Rossiyaliklar Ukrainaning 2024 yilgi bostirib kirishidan keyin bedarak yoʻqolgan yuzlab odamlar boʻyicha javob izlamoqda

Rossiyaliklar Ukrainaning 2024 yilgi bostirib kirishidan keyin hali ham bedarak yoʻqolgan deb hisoblanayotgan yuzlab odamlar boʻyicha javob talab qilmoqda

Rossiyalik oilalar hukumat yoʻqolganlarni topishda deyarli yordam bermaganini aytmoqda

«Ilgari mamlakatimizga toʻliq ishonardim», deydi Lyubov. U onasi bilan oxirgi marta bundan ikki yildan koʻproq vaqt oldin, Ukraina kuchlari Rossiyaning Kursk viloyatiga kirganidan bir kun oʻtib gaplashgan.

Endi esa u, aksariyat odamlar 2022 yil fevralida Ukrainaga qarshi boshlangan keng koʻlamli bosqinni tanqid qilishdan qochadigan mamlakatda, «[Rossiya] davlatidan xafa» ekanini aytadi.

Mahalliy gubernatorning soʻzlariga koʻra, Kursk viloyatida hali ham 300 dan ortiq rossiyalik bedarak yoʻqolgan deb hisoblanmoqda, garchi haqiqiy raqamni hech kim aniq bilmasa-da.

Lyubov onasini Sudja tumanidagi qishlogʻini tark etishga koʻndirishga harakat qilganini, ammo onasining quloq solishdan bosh tortganida Rossiya davlat televideniyesi «propagandasi»ni ayblashini aytadi. Rossiya rasmiylariga koʻra, Ukraina harbiylari tomonidan egallangan aholi punktlarida 2000 ga yaqin odam qolgan.

«Davlat kanallari tomoshabinlarni "hamma narsa nazorat ostida: ikki-uch kun va hamma narsa avvalgidek boʻladi" deb ishontirayotgan edi», deya eslaydi u.

U hali ham Rossiya rasmiylari nima uchun 2024 yil avgust oyida Ukraina askarlarining ikkita chegara nazorat-oʻtkazish punktiga bostirib kirishini toʻxtata olmaganini, 40 ga yaqin odamni asirga olganini va rossiyalik askarlarni olib ketayotgan kolonnani bombalaganini tushuna olmayapti.

Olti kun ichida ular 777 kvadrat kilometrdan (300 kvadrat mil) ortiq Rossiya hududini egallab olishdi, chunki Ukraina harbiylari Rossiya kuchlarini oʻz front chizigʻidagi hujumidan chalgʻitishga harakat qildi.

Keyingi sakkiz oyning katta qismida mobil va internet aloqasi uzib qoʻyildi.

Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Ukrainani tinch aholiga qarshi urush jinoyatlarida bir necha bor aybladi, Kiyev bu ayblovlarni mutlaqo asossiz deb rad etdi.

200 ga yaqin rossiyalik Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy, Rossiya Prezidenti Vladimir Putin va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga xat yoʻllab, tinch aholini evakuatsiya qilish uchun gumanitar koridor tashkil etishni soʻradi.

Bu amalga oshmadi va kuzning oxiriga kelib, Rossiya kuchlari hududni qaytarib olishga harakat qilayotganda shiddatli janglar avj oldi.

Yaqinlari bilan aloqani yoʻqotgan Lyubov va boshqalar guruhlar tuza boshladilar.

Koʻpgina rossiyaliklar Ukraina bosqinidan qochishga harakat qilgan boʻlsa-da (yuqorida), boshqalari Rossiya davlat televideniyesi xabarlariga ishonib, qolishdi

Oilaviy doʻstlari ham ortda qolgan bir mahalliy aholi vakili Ukraina harbiylari va jurnalistlari tomonidan eʼlon qilingan videolarda koʻrgan odamlar roʻyxatini tuza boshladi. Keyin u halok boʻlgan deb taxmin qilinganlar va ular qayerga dafn etilganini qayd etishga kirishdi.

«Avvaliga, vahima ichida, qandaydir maʼlumot topish uchun nimadir — har qanday narsa qilishga harakat qilasiz», dedi u. «Harakat qilish maʼlum bir yengillik keltiradi va shu tariqa siz stress bilan kurasha olasiz».

Tez orada roʻyxatda 1000 ga yaqin ism paydo boʻldi.

Lyubov Qizil Xoch va Kursk Ichki ishlar vazirligiga yordam soʻrab xat yozdi, ammo javob olmadi.

2025 yil boshida Rossiyaning inson huquqlari boʻyicha vakili bedarak yoʻqolgan deb xabar berilgan 517 nafar Kursk aholisi roʻyxatini eʼlon qildi. Roʻyxatda yoʻqolgan odamlarning ismlari ularni qidirayotganlarning ismlari bilan aralashtirib yuborilgan edi va oilalar buni «yuzga tarsaki urishdek» his qilishganini aytishdi.

«Bunday narsani eʼlon qilish — layoqatsizlikning eng yuqori choʻqqisi va odamlarga nisbatan oddiy hurmatning yoʻqligidir», dedi ota-onasi bedarak yoʻqolgan yosh ayol internetda tarqatilgan videoda.

2024 yil oxirida Lyubov va uning onasi tugʻilib oʻsgan Darino qishlogʻida shiddatli janglar boʻlgani xabar qilindi va rasmiylar uning 90 foizi vayron boʻlganini aytishdi.

Ukraina askarlari Sudja atrofidagi katta hududni sakkiz oy davomida ushlab turishdi

Keyinroq Rossiya harbiylari qishloqni qaytarib olishdi va omon qolganlarni, shuningdek, halok boʻlganlarning jasadlarini evakuatsiya qilishni boshlashdi.

Evakuatsiya qilinganlardan biri Lyubov bilan bogʻlanib, oxirgi bir necha hafta davomida onasi bilan birga yashaganini aytdi. Uning onasi boshidan olgan jarohati tufayli vafot etganini tushuntirdi, buning tafsilotlari nomaʼlumligicha qolmoqda.

Uning soʻzlariga koʻra, yana bir nechta keksa odamlar ham urush sharoitiga bardosh bera olmay vafot etgan.

Lyubov onasining jasadi olib chiqilishini behuda kutdi, boshqa oilalar esa yaqinlari tirik yoki oʻlik ekanligini bilishmasdi.

Odamlar yaqinlarini hech kim qidirmayotganidan va yoʻqolganlarning yagona roʻyxati yoʻqligidan shikoyat qilishdi.

Lyubov onasi bilan birga halok boʻlgan qoʻshnilarining jasadlari aprel oyida Darinodan olib ketilganini eshitdi, ammo onasining jasadi hali ham topilmagan edi.

U rasmiylardan javob olishga harakat qildi, lekin buning uddasidan chiqa olmadi: «Ular quloq solishmasdi va hamma u yerda xavfli ekanini, hozir hech kim bu bilan shugʻullanmasligini aytishda davom etardi».

Rossiya kuchlari nihoyat 2024 yil avgust oyida Ukraina tomonidan egallangan hudud ustidan nazoratni qayta tikladi

Mahalliy qishloq kengashlaridan birining rahbari Yuriy Tkachev tinch aholi jasadlarini koʻchalardan yoki yaqin atrofdagi dalalardan yigʻib olishga borgan koʻngillilar orasida edi.

«Odamlar uchun yaqinlariga nima boʻlganini — toʻgʻrirogʻi, bilmaslik — ular asirlikdami yoki halok boʻlganmi va qayerda halok boʻlganini bilish juda qiyin», dedi u.

Evakuatsiyada ishlatiladigan furgonlar uchun jasad qopchiqlari va yoqilgʻi rasmiylar tomonidan emas, balki koʻngillilarning oʻzlari yoki xayriya mablagʻlari hisobidan toʻlangan.

Garchi viloyat rasmiylari 2025 yilning ikkinchi yarmida yoʻqolganlarni qidirayotgan guruh bilan bir necha bor uchrashgan boʻlsa-da, yaqinlari buning deyarli hech qanday foydasi boʻlmaganini aytishdi.

Lyubov oʻtgan oktyabr oyida viloyat markazi Kurskka qilgan safari chogʻida oʻlikxonaga borguniga qadar onasining jasadini qidirishda davom etdi.

«Men shunchaki soʻradim: "Darino qishlogʻidan boʻlgan, 1949 yilda tugʻilgan ayol — shaxsi aniqlanmagan jasadlar bormi?"»

Mulozim noutbuk ekranini unga qaratdi va u 2025 yil aprel oyidagi fotosuratda vafot etgan onasini darhol tanidi.

U koʻchada, tizzalari bukilgan holda, yonboshlab yotardi. Lyubov juda diqqat bilan qaramaslikka harakat qildi. U onasining yuzini va ish paytida kiyadigan eski jemperini tanidi.

U yanvar oyida DNK namunasini topshirgan edi, ammo unga namuna yoʻqolgani aytilgan, shuning uchun onasining jasadi bir necha oy davomida oʻlikxonada shaxsi aniqlanmagan holda qolgan.

U onasini tugʻilgan qishlogʻiga dafn qilmoqchi edi, ammo hozircha buning iloji yoʻq, shuning uchun u kuydirildi va uning kuli Lyubovning taxminan 100 mil uzoqlikdagi Belgoroddagi kvartirasida saqlanmoqda.

U hukumat bosqinni toʻxtata olmaganidan, imkoni borida aholini evakuatsiya qilmaganidan va ularni vaziyat jiddiy emasligiga ishontirganidan gʻazabda.

Bi-bi-si ushbu voqea yuzasidan izoh soʻraganida, Kursk gubernatori, Rossiyaning inson huquqlari boʻyicha vakili yoki Rossiya Qizil Xoch jamiyatidan hech qanday javob boʻlmadi.

Ukraina Hududiy mudofaa kuchlari qoʻmondonligi va Ukrainaning inson huquqlari boʻyicha vakili Kursk viloyatidan evakuatsiya qilingan barcha tinch aholi vakillari Rossiyaga topshirilganini maʼlum qildi.

Lyubov ilgari kolbasa, ip va muzqaymoq sotib olish uchun chegaradan oʻtib, Ukrainaga velosipedda borganini eslaydi.

«Biz ularnikiga borardik, ular biznikiga kelishardi. Endi esa bu qishloqlarning birortasi ham mavjud emas».