«SU-urushi» ish izlashingizni murakkablashtirmoqdami?

"SOʻnʼiy intellekt urushi" ish izlashingizni qiyinlashtirmayaptimi?

Ishga qabul qilishda SOʻI (AI)dan foydalanish ortib borayotgani haqida xavotirlar mavjud

Yuzlab ish soʻrovnomalarini yuborib, qayta-qayta rad javobini olganini aytgan odamlarning sanogʻidan adashib ketdim.

Koʻpchilikning taʼkidlashicha, ularning arizalarini hatto biror bir inson ham koʻrib chiqmagandek tuyulgan.

Ishga yollash uchun moʻljallangan juda koʻp turli xil vositalar mavjud. Baʼzilari nomzodlarni boʻsh ish oʻrinlariga moslashtirsa, boshqalari rezyumelarni baholaydi va saralaydi. Ish beruvchilar arizalarni saralashda vaqtni tejash uchun ulardan foydalanadilar, ammo bu tizimlarda xolislik boʻlmasligi mumkinligi haqidagi xavotirlar ortib bormoqda.

Men kelajagimizni shakllantirishga yordam berishda foydalanilayotgan SOʻI asosidagi ishga qabul qilish vositalari qanchalik adolatli ekanini va "topshirish" tugmasini bosganimizdan keyin nima sodir boʻlishini tushunishni xohlayman.

Shiraz Gulsher SOʻI boʻyicha "katta xavotirlar" borligini aytmoqda

Londonda joylashgan "People Like Us" notijorat tashkiloti, agar odamlar avtomatlashtirilgan qarorlar natijasiga rozi boʻlmasalar, unga eʼtiroz bildirish boʻyicha oʻz qonuniy huquqlari haqida xabardorlikni oshirish ustida ishlamoqda.

Soʻnggi 24 oy ichida kamida bitta ish oʻrniga ariza topshirgan 2 000 nafar buyuk britaniyalik xodimlar oʻrtasida oʻtkazilgan Censuswide soʻrovnomasi shuni koʻrsatdiki, ularning 75 foizi avtomatlashtirilgan rad etishga eʼtiroz bildirish huquqiga ega ekanliklarini bilishmagan.

"People Like Us" tashkiloti ijrochi direktori Shiraz Gulsher ish beruvchilarni SOʻI va avtomatlashtirilgan yollash tizimlaridan foydalanishda shaffofroq va masʼuliyatliroq boʻlishga chaqiruvchi "Reject the Rejections" ("Rad etishlarni rad eting") kampaniyasiga boshchilik qilmoqda.

U hozirgi muhitni "SOʻI urushi" deb ataydi, chunki nomzodlar "oʻz arizalarini kuchaytirish uchun SOʻIga murojaat qilishmoqda", "ish beruvchilar esa juda koʻp miqdordagi arizalar bilan shugʻullanmoqda".

Gulsher shunday dedi: "Har bir kompaniya oʻzining avtomatlashtirilgan yoki SOʻI tizimlarini xolisona boshqarayotganini aniq ayta olmaymiz. Shu boshlab, biz kompaniyalarni ushbu tizimlarni audit qilishga, natijalarni chop etishga va ularni mustaqil ravishda baholashga chaqirmoqdamiz.

Tadqiqotimizda Maʼlumotlar boʻyicha komissar ofisining yoʻriqnomasini topdik, unda muayyan avtomatlashtirilgan qarorlarga duch kelgan odamlar inson tomonidan qayta koʻrib chiqilishini soʻrash huquqiga ega ekanligi koʻrsatilgan. Biz odamlarga bu huquqni eslatishga harakat qilyapmiz, chunki koʻpchilik bu haqda shunchaki bilmaydi."

Tadqiqot shuni ham koʻrsatdiki, turli etnik kelib chiqishga ega boʻlgan ish izlovchilarning 70% i, ishga qabul qilish dasturlari yoki SOʻI vositalari ularni rad etishidan qoʻrqib, rezyumelaridagi maʼlumotlarni, jumladan, kelib chiqqan mamlakati, dini yoki ismini oʻzgartirgan yoki yashirgan. Oq tanli nomzodlar orasida bu koʻrsatkich 57 foizni tashkil etadi.

Vivining aytishicha, uga ish izlovchi sifatida qayta aloqa kerak

Lyuishemda yashovchi biznes-konsultant Vivi shu yil boshida qisqartirishga tushgan edi. Uning aytishicha, shunchalik koʻp ishga ariza topshirgan eki, oxiri umidini uzib, oʻz kompaniyasini ochgan.

"Bir safar arizalar juma kuni yopildi va shanba kuni ertalab menga asosan koʻnikmalarim ustida ishlab, olti oydan keyin qaytib kelishim kerakligi haqida javob keldi. Lekin mening koʻnikmalarimni hech kim baholamagani juda aniq edi."

Agar u inson tomonidan qayta koʻrib chiqilishini soʻrashi mumkinligini bilganida, vaziyatga boshqacha yondashgan boʻlishini aytadi.

"Men albatta orqaga qaytib, arizamni inson koʻrib chiqishini soʻragan boʻlardim va agar bu 'yoʻq' boʻlsa, bu yaxshi, lekin bildirilgan fikrlar menga ish izlovchi sifatida yordam beradi."

Hema iyun oyida qisqartirishga tushdi

Surreylik 49 yoshli Hema — bir nechta sohalarda xalqaro miqyosda ishlagan HR va isteʼdodlarni saralash boʻyicha mutaxassis.

U iyun oyida qisqartirishga tushgan va oʻshandan beri 100 dan ortiq ish soʻrovnomalari va qabul qilish imkoniyatlarini roʻyxatdan oʻtkazgan.

"Ularning koʻpchiligi 24-36 soat ichida avtomatik ravishda rad etilgan."

U qoʻshimcha qildi: "Men har doim 10 ta ariza topshirib ish topganman, shuning uchun 100 taga yaqinlashish mutlaqo aqlga sigʻmaydigan holat."

Agar bu uning arizasiga zarar yetkazsa deb, inson tomonidan qayta koʻrib chiqilishini soʻrashga "ikkilanayotgan" boʻlsa-da, u "inson-rekruter toʻliqroq manzarani koʻra olishiga" ishonadi.

"Agar sizda ichki HR jamoasi boʻlsa, ular madaniyatni bilishadi, rezyumeda, kuzatuv xatida, telefon orqali suhbat paytida foydalanayotgan tilingiz turini koʻra olishadi."

CV Library suhbatlashgan 425 nafar rekruterdan 90 ga yaqini rezyumeni saralash bosqichida SOʻIdan foydalanganini aytdi.

Marketing direktori Alek Stanvell "idrok etishda tafovut" bor deb hisoblaydi.

"Nomzodlar deyarli hamma joyda ish beruvchilar ularning rezyumelarini saralash, filtrlash va jarayondan oʻtish jarayonida tekshirish uchun SOʻIdan foydalanmoqda deb ishonishadi va bu sodir boʻlmoqda, lekin nomzodlar oʻylaganidan ancha kam darajada.

Ushbu idrok etishdagi tafovut muammodir, chunki nomzodlar endi oʻz rezyumelari va arizalarini 'buni inson emas, balki SOʻI boti koʻrib chiqadi' nuqtai nazaridan yozishmoqda.

Uning aytishicha, bu muammo, chunki rekruterlar bir xil koʻrinishdagi rezyumelarni koʻrishmoqda, chunki "ularning barchasi SOʻI tomonidan yozilgan yoki SOʻI tomonidan sayqallangan".

Uning aytishicha, bu "mukammal boʻron"ni keltirib chiqaradi, chunki SOʻI keyinchalik goyat katta hajmdagi arizalarni saralash uchun ishlatilishi ehtimoli yuqoriroq boʻladi.

"Biz kompyuterlar kompyuterlarni ishga oladigan oqibatga erishamiz, vaholanki biz aslida odamlarni ishga olish dunyosidamiz."

2022 yil dekabrigacha boʻlgan toʻrt yil davomida Stenford tadqiqotchilari SOʻI asosidagi ishga olish vositasi tomonidan koʻrib chiqilgan toʻrt million arizani oʻrganib chiqdilar.

Baʼzi nomzodlar, agar har bir ish beruvchi ularni alohida baholaganida kutilganidan koʻra tez-tez bir nechta rollardan rad etilgan.

Tallil shuningdek, qora tanli va osiyolik arizachilarga ish uchun tavsiya berish koʻrsatkichlari pastroq ekanini koʻrsatdi.

Bayroqcha, dalillar cheklangan. Tadqiqotchilar faqat bitta SOʻI ishga olish vositasini koʻrib chiqishdi va taʼlim va immigratsiya maqomi kabi boshqa omillar ham natijalarga taʼsir qilgan boʻlishi mumkin.

Oʻrganilgan ishga olish vositasi bizning sharh berish soʻrovimizga javob bermadi.

Men suhbatlashgan odamlar aniq bir kompaniyani koʻrsatishmayapti, ammo ishga qabul qilishda SOʻI haqidagi xavotirlar sudda ham tekshirilmoqda.

Shunday kompaniyalardan biri Workday AQShda oʻz vositalari ishga kiruvchilarga nisbatan kamsitish qilgani daʼvo qilingan huquqiy daʼvolarga duch kelmoqda.

Ish hali ham davom etmoqda, ammo Workday ayblovlarni rad etadi va uning vositalari ishga qabul qilish boʻyicha qarorlar qabul qilmasligini aytadi.

Kengroq aytganda, u vositalari "inson fikrini almashtirmaydi, balki qoʻllab-quvvatlaydi" deydi.

Barb Xaymanning kompaniyasi nomzodlarni matnli chat-intervyular orqali baholaydi

Buni yanada murakkablashtiradigan narsa shundaki, SOʻI ishga qabul qilish vositalari turli xil usullarda ishlaydi va baʼzilari rezyumelarni umuman saralamaydi.

Men nomzodlarni matnli chat suhbatlari orqali baholaydigan kompaniya bilan gaplashdim.

Sapia AI asoschisi Barb Xayman shunday dedi: "Biz siz haqingizda demografik nuqtai nazardan hech narsa bilmaymiz va oldingi lavozimga ishga olinganingiz yoki olinmaganingizni bilmaymiz. Shunga koʻra, fikrimcha, siz SOʻIning xususiyatiga va u qanday yaratilganiga naiy qarashingiz kerak. Hamma SOʻI bir xil emas.

Loaqal korxonalar sohasida, biz suhbatlashadigan har bir kompaniya Yevropa Ittifoqining SOʻI toʻgʻrisidagi qonunini juda yaxshi tushunadi, hatto ular hozircha unga rioya qilishlari kerak deb hisoblamasalar ham. Va bu muayyan darajadagi masʼuliyatni talab qiladi."

U qoʻshimcha qildi: "Hech bir kompaniya oʻz odamlarini nazorat qilish orqali yuqori samarali madaniyatni yaratmagan va siz nomzodlarni nazorat qilish orqali ham adolatli ishga qabul qilish jarayonini qura olmaysiz.

Ishni nomzodlarning ishonchini qozonishdan boshlang: ularga nimani oʻlchayotganingizni, ular qanday baholanishini ayting va ularga fikr-mulohaza bildiring. Odamlar jarayonga ishonsa, firibgarlik kamayadi."

Alek Samveysning aytishicha, uning kompaniyasida "bir xil koʻrinadigan" arizalar "keskin koʻpaygan"

Londonda joylashgan Splendid Communications kompaniyasi ijrochi direktori Alek Samveysning aytishicha, ular odatda yillik amfilialik dasturidagi uchta oʻrin uchun uch-toʻrt yuzta ariza olishadi, ammo oʻtgan yili bu raqam uch baravarga ortgan.

"Biz arizalarning keskin koʻpayganini koʻrdik, ammo gʻalati joyi shundaki, ularning barchasi bir xil koʻrinadi. Bizning gumonimizcha, nomzodlar toʻsatdan arizalarning oʻzini topshirish uchun SOʻIdan foydalana boshlashgan."

Samveys kompaniyaga tarkibning qancha qismi SOʻI tomonidan yaratilganini baholashga yordam berish uchun ikkita turli xil SOʻI vositasidan foydalangan, ammo ular "shunchalik turli xil javoblarni bergan".

"Biz ularga ishona olmasligimizni angladik va oxir-oqibat oʻsha arizalarni insoniy tarzda koʻrib chiqishga majbur boʻldik.

Shunchaki maʼlum boʻldiki, ayni damda biz bu kabi qaror qabul qilishda SOʻIga ishonishga tayyor emasmiz."

ICO vakilining aytishicha, SOʻI va avtomatizatsiya "ishga qabul qilishni tezroq va samaraliroq qilishi mumkin", ammo "bu odamlarning huquqlari evaziga boʻlmasligi kerak".

Ular shunday deyishdi: "Ish beruvchilar avtomatik qaror qabul qilish qachon qoʻllanilayotgani, u qanday ishlashi va u kimningdir arizasiga qanday taʼsir qilishi mumkinligi haqida ochiq-oshkora boʻlishlari kerak.

Tezlik va xolislik SOʻI mahsulotlarini yaratish va ulardan foydalanishning turli bosqichlarida paydo boʻlishi mumkin va biz barcha tashkilotlardan uni aniqlash va kamaytirish boʻyicha choralar koʻrishini kutamiz."

Hukumat vakilining aytishicha, "SOʻI ish beruvchilarga katta hajmdagi arizalarni boshqarish va maʼmuriy yukni kamaytirishga yordam bersa-da, ishga qabul qilish jarayonlari adolatli, shaffof va hamma uchun ochiq boʻlib qolishi juda muhim".

Ular qoʻshimcha qilishdi: "Mavjud huquqiy himoyalar, jumladan tenglik va maʼlumotlarni himoya qilish qonunchiligi allaqachon SOʻI tizimlariga tatbiq etiladi va qoʻshimcha himoya zarur boʻlgan joylarda biz harakat qilamiz."

Nomaʼlumlikdan haqiqiy qoʻrquv bordek tuyuladi, chunki "topshirish" tugmasini bosganimizdan keyin u tomonda nima sodir boʻlishini koʻpincha bilmaymiz.

Ammo agar SOʻI shu yerda qoladigan boʻlsa, uning adolatli ekaniga qanday ishonch hosil qilishimiz mumkin?