Si Tszinpin Tramp tomonidan qizil gilam bilan kutib olindi — ammo u xohlagan hamma narsaga ham erisha olmadi

Si Tramp tomonidan qizil gilam bilan kutib olindi — lekin u xohlagan hamma narsaga erisha olmadi

Prezident Si Tszinpinning Donald Tramp bilan sammitlari bitta aniq maqsadga ega.

Xitoy Amerika Qoʻshma Shtatlari uning oʻta yirik davlat sifatida yuksalishini jilovlashga urinmoqda deb hisoblaydi va Vashington uning yoʻliga toʻgʻanoq boʻlmasligini — ayniqsa savdo, texnologiya va Tayvan masalalarida chetda turishini xohlaydi.

Biroq, bu safargi tashrifda, Tramp unga qizil gilam toʻshaganiga qaramay, Xitoy rahbari oʻzi xohlagan hamma narsaga erisha olmadi.

Ikki davlat oʻrtasidagi oʻzaro boj urushini toʻxtatib turgan va vaziyatning yanada keskinlashuviga yoʻl qoʻymagan savdo sulhi atigi bir necha oyga — noyabrdan yanvargacha uzaytirildi.

Si Tramp prezidentligining qolgan davrini betalofat oʻtkazib olishni koʻzlayotgani sababli, Pekin kamida bir yillik muddatni xohlagan edi.

Bu esa bojlar, Xitoyning nodir metallar yetkazib berishdagi ustunligi va AQShning ilgʻor chiplaridan foydalanish imkoniyati boʻyicha asosiy bahslar muzokaralarning navbatdagi bosqichiga qoldirilganini anglatadi.

Bu AQSh uzoq muddatli yon bosishlar qilishdan oldin Xitoydan kelishuvning oʻz zimmasidagi qismini bajarish uchun koʻproq harakat qilishini istayotganidan dalolat beradi.

Si uchun noqulay haqiqat shundaki, uning mamlakati ichki iqtisodiyoti qiyinchiliklarni boshdan kechirmoqda. Mamlakat butun dunyo boʻylab rekord darajada koʻp tovar sotayotgan boʻlsa-da, ichki isteʼmolchilar xarajatlarni cheklamoqda. Aholining 80 foizi oʻz uyiga ega boʻlgan ushbu mamlakatda yoshlar oʻrtasidagi ishsizlik hamon yuqoriligicha qolmoqda va uy-joy narxlari pasaygan.

Savdo iqtisodiy oʻsishni qoʻllab-quvvatlashga yordam bermoqda, bu esa xorijiy bozorlarga chiqishni har qachongidan ham muhimroq qiladi. Si ushbu eksportni AQSh oʻtgan yili joriy etgan zararli bojlardan himoya qilishi kerak.

Tayvan masalasida Si AQShning Tayvanga qurol sotishi Xitoy uchun qizil chiziq ekanini yana bir bor aniq taʼkidladi.

AQSh qonunan ushbu oʻzini oʻzi boshqaradigan orolni oʻzini himoya qilish vositalari bilan taʼminlashga majbur.

May oyida Si Trampni bu masalada notoʻgʻri yoʻl tutish ikki davlatning «toʻqnashishiga yoki hatto mojaroga kirishishiga» olib kelishi mumkinligidan ogohlantirgan edi.

Shundan soʻng Tramp Tayvan uchun 14 milliard dollarlik qurol-yarogʻ paketini tasdiqlashni kechiktirib, buni Pekin bilan «juda yaxshi muzokara vositasi» deb atadi.

Si muzokaralar davomida ushbu imkoniyatdan foydalangan boʻlishi va Tayvanni qoʻllab-quvvatlashni cheklash mojaro xavfini kamaytirishini taʼkidlagan boʻlishi ehtimol.

Payshanba kuni u AQSh Tayvan mustaqilligiga qarshi turish boʻyicha «toʻgʻri pozitsiya»da qolishiga umid qilishini yana bir bor takrorladi.

Biroq, AQShning Tayvanni qoʻllab-quvvatlashini davom ettirish boʻyicha ikki partiyaviy bosimga duch kelayotgan Tramp Xitoy rahbarining soʻzlariga hali ommaviy ravishda munosabat bildirgani yoʻq.

Ikki rahbar hech boʻlmaganda sunʼiy intellekt (SI) masalasini muhokama qilishdi, garchi ular biror bir xavfsizlik choralari boʻyicha kelishib olgan-olmagani nomaʼlum boʻlsa-da.

Anthropic kompaniyasi bosh direktori Dario Amodeining SIni xavfsizroq qilish uchun uning rivojlanishini sekinlashtirishga chaqirgan maqolasidan soʻng, hamma ularning SI boʻyicha biror bir aniq qaror qabul qilishi — masalan, sammit oʻtkazishga kelishishiga eʼtibor qaratgan edi. Bu chaqiriq kompaniyaning yetakchi xavfsizlik tadqiqotchisi tomonidan SI insoniyatning yoʻq boʻlib ketishiga sabab boʻlishi ehtimoli «10 foizdan yuqori» ekani haqidagi ogohlantirishdan keyin yangragan edi.

Biroq, Sining SI «har doim inson nazorati ostida boʻlishini» taʼminlash muhimligi haqidagi soʻzlaridan tashqari, boshqa deyarli hech qanday maʼlumot berilmadi. Tramp yaqinda ushbu texnologiya tufayli insoniyatning yoʻq boʻlib ketishi haqidagi xavotirlarni «uydirma» deb rad etgan edi.

Ping Ping va Fu Shuangning Atlantaga sovgʻa qilinishi ilk bor aprel oyida eʼlon qilingan edi, ammo Si Xitoyning panda diplomatiyasi qayta tiklanishi bilan ular atigi bir necha kundan keyin yetib borishini aytdi.

Ikki rahbar juma kuni choy ichish va milliy arxivga tashrif buyurishga tayyorgarlik koʻrayotgan bir paytda, yana boshqa bayonotlar berilishi mumkin.

Ammo hozircha, Pekin uchun sammitning eng katta yutuqlaridan biri tashqi koʻrinish (imij) boʻlishi mumkin.

Dabdabali kutib olish, aeroportdagi shaxsiy qutlov va kunjut sepilgan dengiz okuni hamda dimlangan pak-choy karami tortiq qilingan davlat qabuli Xitoydan turib kuzatayotganlar tomonidan mamnuniyat bilan kutib olindi. Bu Sining oʻz mamlakatida Tramp bilan teng huquqli rahbar sifatidagi qiyofasini mustahkamlashga yordam beradi.

Ikki rahbarni taqqoslagan memlar Xitoy ijtimoiy tarmoqlarida keng tarqaldi. Ommabop suratlardan birida tepada bombardimonchi samolyotlar uchayotganda Trampning yuzi burishib turgani, Si esa xotirjam qolgani tasvirlangan.

Si dunyodagi eng oldindan aytib boʻlmaydigan rahbarlardan birini boshqarish yoʻlini topdi. Ammo Tramp «haqiqatan ham buyuk doʻstlik» haqida gapirayotgan bir paytda, Xitoy rahbari kattaroq narsaga: Xitoyning Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan bir qatorda oʻta yirik davlat sifatidagi mavqeini taʼminlashga eʼtibor qaratgan.

Pandalar, hashamatli marosimlar va iliq soʻzlar bu munosabatlarni yumshatishga yordam berishi mumkin. Ammo bu manzara ortida dunyoning ikki eng qudratli davlati oʻrtasidagi raqobat har qachongidan ham shiddatli boʻlib qolmoqda.