Toshkentdagi Yesenin muzeyi eshiklari tashrif buyuruvchilar uchun qayta ochiladigan vaqt maʼlum boʻldi. Video
Toshkentdagi Yesenin muzeyi tashrif buyuruvchilar uchun qaytadan qachon ochilishi maʼlum boʻldi. Video
Toshkentdagi Sergey Yesenin muzeyining choʻzilib ketgan taʼmirlash ishlarini 2026 yil oxirigacha yakunlash rejalashtirilmoqda. Tarixiy binoda yuk koʻtaruvchi konstruktsiyalar mustahkamlanadi, fasad qayta tiklanadi va eksponatlarni himoya qilish uchun avtonom iqlim nazorati tizimi oʻrnatiladi.
Bu haqda Madaniy meros agentligi va Madaniy meros ilmiy-tadqiqot instituti (ITI) vakillari jamoatchilik va jurnalistlar bilan uchrashuvda maʼlum qilishdi, ushbu uchrashuvni Podrobno.uz muxbiri kuzatib bordi.
Mulozimlarning aholi bilan suhbatiga toshkentliklarning kuzgi yomgʻirlar arafasida qadimiy bino restavratsiyasini shaxsiy nazoratga olishni soʻrab, Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyevaga yoʻllagan jamoaviy murojaati sabab boʻldi.
Taʼmirlash nega choʻzilib ketdi?
Uy-muzey 2025 yilning kuzida kapital taʼmirlash uchun yopilgan edi. Avvaliga barcha ishlarni 2025 yil 31 dekabrgacha yakunlash rejalashtirilgandi, biroq yil oxirigacha obʼyekt baribir ochilmaydi. 2026 yil sentyabr oyida shaharliklar xavotirga tusha boshlashdi: obʼyektdagi faol ishlar toʻxtab qoldi, binoning tomi olib tashlandi, ochilib qolgan devorlarda esa mogʻor paydo boʻldi.
Uchrashuvda Madaniy meros agentligi vakillari taʼmirlashdagi tanaffus majburiy boʻlganini tushuntirishdi. Ishlar Ilmiy-ekspert kengashining mustaqil ekspertizasi natijalarini kutish uchun vaqtincha toʻxtatilgan.
Madaniy meros ITI direktori Sanjar Aripov tushuntirishicha, XIX asr oxiriga tegishli binoning dastlabki vizual koʻrigi uning holati qoniqarli ekanini koʻrsatgan. Ammo tom va eski pardozlash qatlami demontaj qilinganidan keyin restavratorlar yashirin nuqsonlarni aniqlashgan.
"Bizda mablagʻ tugagani yoʻq, odamlar tugagani yoʻq, xohish ham soʻngani yoʻq. Biz keyingi qadamni qanday tashlashni tushunish uchun toʻgʻri qarorni kutdik, — deb taʼkidladi Sanjar Aripov. — Agar jarayonni shunchaki tezlashtirishni istaganimizda, suvoq qilish bilan cheklanishimiz mumkin edi. Ammo 10 yildan keyin hamma narsani boshqatdan qilishga toʻgʻri kelardi. Hozir biz binoni yana 100 yil turib beradigan holatga keltiryapmiz. Vazifamiz — muammolarni yashirish emas, balki binoni saqlab qolishdir".
Konstruktsiyalarni mustahkamlash boʻyicha texnik yechimlar koʻrsatilgan ekspertlar xulosasini mutaxassislar oʻtgan haftada olishdi. Kelasi haftadan boshlab obʼyektda rekonstruktsiyaning faol bosqichi boshlanadi.
Asliyatni saqlab qolish va "nikolayevcha" gʻisht
Aripovning taʼkidlashicha, shoʻrolar davrida binoning ustki qismi xalq usuli — hashar yoʻli bilan qurilgan boʻlib, bu ayrim konstruktiv elementlarning sifatiga taʼsir qilgan.
Loyihani tayyorlashda restavratorlar koʻp yillar davomida Toshkentdagi Sergey Yesenin Davlat adabiyot muzeyida katta ilmiy xodim boʻlib ishlagan taniqli toshkentlik oʻlkashunos Boris Golender bilan maslahatlashishgan. Bino fasadini inqilobgacha boʻlgan "nikolayevcha" gʻishtdan qilingan original terimni saqlab qolgan holda, tarixiy fotosuratlar asosida qayta tiklash koʻzda tutilgan.
"Eski gʻishtlar ideal holatda, ularga ishlov beriladi va saqlab qolinadi. Bu noyob inqilobgacha boʻlgan "nikolayevcha" gʻisht boʻlib, mutaxassislarning baholashicha, u yana bir necha yuz yil turib berishi mumkin", — deya ishontirishdi mutaxassislar.
Muzeyning bosh yoʻl tomondan tanilishini oshirish uchun u yerda maxsus mavzuli yoʻnalish tashkil etiladi. Yoʻlovchilarning hammasi ham binoning tarixiy ahamiyati haqida bilavermagani sababli, navigatsiya yechimi piyodalar eʼtiborini tortishga va obʼyektni shahar aholisi hamda mehmonlari uchun yanada koʻrinarli va tushunarli qilishga yordam beradi.
Avtonom klimat-kontrol va yangi sharoitlar
Uchrashuv davomida jamoatchilik vakillari eski muammoni — qimmatli eksponatlarni saqlash uchun mikroiqlim yoʻqligi va qishda xodimlarning sovqotishi masalasini koʻtarishdi.
Madaniy meros ilmiy-tadqiqot instituti direktori Sanjar Aripovning soʻzlariga koʻra, loyiha doirasida muzeyda fankoylli zamonaviy avtonom chiller tizimi oʻrnatiladi, u havo harorati va namligini meʼyorda avtomatik ravishda ushlab turadi.
"Birinchi navbatda bu yerda eksponatlar uchun zarur boʻlgan iqlim sharoiti va namlik darajasini ushlab turadigan tizim oʻrnatiladi. Bunday tizimni Tansiqboyev muzeyida oʻrnatganmiz — u harorat va namlikni nazorat qilish imkonini beradi", — deb tushuntirdi Aripov.
Yodgorlik ekspozitsiyasining rejasi oʻzgarishsiz qoladi. Shu bilan birga, maʼmuriy xonalar va xodimlar uchun sanitariya uzellari muzey zallari bilan bogʻliq boʻlmagan alohida blokka koʻchiriladi.
Shaffoflik va haftada bir martalik nazorat
Choʻzilib ketgan rekonstruktsiya va binoning holati toʻgʻrisida oʻz vaqtida maʼlumot berilmagani muzey atrofida jamoatchilik eʼtirozi kelib chiqishining asosiy sabablaridan biri boʻldi. Uchrashuvda aholi Madaniy meros agentligini yetarlicha maʼlumot bermaganlikda aybladi.
Idoradagilar bu kamchilikni tan olishdi. Kelasi haftadan boshlab muzey atrofidagi qurilish toʻsigʻi maxsus panellarga almashtiriladi. Bundan tashqari, Agentlik har hafta ishlarning borishi toʻgʻrisida batafsil hisobotlarni eʼlon qilib borishga va obʼyektda nimalar sodir boʻlayotgani haqida soʻzlab berishga vaʼda berdi.
Madaniy meros va yangi tashabbuslar
Ishtirok etgan faollar Yesenin muzeyi Toshkent madaniy xotirasining muhim qismi ekanini eslatib oʻtishdi. Shoir asarlari dunyoning 250 ta tiliga tarjima qilingan, oʻzbek kitobxonlariga esa ular Erkin Vohidovning yuksak mahorat bilan qilgan tarjimalari tufayli yaqin boʻlib qolgan.
Uchrashuvda jamoatchilik vakillari Erkin Vohidovning sheʼriy tarjimalarini, shuningdek, toshkentlik tadqiqotchi Sergey Nikolenkoning "Yeseninning Toshkentdagi jozibasi" ("Magiya Yesenina v Tashkente") ilmiy-ommabop kitobini qayta nashr etishni taklif qilishdi. Bu kitobda shoirning Oʻzbekistonda boʻlishi, jumladan, uning Toshkent va Samarqandga safarlari batafsil tasvirlangan.
Aripov ushbu tashabbusni qoʻllab-quvvatladi va institut asarlarni qayta nashr etishga tayyorligini tasdiqladi.