«Toʻrtlar yuragi» – chegarasiz sayyora

«Toʻrt qalb» – chegarasiz planeta

14 oktyabr kuni Toshkentda «Toʻrt qalb – Doʻstlik koʻprigi» Xalqaro rus dramatik teatrlari festivali oʻz ishini boshladi. U Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Tojikiston teatr hamjamiyati vakillarini birlashtirdi hamda professional muloqot, ijodiy tajriba almashish va hamkorlikni mustahkamlash maydoniga aylandi. Bu yil «toʻrt qalb»ga beshinchisi – Rossiya jamoasi, Perm «U Mosta» dramatik teatri qoʻshildi.

Festival tadbir tashkilotchisi hisoblangan Rossotrudnichestvoning Oʻzbekiston Respublikasidagi vakolatxonasi faoliyatining 25 yilligiga bagʻishlangan. Uning maqsadi – rus dramatik sanʼatini qoʻllab-quvvatlash, madaniyatlararo hamkorlikni rivojlantirish va gumanitar aloqalarni mustahkamlashdan iborat.

Teatr «Doʻstlik koʻprigi»ning yoʻnalishlaridan biri oʻzbekistonlik aktyorlarning professional darajasini oshirishga qaratilgan taʼlim dasturi boʻldi. Amaliy mashgʻulotlar ularga yuqori mahorat va koʻp yillik amaliyotga ega rossiyalik pedagoglar tajribasini oʻzlashtirish imkonini beradi.

Irina Avtushenko Davlat akademik rus dramatik teatri va Davlat akademik yosh tomoshabinlar teatrida sahna nutqi boʻyicha master-klass oʻtkazmoqda.

Sahna nutqi — aktyorlik mahoratining asosiy vositalaridan biri boʻlib, tomoshabin spektaklni qanday qabul qilishi koʻp jihatdan unga bogʻliq. Aktyor uchun nafaqat taʼsirchan ovoz va aniq diktsiyaga ega boʻlish, balki intonatsiya orqali oʻz qahramonlarining tuygʻulari, kayfiyati va ichki holatini yetkaza olish ham muhimdir. Toʻgʻri talaffuz, savodli nutq, temp, ritm va pauzalarni egallash muallif gʻoyasini tomoshabinga yetkazishga, qahramon xarakterini ochib berishga va uning kechinmalarini ishonchli qilishga yordam beradi.

– Biz turli teatr festivallarida muntazam ravishda master-klasslar oʻtkazamiz va men xorijdagi rus teatrlari artistlari bilan ishlash taklifini mamnuniyat bilan qabul qildim. Men uchun ularga professional koʻnikmalarini takomillashtirishga yordam berish muhim. Master-klasslarimiz artistlarga taʼlim berish tamoyillarini yaxshiroq tushunishga, yangi metodikalar bilan tanishishga va kelgusi ishlarda foydalanishlari mumkin boʻlgan mashqlarni oʻzlashtirishga yordam beradi. Bu koʻnikmalar nafaqat muayyan spektaklga tayyorgarlik koʻrish uchun, balki doimiy professional rivojlanish uchun ham zarurdir. Aktyorlik sanʼatida tana, ovoz, harakat va nutq – mukammal egallanishi kerak boʻlgan oʻzaro bogʻliq vositalardir. Muayyan texnikani shunchaki oʻzlashtirib olmay, balki oʻz ijodiy imkoniyatlarini ochgan holda uni mustaqil qoʻllashni oʻrganish muhimdir, – deb taʼkidladi Irina Avtushenko.

Rus dramteatri aktyorlari master-klassda bor kuch-gʻayratlari bilan ishladilar.

– Teatrda yetti yildan ortiq vaqtdan beri ishlayman. Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat institutida «Dramatik teatr va kino aktyori» mutaxassisligi boʻyicha tahsil olganman, shuningdek, Oʻzbekiston Yoshlar teatrining teatr studiyasida shugʻullanganman. Sahna nutqi boʻyicha mashgʻulotlar nafaqat yangi boshlovchilar, balki tajribali artistlar uchun ham juda muhim deb hisoblayman. Bu juda qiziqarli, garchi baʼzida oson kechmasa ham. Muayyan mashqlar bilan doimiy ravishda shugʻullanilmaganda, baʼzi koʻnikmalar sekin-asta unutiladi, ularni takomillashtirishga esa hamisha ham vaqt yetmaydi. Shuning uchun professional pedagog bilan ishlash, yangi bilimlar olish, allaqachon oʻzlashtirilgan texnikalarni yodga olish va oʻqituvchining oʻzi qanday ishlashini kuzatish imkoniyati juda qadrlidir. Mening nazarimda, aktyorlarga baʼzida shunday imkoniyatlar yetishmaydi, shu sababli bu kabi master-klasslarda albatta qatnashish kerak deb hisoblayman, – dedi Davlat akademik rus dramatik teatri aktyori Aleksey Maslov. – Turli teatr vakillarini birlashtirgan «Toʻrt qalb» dasturining oʻzi ham kamroq muhim emas. Men uchun bu, avvalo, tajriba almashish, muloqot qilish, boshqa teatr maktablari haqida bilib olish va bir-birimizdan oʻrganish imkoniyatidir. Bunday hamkorlik odamlarni yaqinlashtiradi, teatrlar oʻrtasidagi doʻstlikni mustahkamlaydi va xalqlar oʻrtasida oʻzaro tushunishga xizmat qiladi. Xamkasblarimizning spektakllarini tomosha qilganimizda, ularning yondoshuvlari bilan tanishganimizda va oʻz ishlanmalarimiz bilan oʻrtoqlashganimizda, biz yangi tajriba orttiramiz va oʻzgaramiz.

Festivalning taʼlim dasturi nafaqat artistlar mahoratini oshirishga, balki umuman teatr sanʼatini rivojlantirishga yordam beradi, professional hamjamiyatlar oʻrtasidagi hamkorlikni mustahkamlaydi va kelajakdagi qoʻshma loyihalar uchun asos yaratadi.

«Teatr – bu davlat chegaralari boʻlmagan va boʻlmasligi kerak boʻlgan alohida planetadir», – dedi Irina Avtushenko. Va bu haqiqatan ham shunday. Siyosiy vaziyat, geosiyosiy holat oʻzgaradi, ammo sanʼat odamlarni birlashtirishda davom etadi.