Sherik, xomashyo va ishlab chiqarishni qayerdan topish mumkin: SHHTning Sanoat kooperatsiyasi xaritasi biznesga nima uchun kerak?
Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan SHHTning Bishkek sammitida taqdim etilgan eng amaliy tashabbuslardan biri SHHT Sanoat kooperatsiyasi xaritasini yaratish taklifi boʻldi. Agar ushbu mexanizm dolzarb va tekshiriladigan maʼlumotlar bilan toʻldirilsa, u biznes uchun sheriklar, ishlab chiqarish maydonchalari, xomashyo va yangi bozorlarni izlash vositasiga aylanishi hamda tashkilot mamlakatlariga oddiy savdo-sotiqdan transchegaraviy ishlab chiqarish zanjirlarini yaratishga oʻtishda yordam berishi mumkin. […]
Sherik, xomashyo va ishlab chiqarishni qayerdan izlash kerak: SHHT Sanoat kooperatsiyasi xaritasi biznesga nima uchun kerak?
Oʻzbekiston Prezidenti tomonidan SHHTning Bishkek sammitida ilgari surilgan eng amaliy tashabbuslardan biri SHHT Sanoat kooperatsiyasi xaritasini shakllantirish taklifi boʻldi. Agar ushbu mexanizm dolzarb va tekshiriladigan maʼlumotlar bilan toʻldirilsa, u biznes uchun sheriklar, ishlab chiqarish maydonchalari, xomashyo va yangi bozorlarni izlash vositasiga aylanishi — shuningdek, tashkilot mamlakatlariga oddiy savdodan transchegaraviy ishlab chiqarish zanjirlarini yaratishga oʻtishda yordam berishi mumkin.
Ushbu tashabbus amaliyotda qanday ishlashi mumkinligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti direktori oʻrinbosari Baxtiyor Mustafoyev soʻzlab berdi.
Uning baholashicha, bugungi kunda muammo nafaqat qoʻshma loyihalarning yetishmasligida, balki ularni ishga tushirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar tarqoqligicha qolayotganida hamda biznes yuritish shart-sharoitlari mamlakatdan mamlakatga sezilarli darajada farq qilishidadir.
Birgina Oʻzbekistonda SHHT mamlakatlari bilan hamkorlikda 1,5 mingdan ortiq qoʻshma loyiha amalga oshirilmoqda. Biroq, tashkilotning boshqa davlatlari bozorlariga chiqish niyatida boʻlgan tadbirkor hali ham ishlab chiqarish maydonchalari, xomashyo bazasi, ehtimoliy yetkazib beruvchilar va sheriklar, davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash choralari, logistika va sotish bozorlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni mustaqil ravishda toʻplashiga toʻgʻri kelmoqda.
SHHT Sanoat kooperatsiyasi xaritasi ushbu maʼlumotlarni yagona raqamli makonda jamlashi mumkin edi. Biznes uchun bu sheriklar va loyihalarni qulayroq izlashni, shuningdek, ularni tayyorlash uchun vaqt va tranzaktsiya xarajatlarini qisqartirishni anglatadi.
Tashabbusning amaliy ahamiyati bevosita xarita tarkibiga aynan nimalar kirishiga bogʻliq boʻladi.
Agar raqamli platforma maxsus iqtisodiy zonalar, boʻsh ishlab chiqarish quvvatlari, xomashyo resurslari, mahalliylashtirish talablari, potentsial yetkazib beruvchilar, transport yoʻnalishlari va tariflari, soliq va investitsiya imtiyozlari toʻgʻrisidagi dolzarb maʼlumotlarni oʻz ichiga olsa, u shunchaki maʼlumotnoma emas, balki sanoat kooperatsiyasining toʻlaqonli vositasiga aylanishi mumkin.
Masalan, bir mamlakat kompaniyasi boshqa mamlakatdan mos keladigan ishlab chiqarish maydonchasini, zarur xomashyo yoki butlovchi qismlarni yetkazib beruvchini topishi, logistika xarajatlari va mahalliylashtirish shartlarini baholashi mumkin boʻladi. Natijada, xomashyo SHHTning bir mamlakatida qazib olinadigan, boshqasida qayta ishlanadigan, butlovchi qismlar uchinchisida ishlab chiqariladigan, tayyor mahsulot esa bir vaqtning oʻzida bir nechta bozorlarda sotiladigan zanjir shakllanishi mumkin.
Aynan shunday yondashuv xomashyo va tayyor tovarlar eksportidan yuqori qoʻshilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishga oʻtish imkoniyatini beradi.
Bunday tizim ayniqsa kichik va oʻrta biznes uchun muhim ahamiyat kasb etishi mumkin. Yirik korporatsiyalar turli davlatlar qonunchiligi va bozorlarini mustaqil ravishda oʻrganishga qodir boʻlgan oʻz tahliliy, yuridik va investitsiya boʻlinmalariga ega.
Kichik kompaniyalarda esa, qoida tariqasida, bunday imkoniyatlar yoʻq.
Yagona sanoat xaritasi SHHT mamlakatlari bozorlariga chiqish toʻsiqlarini kamaytirishi mumkin edi: tadbirkorga qayerda ishlab chiqarish, kim bilan kooperatsiya qilish, muayyan mamlakat qanday sharoitlarni taklif qilayotgani va mahsulotni qayerga sotish mumkinligini tushunish osonroq boʻladi.
Bunday holda, tashabbus nafaqat davlatlararo sanoat siyosati vositasi, balki tadbirkorlar uchun amaliy servisga ham aylanishi mumkin.
SHHT miqyosi bunday platforma uchun jiddiy salohiyat yaratadi. Bugungi kunda tashkilot 10 ta davlatni — Belarus, Hindiston, Eron, Qozogʻiston, Xitoy, Qirgʻiziston, Pokiston, Rossiya, Tojikiston va Oʻzbekistonni birlashtiradi.