Toshkentda Oxi kuni nishonlandi

Oxi kuni Toshkentda nishonlandi

Oxi kuni — Gretsiya va Kiprda har yili 28 oktyabrda nishonlanadigan davlat bayramidir. 1 noyabr kuni u Toshkentdagi Grek madaniyat markazida nishonlandi.

86 yil avval, 1940 yil 28 oktyabrda, Ikkinchi jahon urushi yillarida Italiya elchisi Gretsiya bosh vaziri Ioannis Metaksasga Benito Mussolinining Italiya qoʻshinlariga Gretsiyadagi strategik pozitsiyalarni egallashga ruxsat berish talabi solingan ultimatumini topshirdi. Javoban bosh vazir qatʼiyat bilan: «Óxi!» («Yoʻq!») dedi.

Oʻsha kuni, 1940 yil 28 oktyabr tongida Mussolini qoʻshinlari Gretsiyaning Albaniya bilan chegarasidagi grek qismlariga hujum qildi. Shu tariqa Gretsiya fashist kuchlariga shiddatli qarshilik koʻrsatib, Ikkinchi jahon urushiga kirdi.

Dushmanning son jihatdan sezilarli darajadagi ustunligiga qaramay, Gretsiya Italiya qoʻshinlarining hujumini qaytarishga va hatto jangovar harakatlarni Albaniya hududiga koʻchirib, qarshi hujumga oʻtishga muvaffaq boʻldi. Deyarli teng yoʻqotishlar bilan yetti oy davomida greklar butun front chizigʻi boʻylab Italiya qoʻshinlarini muvaffaqiyatli surib chiqardilar.

Ammo 1941 yil bahorida Mussolini tomonida urushga fashistlar Germaniyasi kirdi va kuchlar muvozanati tengsiz boʻlib qoldi. Gretsiya uch yilga okkupatsiya ostida qoldi, ammo bu toʻliq taslim boʻlishni anglatmas edi: grek qoʻshinlarining qoldiqlari Shimoliy Afrikada Vermaxtga qarshi kurashni davom ettirdilar, 1942 yil noyabridan esa butun Gretsiya boʻylab partizanlik harakati avj oldi.

1944 yil oktyabrida nemis qoʻshinlari Gretsiyadan olib chiqib ketildi, chunki Balkanda hujum qilayotgan sovet qoʻshinlari ularni qamal qilib qoʻyishi mumkin edi, va Gretsiyaga inglizlar kirdi.

Fashist qoʻshinlariga koʻrsatilgan qatʼiy zarba xotirasi sifatida 28 oktyabr Gretsiyada bayram hisoblanadi. Bu kunda mamlakat oʻz qahramonlarini yodga oladi, ularning xotirasini sharaflaydi va fashizm hamda urushga «YOʻQ!» deydi.

Har yili 28 oktyabrda Gretsiyada harbiy paradlar, ommaviy sayillar va demonstratsiyalar oʻtkaziladi. Koʻplab davlat muassasalari va jamoat binolarida davlat bayroqlari ilgilanadi.

Davlat bayramini grek diasporasi ham nishonladi, tadbir Toshkentdagi Grek madaniyat markazida boʻlib oʻtdi.

Bayram tadbirlari mehmonlarini Gretsiyaning Oʻzbekistondagi Favqulodda va Muxtor Elchisi Paraskevi Tseveleki qutladi: «Oxi — tarixiy ahamiyati bugungi kungacha barcha greklarning qalbini faxrga toʻldiradigan qisqa soʻz. Bu soʻzda butun bir xalqning, bu tanlov ogʻir qurbonliklarni talab qilishini anglagan holda, oʻz ozodligi va qadr-qimmatini himoya qilish qatʼiyati mujassamlashgan.

Bu «Yoʻq» Pind togʻlarida askarlarimizning qoni bilan yozilgan edi. Buyuk shoirimiz Odiseas Elitis «Albaniya frontida halok boʻlgan kichik leytenant haqida qahramonona va elegik qoʻshiq» poemasida yozganidek, Gretsiya «noqonuniy olovga olov bilan» javob berdi».

Gretsiya tilni, tarixni, madaniyatni va jamoaviy xotirani jonu dildan saqlab kelayotgan odamlar bor boʻlgan har bir joyda yashaydi. U xorijdagi greklarning oilalarida, jamoalarida, maktablarida va cherkovlarida yashaydi. Va eng avvalo, u avloddan-avlodga oʻtib kelayotgan qadriyatlar va gʻoyalar merosi tufayli yashashda davom etmoqda.

«Bizning bosh masʼuliyatimiz — ushbu xotirani kelajak avlodlarga yetkazishdir. Bizning burchimiz — bolalarga nafaqat 1940 yilda nima sodir boʻlganini, balki nima uchun bu voqealar hali ham muhim ahamiyatga ega ekanini oʻrgatishdir. Ular ushbu «Yoʻq» ortida ultimatumlarga boʻysunmagan va ozodlikni, u qanchalik qimmatga tushishi va saqlab qolinishi mumkinligini anglagan holda tanlagan insonlar turganini bilishlari kerak».

Diaspora vakillariga, Oʻzbekistonda tugʻilgan insonlarga murojaat qilar ekan, elchi shunday dedi: «Siz oʻzingiz oʻsib-ulgʻaygan mamlakatdan uzoqlashmagan holda Gretsiyani sevishingiz mumkin. Siz grek kelib chiqishingizdan faxrlanishingiz va bir vaqtning oʻzida oʻzingiz yashayotgan jamiyat rivojiga faol hissa qoʻshishingiz mumkin. Siz ajdodlaringizning tili, tarixi va qadriyatlarini saqlab qolgan holda, yangi bir narsani — oʻz merosingizni yaratishingiz mumkin».

Axir diasporaning qadriyatlari nafaqat uning Gretsiyadan olisda grek oʻzligini saqlab qolishidadir.

U shuningdek, Gretsiyani boshqa xalqlar bilan yaqinlashtirish, hamkorlik uchun yangi imkoniyatlar ochish va turli madaniy oʻzliklar tinch-totuv yashashi, bir-birini boyitishi va umumiy manfaat keltirishi mumkinligini isbotlash qobiliyatidadir.

«Oxi» kunini nishonlashda grek diasporasi, jamoatchilik vakillari ishtirok etdilar, kontsert dasturini esa grek madaniyat markazi huzuridagi musiqa va raqs jamoalari taqdim etdilar.