Toshkentda vaqtinchalik havo sifati keskin yomonlashdi. Bu yana tunda kutilmoqda
Juma kuni kechqurun Toshkentda havo sifatining keskin yomonlashishi kuzatildi. Bunga quruq ob-havo, chang koʻtarilishi, harorat inversiyasi va kuchsiz havo almashinuvi sabab boʻldi. Shanbadan yakshanbaga oʻtar kechasi havo sifati yana «nozik guruhlar uchun zararli» darajasigacha pasayishi mumkin.
Toshkentda havo sifati vaqtincha keskin yomonlashdi. Bunday holat yana tunda kutilmoqda
18 sentyabr kuni kechki soatlarda Toshkentda atmosfera havosida PM2.5 (diametri 2,5 mikrometrgacha boʻlgan zarrachalar) va ayniqsa PM10 (10 mikrometrgacha) zarrachalari kontsentratsiyasining qisqa muddatli keskin ortishi qayd etildi.
Bu haqda Oʻzbekiston Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi poytaxtdagi ekologik vaziyatni yaxshilash boʻyicha Maxsus komissiya maʼlumotlariga tayanib xabar berdi.
Avtomatik monitoring stantsiyalari maʼlumotlariga koʻra, zararli zarrachalar kontsentratsiyasi soat 18:00 dan keyin koʻtarila boshlagan, soat 20:00 dan keyin esa oʻsish sezilarli darajada kuchaygan. Ifloslanishning eng yuqori darajasi soat 21:00 dan 23:00 gacha boʻlgan oraliqda kuzatilgan. Xususan, soat 22:00 da shahar boʻyicha PM2.5 ning oʻrtacha kontsentratsiyasi 74,5 mkg/m3 ni, PM10 esa — 243,6 mkg/m3 ni tashkil etgan. Ayrim joylarda PM10 kontsentratsiyasi 555,3 mkg/m3 gacha yetgani qayd etilgan.
Maʼlumot uchun: RM10 uchun milliy oʻrtacha sutkalik norma 75 mkg/m3 (yillik — 500 mkg/m3), RM2.5 uchun — 60 mkg/m3 (yillik — 35 mkg/m3) ni tashkil etadi.
PM2.5 ga nisbatan PM10 kontsentratsiyasining sezilarli darajada yuqori boʻlishi ushbu davrda atmosfera havosida yirik chang zarrachalari miqdori ortganidan dalolat beradi.
19 sentyabrga oʻtar kechasi Ekologik monitoring milliy markazi mutaxassislari Oʻzgidromet mutaxassislari bilan birgalikda Mirzo Ulugʻbek tumanining uchta hududida mobil uskunalar yordamida havo sifatini oʻlchash ishlarini olib borishdi. Soat 2:15 da Feruza mavzesida quyidagi koʻrsatkichlar qayd etildi: PM2.5 — 65 mkg/m3, PM10 — 77 mkg/m3, umumiy chang — 90 mkg/m3. Soat 2:25 da Kasaba koʻchasida PM2.5 kontsentratsiyasi 55 mkg/m3, PM10 — 63 mkg/m3, umumiy chang — 70 mkg/m3 ni tashkil etdi. Soat 3:01 da Parkent koʻchasida koʻrsatkichlar quyidagicha boʻldi: PM2.5 — 61 mkg/m3, PM10 — 65 mkg/m3, umumiy chang — 70 mkg/m3.
Oʻlchovlar davomida azot dioksidi, uglerod oksidi, ammiak, vodorod ftorid, fenol va formaldegid kabi gazsimon ifloslantiruvchi moddalar ham kuzatildi. Tahlil natijalariga koʻra, oʻlchangan ifloslantiruvchi moddalarning maksimal bir martalik kontsentratsiyasi meʼyorlardan oshmagan.
«Tahlillar shuni koʻrsatadiki, ushbu vaziyatning yuzaga kelishiga bir vaqtning oʻzida bir nechta omillar taʼsir koʻrsatgan. Davomli quruq ob-havo tuproq yuzasi va yoʻllardan changning atmosferaga koʻtarilishi uchun qulay sharoit yaratdi. Kechki va tungi soatlarda kuzatilgan harorat inversiyasi va kuchsiz havo almashinuvi zarrachalarning atmosferaning yer yuzasiga yaqin qatlamida toʻplanishiga yordam berdi», — deyiladi xabarda.
Bundan tashqari, CAMS (Copernicus Atmosphere Monitoring Service, Yevropa atmosferani modellashtirish kompyuter tizimlari) modeli maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekistonning gʻarbiy va shimoli-gʻarbiy hududlarida PM10 kontsentratsiyasi yuqori boʻlgan chang massalari kuzatilgan. HYSPLIT (Hybrid Single-Particle Lagrangian Integrated Trajectory) modeli asosidagi hisob-kitoblar havo oqimlari Toshkentga turli balandliklarda shimol, shimoli-sharq, gʻarb va shimoli-gʻarbdan kirib kelganini koʻrsatdi.
Soat 23:00 dan keyin atmosfera havosida PM2.5 va PM10 kontsentratsiyasi asta-sekin pasaya boshladi. 19 sentyabr soat 4:00 ga kelib, shahar boʻyicha PM2.5 va PM10 ning oʻrtacha koʻrsatkichlari mos ravishda 22,4 va 61,9 mkg/m3 gacha kamaydi.
«Shunday qilib, 18 sentyabr kechki soatlarda va 19 sentyabrga oʻtar kechasi Toshkentda kuzatilgan vaziyat qisqa muddatli chang hodisasi xususiyatiga ega edi. Quruq ob-havo, mahalliy changning koʻtarilishi, harorat inversiyasi va kuchsiz havo almashinuvi uning shakllanishi uchun qulay sharoit yaratdi. Soat 23:00 dan keyin avtomatik stantsiyalarda kontsentratsiyalarning pasayishi, shuningdek, soat 2:15 dan 3:01 gacha boʻlgan davrda oʻtkazilgan joylardagi oʻlchov natijalari chang hodisasining asta-sekin kuchsizlanganidan dalolat beradi», — deya qayd etdi qoʻmita.
Prognozlarga koʻra, 19 sentyabr soat 21:00 dan 20 sentyabr soat 4:00 gacha boʻlgan davrda Toshkentda havo sifati vaqtincha yomonlashishi mumkin, havo sifati indeksi (AQI) esa 101−150 darajasiga — «aholining sezgir guruhlari uchun zararli» koʻrsatkichiga yetishi mumkin. Yakshanba kuni ertalab ifloslangan havo massasining janubi-gʻarbiy yoʻnalishga siljishi kutilmoqda.
Soat 8:00—09:00 ga kelib havo sifati yana «moʻʼtadil» darajaga qaytishi kutilmoqda.