Turkmaniston oʻz ulushini qoʻldan boy bermaydi
Oʻrta yoʻlak uchun kurash: Turkmaniston tranzit rentasini Qozogʻistondan tortib olishga harakat qilmoqda
Turkmaniston oʻz imkoniyatini qoʻldan boy bermaydi
Turkmaniston Oraliq koridor (Transkaspiy xalqaro transport yoʻnalishi — TXTY) tranzit yuk oqimlarini oʻz hududi orqali yoʻnaltirish harakatlarini kuchaytirdi. Bundan koʻzlangan maqsad — odatiy Qozogʻiston yoʻnalishiga raqobat tugʻdirish va Kaspiy dengizidagi asosiy logistika xabi sifatida oʻz mavqeini mustahkamlashdir.
Bu yoʻnalishdagi muhim qadamlardan biri Xitoy tomonidan TXTYning janubiy tarmogʻini amaliy sinovdan oʻtkazilishi boʻldi. Oʻzbekiston va Turkmaniston orqali Ozarbayjongacha oʻtadigan yangi pilot temir yoʻl yoʻnalishi Aqtau va Quriq portlari orqali oʻtadigan Qozogʻiston tranzitiga samarali muqobil sifatida taqdim etilmoqda. Dastlabki baholashlarga koʻra, janubiy yoʻnalish boʻyicha tashish yuklarni Yevropaga yetkazib berish vaqtini oʻrtacha bir kunga qisqartirish imkonini beradi.
Shu bilan birga, Ashxobod diplomatik vositalar yordamida xalqaro maydondagi oʻz pozitsiyasini mustahkamlashga intilmoqda. Turkmaniston Tashqi ishlar vazirligi departamenti boshligʻi Rovshen Annaberdiyev mamlakatda BMT shafeligida xalqaro savdo logistikasi va hamkorlik markazini tashkil etish rejalari haqida maʼlum qildi. Tahlilchilarning fikricha, ushbu tashabbus TXTY boshqaruvini baynalmilallashtirishga qaratilgan. Bunday qadam, AQSh va Yevropa Ittifoqi Global Gateway strategiyasi doirasida rivojlantirishdan manfaatdor boʻlgan amaldagi Qozogʻiston yoʻnalishlarini chetlab oʻtib, Turkmanboshi portining ahamiyatini oshirishi kerak.
Turkmaniston oʻz transport tashabbuslarini ilgari surishda BMTdagi ittifoqchilar guruhi, jumladan, Xitoy, Rossiya, Turkiya, Ozarbayjon va Janubiy Koreya koʻmagiga tayanadi. Seulga yaqinda amalga oshirgan tashrifi chogʻida Prezident Serdar Berdimuhamedov Janubiy Koreya rahbari Li Chje Myon bilan koreys investitsiyalari va texnologik ekspertizasini Turkmanistonning «Sharq — Gʻarb» va «Shimol — Janub» yoʻnalishlaridagi logistika koridorlarini rivojlantirishga jalb etish masalasini muhokama qildi.
Biroq, Qozogʻiston Kaspiy boʻyidagi qoʻshnisining ushbu harakatlariga tezkorlik bilan javob qaytarmoqda. Respublika Prezidenti Qosim-Jomart Toqayev Seulga Turkmanboshi portidan foydalanishni nazarda tutmaydigan muqobil tashish sxemasini taklif qilib ulgurdi. Qozogʻiston logistika zanjiri Koreya portlaridan yuklarni Lyanyungandagi qoʻshma Qozogʻiston-Xitoy terminali orqali Qozogʻiston hududi boʻylab toʻgʻridan-toʻgʻri Kavkazning TRIPP koridoriga yetkazib berishni nazarda tutadi. Bundan tashqari, Ostona Janubiy Koreyaning eng yirik Pusan porti va Qozogʻistonning Kaspiydagi bandargohlari oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri hamkorlikni tashkil etishni taklif qilib, Osiyo va Yevropa oʻrtasidagi asosiy tranzit koʻprigi maqomini oʻz qoʻlida saqlab qolmoqda.