Suriya va Isroil Iordaniyada muzokara o‘tkazdi
Iordaniyada 23-avgust kuni AQSH vositachiligida Suriya va Isroil o‘rtasida yuqori darajadagi muzokaralar bo‘lib o‘tdi. Reuters agentligining xabar berishicha, ushbu muloqot Isroilning Suriya hududiga bergan zarbalaridan keyin vaziyatni yumshatish maqsadida tashkil etilgan.
Muzokaralarda bir qancha muhim masalalar ko‘rib chiqildi:
* Isroilning zarbalari, hibsga olishlari va maqsadli operatsiyalarini to‘xtatish bo‘yicha amaliy mexanizmlar.
* Kelajakda kengroq kelishuvga zamin yaratadigan xavfsizlik bitimi bo‘yicha muzokaralarni qayta boshlash.
* Isroil va Turkiya o‘rtasidagi keskinlikni kamaytirish hamda ularning raqobati Suriya hududiga ko‘chishining oldini olish.
Suriya tashqi ishlar vaziri Asad ash-Shayboniy 22-avgust kuni Reutersga bergan intervyusida Damashq Isroil bilan xavfsizlik muzokaralari tez orada tiklanishini kutayotganini ma’lum qildi. Biroq u tomonlar o‘rtasida ishonch yo‘qligini ham ta’kidladi. Shayboniyning so‘zlariga ko‘ra, muloqot Eron urushi boshlanganidan beri to‘xtab qolgan edi. O‘tgan haftada Isroil Suriyaning Abu ad-Duhur aviabazasiga zarba bergach, Suriya aloqalarni butunlay uzgan edi.
Vashington bir yildan ortiq vaqtdan beri Isroil va Suriya prezidenti Ahmad ash-Sharaa hukumati o‘rtasida xavfsizlik bitimini tuzishga harakat qilmoqda. Shayboniyning aytishicha, 2026-yil boshida ikki taraf qog‘ozda "deyarli hamma narsa" bo‘yicha kelishib olgan edi. Bular orasida Suriya janubida xavfsizlik zonalarini tashkil etish va faqat BMT kuchlari joylashadigan bufer hududini yaratish ham bor edi. Ammo Damashq Isroilning bu kelishuvni bajarishiga shubha qilgan.
Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxu idorasi Shayboniyning bu bayonotlariga izoh bermadi. Suriya davlat axborot agentligi SANA xabariga ko‘ra, 23-avgust kungi uchrashuvda Suriya o‘zining birinchi galdagi ustuvor vazifalarini bildirdi:
* Isroil qo‘shinlarini 2024-yil 8-dekabrda Bashar Asad ag‘darilishidan oldingi pozitsiyalarga olib chiqish.
* 1974-yildagi kuchlarni ajratish haqidagi bitimni to‘liq tiklash.
Damashq Isroil delegatsiyasiga o‘z qurolli kuchlarini qayta tiklash va rivojlantirish huquqini cheklaydigan kelishuvlarni qabul qilmasligini bildirdi. Shuningdek, Suriya o‘z ittifoqchilari va hamkorlarini o‘zi belgilashini ta’kidladi. Suriya Isroil tomonidan bosib olingan Golan tepaliklari Suriya hududi ekanini yana bir bor eslatdi, ammo bu hududning yakuniy maqomini muhokama qilish hali erta ekanini bildirdi.
Asad hokimiyatdan ag‘darilgach, Isroil Suriya harbiy obyektlariga ketma-ket zarbalar bergan. Isroil buni o‘z xavfsizligini himoyalash uchun zarur deb tushuntiradi. Suriya esa Isroilga xavf tug‘dirmayotganini bildirgan hamda zarbalar va bostirib kirishlarni to‘xtatishni talab qilgan.
Suriya va Isroil 1948-yildan beri rasman urush holatida hisoblanadi. Isroil 1967-yilgi olti kunlik urushda Golan tepaliklarini Suriyadan tortib olgan va keyinchalik anneksiya qilgan. Bu qarorni AQSH tan olgan, ammo xalqaro hamjamiyatning aksariyat qismi tan olmagan.