning Qobul bilan munosabatlarini murakkablashtirishi mumkin. Al Jazeera ekspertlarga tayanib qayd etishicha, Rossiya oshkora ravishda «Islom davlati»ning Afgʻonistondagi boʻlimi tomonidan boʻlayotgan tahdidga alohida eʼtibor qaratmoqda, ammo Moskvaning toliblardan Pokiston qurolli guruhlariga qarshi aniq harakatlarni talab qilishga tayyorligi noaniqligicha qolmoqda.
Shu tariqa, Rossiya vakillarining tashriflari Moskvaning mintaqadagi diplomatik imkoniyatlarini kengaytirishga boʻlgan intilishidan dalolat berishi mumkin. Biroq hozircha Narishkin Qobulga muammoni hal qilish boʻyicha aniq reja olib kelgani yoki tomonlar yangi muzokaralar haqida kelishib olgani toʻgʻrisida tasdiqlar yoʻq. Rossiyaning ehtimoliy vositachilik roli, avvalambor, Afgʻoniston va Pokistonning muloqot shartlarini kelishib olishga tayyorligiga bogʻliq boʻladi.