«Tirana tishlari»: Albaniya stomatologiya xizmatlari boʻyicha yangi Turkiyaga aylanishdan umidvor
Balkan davlati tibbiy turizmning yangi markaziga aylanishni maqsad qilgan.
«Tirana tishlari»: Albaniya stomatologiya xizmatlari boʻyicha yangi Turkiyaga aylanishdan umidvor
Entoni Huk yangi tishlar qoʻydirish uchun Buyuk Britaniyadan Albaniyaga safar qildi
Entoni Huk stomatolog kreslosida oʻtirib, qoʻlidagi koʻzguga qarab jilmaymoqda. Undan yangi tabassumini koʻrsatib suratga tushishni soʻrashdi – u esa bundan juda mamnun.
Katta Manchesterdagi Bolton shahridan boʻlgan 58 yoshli oyna yuvuvchi endilikda yaltirab turgan yangi «Tirana tishlari»ning faxrli egasidir.
Bu brend nomi emas – har holda, hozircha shunday. Ammo Albaniya tibbiy turizm bozoriga qatʼiyat bilan kirib borayotgan bir paytda, bu juda mos shior boʻlishi mumkin.
Bu faollikning katta qismi poytaxt Tiranada jamlangan. Birinchi tishni payqaganingizdan soʻng, ularni hamma joyda koʻra boshlaysiz. Ular shahar markazi boʻylab sochilib ketgandek tuyuladi.
Xotirjam boʻling, bular mushtlashuv bilan tugagan tungi bazm qoldiqlari emas. Buning oʻrniga, ular bu atrofda stomatologiya klinikasi yaqin ekanidan dalolat beruvchi katta hajmdagi yoritiladigan oziq tish shaklidagi belgilardir.
Birgina Tirana metropoliya hududida 400 ga yaqin stomatologiya klinikasi mavjud va ularning aksariyati shahar markazida joylashgan. Bu taxminan 600 000 aholi uchun yetarlidan ham koʻproqdir.
Shu bois, oʻnlab stomatologlar endilikda uzoqroqdan keladigan mijozlarni maqsad qilayotgani ajablanarli emas. Ular alban tilidan tashqari ingliz va italyan tillarida veb-saytlar va peshlavhalar yaratishdi.
Bu yerda davolanayotgan Hukni Albaniyadagi stomatologik xizmatlarning arzon narxi jalb qildi
Albaniyada tish implantlari odatda bir tish uchun taxminan €600 ($700; £516) turadi, bu esa Gʻarbiy Yevropadagi oʻz vatanida tish davolatishga qurbi yetmaydigan va ancha arzon xizmat izlayotgan odamlar uchun uzoq vaqtdan beri asosiy xorijiy yoʻnalish boʻlib kelgan Turkiyadagi narxlar bilan deyarli bir xil.
Xuddi shu davolanish Buyuk Britaniya, Frantsiya yoki Germaniyada bemalol toʻrt baravar qimmatroqqa tushishi mumkin.
Huk uchun bu jozibadorlikka qarshi turishning iloji yoʻq edi. U Tiranaga ilk bor oʻtgan yili Angliya futbolchilarining Albaniyaga qarshi oʻyinini tomosha qilish uchun kelgan edi – ammo keyin barcha stomatologiya belgilari uning eʼtiborini tortdi. Bu uni toʻkilgan tishlari boʻyicha biror chora koʻrishga undadi.
U Turkiyada tish davolash yoki soch koʻchirib oʻtkazish amaliyotlari muvaffaqiyatsiz yakunlangani haqidagi OAV xabarlaridan xavotirlanib, Turkiya oʻrniga Albaniyani tanlashga qaror qildi.
Hatto Buyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi ham
«2025 yilda Turkiyada tibbiy muolajalardan soʻng yetti nafar Buyuk Britaniya fuqarosi vafot etganidan xabardor» ekanidan ogohlantiradi.
Unda qoʻshimcha qilinishicha, «ayrim Buyuk Britaniya fuqarolari ham [Turkiyadagi jarrohlik amaliyotidan keyin] asoratlarga duch kelishgan va muolajadan keyin qoʻshimcha davolanish yoki jarrohlik amaliyotiga muhtoj boʻlishgan».
Huk «juda koʻp yomon narsalarni eshitgani uchun» Turkiyaga bormasligini aytadi va Tiranada bu qadamni tashlashdan oldin sinchiklab izlanganini qoʻshimcha qiladi.
«Men internetga kirib, buni yaxshilab oʻrgandim. Buni tadqiq qilish uchun ikki kun vaqt ketdi, chunki men shoshilib qaror qabul qiladiganlardan emasman».
Bir necha bor kelib-ketganidan soʻng, Entonining ogʻzida endi koʻzga tashlanadigan implantlar bor va tabiiyki, uning yuzidan tabassum arimaydi. «Agar imkonim boʻlsa, bu yerga har oy taʼtilga kelgan boʻlardim», deb kuladi u.
Elite Dental – Tiranadagi eng yirik klinikalardan biri. U Albaniya sogʻliqni saqlash organlari tomonidan toʻliq litsenziyalangan va undagi barcha 15 nafar stomatolog ham tegishli ruxsatnomaga ega.
Rahbar Ardtur Dema estetika uchun sogʻlom tishlarga shikast yetkazish tarafdori emasligini aytadi. Buning oʻrniga, uning soʻzlariga koʻra, maqsad odamlarning chaynash va, albatta, tabassum qilish qobiliyatini tiklash orqali «ularning hayotini oʻzgartirish»dir.
Demaning fikricha, Albaniya Ittifoqdan tashqarida qolar ekan, davolanish narxlari past boʻlib qolishi ehtimoli yuqori. Shu bilan birga, loukoster aviakompaniyalar Tiranaga va undan qaytadigan yoʻnalishlarini sezilarli darajada kengaytirdi, bu esa u Tiranadan koʻra Turindan kelgan bemorni koʻproq uchratishi mumkinligini anglatadi.
Biroq Dema turizmdagi bunday jadal oʻsish insofsiz operatorlarga hamma uchun biznesni buzishga yoʻl ochib berishidan xavotirda. U yangi tashkil etilgan Albaniya tibbiy turizm assotsiatsiyasining aʼzosi, ammo koʻplab boshqalar, hech boʻlmaganda hozircha, aʼzo emas.
Albaniya Bosh vaziri Edi Rama BBC’ga bergan intervyusida, Albaniyaga kelayotgan xalqaro sayyohlar soni ikki baravardan koʻproq oshgan besh yillik davrdan soʻng hukumat vaziyatni nazoratga olayotganini aytdi. Tibbiy turizm muassasalari uchun qandaydir rasmiy tasdiqlash muhri joriy etilishi mumkin – ammo hukumat hali tafsilotlarni ishlab chiqmagan.
«Bu turizm sohasi soyaboni ostidagi yangi tarmoq boʻlib, u katta salohiyatni namoyish etmoqda va u yerda juda yaxshi odamlar ishlamoqda», deydi Rama.
Uning qoʻshimcha qilishicha, hukumat barcha obroʻli provayderlarning «omon qolishiga» yordam berishni va har qanday norasmiy «yomon raqobat»dan himoya qilishni istaydi.
Albaniya soch koʻchirib oʻtkazish sohasiga ham kirib bormoqda
Stomatologik muolajalar bilan bir qatorda, Albaniyaga keluvchi baʼzi mehmonlar nafaqat «sohil boʻyi», balki «soch chizigʻi» haqida ham oʻylay boshlashdi.
Baʼzi koʻchirib oʻtkazish klinikalarida turkiyalik mutaxassislar ishlaydi, boshqalari esa aslida Turkiyada joylashgan korxonalarning filiallaridir.
Tiranadagi Vatanmed ana shunday filiallardan biridir. Savdo boʻyicha mutaxassis va sogʻliqni saqlash boʻyicha maslahatchi Ayshe Mina Kasemi uni bir nechta mamlakatlarda 15 ta klinikasiga ega «global brend» deb taʼriflaydi. Uning soʻzlariga koʻra, bunday koʻlam davolanish uchun kelayotgan xalqaro bemorlar uchun uni «ishonish mumkin boʻlgan xavfsiz joy»ga aylantiradi.
Bundan tashqari, Ayshening aytishicha, Albaniyaning oʻz jozibasi bor.
«Odamlar bu yerda, Albaniyada soch koʻchirib oʻtkazish amaliyotini oʻtkazishga qaror qilishganda, ular bu yerda taʼtil oʻtkazishni ham xohlashadi, chunki Albaniya juda goʻzal maskan», deydi u va soch koʻchirib oʻtkazgan bemorlarni ogohlantiradi. «Dastlabki ikki yoki uch kun davomida ular ehtiyot boʻlishlari kerak – ularga quyosh nuri ostida boʻlish taqiqlanadi».
Bu Entoni Hukni tashvishga solmaydi. U sochlarini taqir qilib olib yurishdan mamnun va tish davolatishdan keyin sochlari haqida keskin qaror qabul qilish niyati yoʻq. Shu bois, Albaniya sohillari va manzaralaridan bahramand boʻlish uning tishlarini shu yerda davolatish istagining muhim qismi edi.
«Tiranada qilinadigan ishlar koʻp... sohil boʻylab juda koʻp narsalar bor, bu juda ajoyib», deydi u. «Men buni hozir, u juda ommalashib ketmasdan va boshqa joylar kabi buzilib ketmasdan oldin qilmoqchiman».
Yangi tishlari bilan Albaniya taomlaridan bahramand boʻlish ham Entonining rejalaridan joy olishi shubhasiz. Bundan tashqari, uning tabassumi taʼtil suratlarida porlab turadi.
Nega kutib turibsiz?