Rossiyada «Yabloko» raqobatchi partiya talabi bilan saylovdan chetlatildi
«Rodina» partiyasi da’vosidan ma’lum bo‘lishicha, urushga qarshi pozitsiya – ekstremizm, ShatGPT orqali tayyorlangan suratlar esa – mualliflik huquqini buzish hisoblanadi.
Rossiyada "Yabloko" partiyasi raqib partiyaning talabi bilan saylovlardan chetlatildi. Rossiya Oliy sudi "Yabloko" partiyasini Davlat dumasiga saylovlardan chetlatish bo'yicha da'voni qanoatlantirdi.
Juma kuni "Rodina" partiyasi tomonidan kiritilgan ushbu da'voda "Yabloko" turli qonunbuzarliklarda, jumladan, mualliflik huquqini buzish, noqonuniy saylovoldi tashviqoti olib borish va ekstremizmni qo'llab-quvvatlashda ayblangan. Sudya Vyacheslav Kirillov, bahorda "Memorial" xalqaro jamiyatini "ekstremistik" deb topgan shaxs, bu da'voni ko'rib chiqdi. Sud qarori hali qonuniy kuchga kirmagan va "Yabloko" apellyatsiya berish niyatida.
"Rodina" partiyasi "Yabloko"ning urushga qarshi pozitsiyasini ekstremizm va Rossiyaning hududiy yaxlitligini buzishga chaqiriq sifatida talqin qildi. Sudda da'vogar tomon vakili bu ayblov mantiqini shunday izohladi: "Rossiya hududining bir qismi neonatsist rejim tomonidan okkupatsiya qilingan. Zudlik bilan o't ochishni to'xtatish to'g'risidagi kelishuv tuzishga chaqiriqlar okkupatsiya qilingan hududlarni ozod etishni to'xtatish yoki ularni ozod etishdan bosh tortishga chaqiriq hisoblanadi". Shuningdek, "Yabloko"ning LGBTK-jamiyatga qarshi qatag'onlarga qo'shilmasligi ham ekstremizmni qo'llab-quvvatlash deb baholandi.
Mualliflik huquqi buzilishi haqidagi ayblovlar yanada g'alati bo'lib chiqdi. "Rodina" vakillarining iddaosiga ko'ra, sovet qo'shiqlaridagi "Doim quyosh chiqsin" va "Urush bo'lmasin" kabi iboralardan foydalanish (go'yoki qo'shiq mualliflarining huquqlarini buzadi), ChatGPT tomonidan yaratilgan rasmlarni e'lon qilish (go'yoki neyron tarmoq egasi bo'lgan kompaniya huquqlarini buzadi) va Xirosimaning bombardimon qilingan fotosuratidan foydalanish (go'yoki Amerika armiyasi huquqlarini buzadi) mualliflik huquqlarini buzish hisoblanadi. Bundan tashqari, "Yabloko" logotipi sovet rassomi El Lisitskiyning o'tgan asr boshida yaratilgan plakatidan ko'chirilgani da'vo qilingan.
"Yabloko" yetakchisi Nikolay Ribakov barcha ayblovlarni rad etdi. U "Rodina" "Yabloko"ni siyosiy pozitsiyasi va saylovoldi dasturi amaldagi hokimiyat yo'nalishidan farq qilgani uchun ayblashga urinayotganini ta'kidladi. "Turli partiyalar bir xil jamoatchilik fikrini shakllantira olmaydi. Fuqarolarning qarashlari turlicha va ularni turli partiyalar ifoda etishi kerak. <...> Da'vogarning vakiliga bizni o'ldirilishni istamaydigan odamlar qo'llab-quvvatlayotganini qanday tushuntirishni bilmayman", – deya xulosa qildi Ribakov.
Markaziy saylov komissiyasi va prokuratura "Yabloko"ning mualliflik huquqini buzgani uchun saylovdan chetlatilishini olqishladi. Bundan tashqari, MSK "Yabloko"ning Davlat dumasiga saylovlar uchun federal ro'yxatidagi ayrim a'zolari xorijdan moliyalashtirilgani haqida ma'lumot borligini ma'lum qildi. "Yabloko"dagilar esa buni saylov uchun nomzodlar ovoz berish jarayonidan oldin barcha xorijiy qimmatbaho qog'ozlarni sotishi shartligi haqidagi talab bilan izohladi. Shuningdek, Rossiyaning xorijiy manbalardan pul oluvchi fuqarolari partiyaga xayriya qilganini bildirdi.
"Yabloko"ni qo'llab-quvvatlash uchun yuzlab kishilar, asosan o'smirlar va yoshlar kelishdi. Ular olma yeyishgan, partiya nomini aytib hayqirishgan va o'z istaklarini qog'ozga yozib izhor qilishgan (masalan, "Malaya Tokmachka bizga kerak emas"). Ularni politsiyachilar kuzatib turishgan. Ommaviy hibslar haqida xabarlar yo'q, ammo omonchilar "Yabloko" varaqasini ko'targan ikki qizni "suhbatga" olib ketishgan, shuningdek, mashinasida "Yabloko" trekini qo'ygan holda sud binosi atrofida aylangan haydovchi jarimaga tortilgan. Sud hukmi e'lon qilinganidan keyin "Yabloko"ni qo'llab-quvvatlash uchun kelganlar "Sharmandalik!" deya hayqirishgan. Politsiyachilar yig'ilganlardan tarqalishni talab qilgan.
"Yabloko" Davlat dumasi saylovlarida ishtirok etishi kerak bo'lgan yagona urushga qarshi pozitsiyadagi partiya edi. Yuliya Navalnaya va muhojirlikdagi boshqa ko'plab rossiyalik muxolifatchilar uni qo'llab-quvvatlashga chaqirgandi. "Yabloko"ning o'zi bunday qo'llab-quvvatlovdan o'zini chetga olgan va hozirgi sharoitda bunday qo'llov partiya uchun tahdidlarni ko'paytirishini bildirgan. "Rodina"ning da'vosidan oldin ham barcha tizimli muxolif partiyalar – KPRF, "Yangi odamlar", LDPR va "Spravedlivaya Rossiya" yetakchilari "Yabloko"ga qarshi chiqishlar qilgandi.