Sheriklarga yuqoridan nazar tashlama…
Oʻzbekistondagi Rossiya biznesi: bozorga kirishdagi beshta xato — ekspert fikri
Sheriklarga yuqoridan pastga qaramaslik kerak…
Rossiyalik tadbirkorlar til va ishbilarmonlik muhitining oʻxshashligiga umid qilib, Oʻzbekiston bozoriga tobora faol kirib bormoqdalar. Ammo Rossiya uchun odatiy boʻlgan biznes-modellarni koʻchirish mahalliy sharoitda har doim ham samarali boʻlavermaydi.
Oʻzbekiston biznesni iqtisodiy oʻsishning yuqori surʼatlari, investitsiyalar oqimi va raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi bilan jalb qilmoqda. Rossiya kompaniyalari uchun qoʻshimcha afzalliklar qatoriga geografik yaqinlik va ishbilarmonlik muhitida rus tilidan keng foydalanilishi kiradi.
Shu bilan birga, Toshkent va mamlakat hududlari daromad darajasi, infratuzilma va xarid qobiliyati boʻyicha bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi. Shu bois, Rossiya yoki hatto Toshkent biznesida orttirilgan tajribani respublikaning boshqa hududlariga har doim ham oʻzgarishsiz koʻchirib boʻlmaydi.
Eng asosiy xatolardan biri — Rossiya va Oʻzbekiston bozorlari taxminan bir xil tuzilgan deb hisoblashdir. Galifanov taʼkidlaganidek, ayniqsa B2B muhitida va ishbilarmonlik amaliyotida farqlar yaqqol koʻzga tashlanadi. Tadbirkor muzokaralar olib borish, qarorlar qabul qilish va kontragentlar bilan munosabatlarni yoʻlga qoʻyishning mahalliy xususiyatlarini hisobga olishiga toʻgʻri keladi.
Shu sababli, bozorga kirishdan oldin nafaqat qonunchilikni, balki mijozlar va pudratchilar bilan ishlash xususiyatlarini oʻz ichiga olgan real biznes-jarayonlarni ham oʻrganish muhimdir.
Masofaviy boshqaruv, ayniqsa boshlangʻich bosqichda, jiddiy muammoga aylanishi mumkin. Muallifning taʼkidlashicha, Oʻzbekistonda shaxsiy aloqalar va rahbarning ishtiroki bitimlar tuzish va tashkiliy masalalarni hal qilishda koʻpincha muhim rol oʻynaydi. Rossiyada boʻlgan rahbar uchun vaziyatni tezkor baholash va joyida yuzaga keladigan masalalarni hal qilish qiyinroq kechadi.
Shu sababli, kompaniyalar rahbarning Toshkentda doimiy ishlashi yoki kuchli mahalliy boshqaruv jamoasini shakllantirish oʻrtasida tanlov qilishlariga toʻgʻri keladi.
Yana bir qiyinchilik — tajribali boshqaruvchilar va tor doiradagi mutaxassislarning yetishmasligidir. Toshkentdagi malakali xodimlarning ish haqi boʻyicha kutishlari Moskvadagi bilan teng boʻlishi mumkin, shu bilan birga, ayrim lavozimlarga mos nomzodlar sezilarli darajada kam. Baʼzi hollarda mutaxassis izlash bir necha oy davom etadi.
Xodimlarni Rossiyadan olib kelish ham oson emas: relokatsiya qoʻshimcha xarajatlarni talab qiladi, mutaxassislarning oʻzlari esa Oʻzbekistonga uzoq muddatga koʻchib oʻtishga doim ham tayyor emaslar.
Xodimning keng masʼuliyat doirasiga ega boʻlgan Rossiya boshqaruv modeli moslashtirishni talab qilishi mumkin. Galifanov mahalliy jamoaga dastlabki bosqichlarda koʻproq eʼtibor qaratish va aniqroq nazorat tartib-taomillarini joriy etish kerak deb hisoblaydi. U oʻz biznesi duch kelgan muammolar qatorida qoldirilgan uchrashuvlar, bajarilmagan vazifalar va kelishuvlarning buzilishini tilga oladi.
Bu yerda gap xodimlarga ishonmaslik haqida emas, balki hisobot berish, muddatlarni nazorat qilish va masʼuliyatning tushunarli tizimini yaratish zarurligi haqida bormoqda.
Biznesni rejalashtirishda milliy va diniy bayramlarni, shuningdek, ish taqvimining xususiyatlarini hisobga olish zarur. Xususan, juma kuni tushlikdan keyin ishbilarmonlik faolligi pasayishi mumkin, Ramazon oyida esa odatiy ish grafigi oʻzgaradi. Bu nafaqat kompaniya xodimlariga, balki mijozlar, yetkazib beruvchilar va davlat tuzilmalariga ham taʼsir qiladi.
Agar sotuvlar va loyihalarni rejalashtirishda bunday davrlar hisobga olinmasa, muddatlar sezilarli darajada uzayib ketishi mumkin.
Galifanov Rossiya kompaniyalariga kuchli mahalliy rahbar uchun xarajatlarni oldindan koʻzda tutishni yoki Rossiyadan asosiy xodimlarni relokatsiya qilishni koʻrib chiqishni maslahat beradi. Shu bilan birga, uning fikricha, Oʻzbekistondagi boʻlinmani shunchaki Rossiya kompaniyasining filiali sifatida qabul qilmaslik kerak. Biznes-model va boshqaruv jarayonlari mahalliy sharoitlarni hisobga olishi lozim.
Yana bir muhim tamoyil — ogʻzaki rozilikni uzil-kesil kelishuv deb hisoblamaslikdir. Muddatlar va majburiyatlarni yozma ravishda qayd etish va ularning bajarilishini muntazam ravishda tasdiqlab turish maʼqulroqdir.
Oʻzbekiston Rossiya biznesi uchun jozibador yoʻnalish boʻlib qolmoqda, biroq bozorga muvaffaqiyatli kirish Rossiya modelini mexanik tarzda koʻchirishni emas, balki uni moslashtirishni talab qiladi. Kompaniya boshqaruv, kadrlar bozori va ishbilarmonlik madaniyatining mahalliy xususiyatlarini qanchalik erta hisobga olsa, qimmatga tushuvchi xatolar xavfi shunchalik past boʻladi.