Rossiya tunu kun zarbalar berishni boshlagani sababli Kiyevda havo hujumidan mudofaa ogohlantirishlari rekord darajaga yetdi

Rossiya kechayu kunduz zarbalar berishni boshlagani sababli Kiyevda havo hujumidan ogohlantirish signallari rekord darajaga yetdi

BBC Verify tomonidan hukumat maʼlumotlarining tahlil qilinishicha, Kiyevda 2022 yilda Rossiyaning keng koʻlamli bosqini boshlanganidan beri har kuni eng koʻp havo hujumidan ogohlantirish signallari yangramoqda.

Ilgari havo hujumlarining aksariyati tunda sodir boʻlgan boʻlsa, Rossiyaning Ukraina poytaxtiga kunduzi zarba berish boʻyicha yangi taktikasi maktablar va korxonalar faoliyatiga jiddiy xalaqit bermoqda.

Toʻxtovsiz hujumlar odamlarni kuniga 13 martagacha boshpanalarga yashirinishga majbur qilmoqda, havo hujumidan ogohlantirish signallari esa bir necha daqiqadan deyarli toʻrt yarim soatgacha davom etmoqda.

Kiyev aholisi mavjud stress va xavotirga qoʻshimcha ravishda, ushbu yangi voqelikka moslashishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Signallar oʻquvchilarni sinfxonalardan, ishchilarni esa idoralardan chiqishga majbur qilmoqda, yer usti poyezdlari toʻxtab qolgani sababli yoʻlovchilar uylariga yetib olishga qiynalmoqda.

Bu hukumatni xavf darajasiga qarab odamlarga ishlash, sayohat qilish va oʻqishni davom ettirish imkonini beruvchi yangi ikki bosqichli ogohlantirish tizimini tayyorlashga undadi.

Dam olish kunlari AQSh elchilari urushni tugatishga qaratilgan muzokaralar uchun shaharda boʻlgan vaqtda Kiyevga hujumlarda qisqa muddatli sukunat kuzatildi.

Biroq «Kiyev raqamli» davlat ilovasi maʼlumotlarining tahlili shuni koʻrsatadiki, avgust oyi oxirida Rossiyaning kechayu kunduz hujumlari boshlanganidan beri Kiyev osmonida havo hujumi sirenalari kuniga oʻrtacha 10 marta yangragan.

27 avgust, payshanba kunidan boshlab yetti kun ichida Kiyev 76 marta havo hujumidan ogohlantirish signaliga duch keldi. 2022 yildagi eng yuqori taqqoslanadigan koʻrsatkich 27 fevraldan boshlangan haftada kuzatilgan boʻlib, unda 66 ga yaqin ogohlantirish berilgan edi.

Aniq taqqoslash imkonsiz, chunki bosqinning dastlabki kunlarida toʻplangan maʼlumotlar baʼzan toʻliq boʻlmagan. Shunga qaramay, raqamlardagi tendentsiya aniq koʻrinib turibdi.

BBC idorasidan biz havo hujumidan mudofaa tizimlarining deyarli uzluksiz guvullashini va dronlar portlashini eshitamiz.

Rossiya zarbalarining koʻpayishi ikkinchi omil tufayli yanada ogʻirlashdi: reaktiv dvigatellar bilan jihozlangan yangiroq va tezroq hujumkor dronlardan foydalanish. Ularning baʼzilari soatiga deyarli 370 mil (595 km/soat) tezlikda uchadi, bu eski parrakli «Shahed» dronlaridan uch baravar tezroq va ularni urib tushirish qiyinroq. Ukraina harbiy-havo kuchlarining maʼlum qilishicha, Rossiya avgust oyida 2800 ta tezkor dron uchirgan, bu iyul oyidagiga nisbatan deyarli ikki baravar koʻpdir.

Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy tezroq uchadigan Rossiya dronlarini urib tushirishga qodir yangi yuqori tezlikdagi raketalarni qanday ishlab chiqarishni aniqlash uchun vazirlar va qoʻmondonlar bilan favqulodda yigʻilish oʻtkazdi.

«Rossiyaliklar Ukrainaga zarba berish taktikasini oʻzgartirganini va avgust oyidan beri odamlarimiz, shahar va qishloqlarimizni ancha shiddatli ravishda terror qilayotganini hammangiz koʻrib turibsiz», dedi prezident.

Diplomatlarning aytishicha, xavf shundaki, Rossiya oʻzining tezkor hujumkor dronlarini Ukraina yangi avlod tutuvchi raketalarini ishlab chiqqunga qadar tezroq ishlab chiqaradi. Baʼzi harbiy manbalarga koʻra, bu tahdid Ukrainaning zaiflashgan Patriot mudofaa tizimlarini asosan yengib oʻtgan Rossiyaning ballistik raketalaridan ham xavfliroq boʻlishi mumkin.

Ukraina reaktiv dronlarni urib tushirish uchun harbiy samolyotlar, zenit qurollari va yelkadan uchiriladigan raketalardan foydalanmoqda.

Biroq Ukraina Harbiy-havo kuchlari matbuot kotibi Yuriy Ignatning aytishicha, dronlarning atigi 60 foizi urib tushirilmoqda va tahdidga qarshi kurashish uchun yangi tutuvchi vositalar kerak.

«Hozirgi vazifa ularni tezroq qilish va reaktiv uchuvchisiz uchish apparatlarini, reaktiv «Shahed»larni urib tushirishi uchun maxsus yoʻnaltirish tizimlari bilan jihozlashdir», dedi u.

«Asosiy masala haqiqatan ham yoʻnaltirish tizimlariga ega boʻlishdir, chunki bu muhim elementlardan biridir. Tutuvchi vositaning shunchaki tez uchishi kifoya qilmaydi — u nishonni urishi kerak. Bu juda muhim».

Tahlilchilarning fikricha, Rossiyaning maqsadi nafaqat Kiyev ruhiyatini zaiflashtirish, balki korxonalar va omborlarni nishonga olish orqali Ukraina iqtisodiyotiga zarar yetkazishdir.

Ogohlantirishlar yangi oʻquv yilining boshlanishiga ham xalaqit bermoqda va maktab oʻquvchilarini kun davomida sinfxonalarini tark etishga majbur qilmoqda.

Navbatdagi havo hujumi boshlanganda, Kiyev markazidagi Dragomanov nomidagi Ukraina davlat universitetining baʼzi talabalari yer ostiga tushishdi; boshqalari esa koʻchada suhbatlashib qolishdi, bu ogohlantirishlar shu darajada odatiy holga aylangan.

Boʻlajak oʻqituvchi Diana tunda yaxshi uxlay olmasligini va kunduzgi jadvali buzilganini aytdi. «Baʼzida qiyin boʻladi, chunki kunning katta qismida metro yoki yer osti kabi xavfsiz joylarga borishim kerak», dedi u. «Bu dahshatli vaqt, lekin Xudoga shukur, tirikmiz. Kun oʻtmoqda».

Kimyo oʻqituvchisi boʻlish uchun tahsil olayotgan Igor koʻp yillik urushdan keyin sirenalarga oʻrganib qolganini, ammo hayot baribir qiyinligini aytdi. «Sirenalar bizni gʻazablantiradi, chunki ular toʻxtovsiz yangraydi», dedi u. «Bu taʼlimimiz sifatini buzadi... Biz normal oʻqiy olmayapmiz».

Kiyev markazidagi turar-joy mavzesida sodir boʻlgan dron hujumidan soʻng, yaqin atrofdagi maktab oʻquvchilari portlashlar yoki ikkinchi, «ikki karra zarba» deb ataladigan hujum xavfi tufayli evakuatsiya qilindi.

17 yoshli Sofiya bu juda achinarli ekanini, ammo hozir hayot shundayligini aytdi. «Bu yerda, Kiyevda yashash biroz qoʻrqinchli», dedi u. «Bu juda qiyin». Keyin suhbat yana bir sirena ovozi bilan boʻlindi. «Biz ketishimiz kerak», dedi u. «Koʻchada turishingiz juda xavfli. Balki ikkinchi portlash sodir boʻlishi mumkin».

Doimiy havo hujumlari korxonalar uchun katta muammo boʻlib, ularning aksariyati sirena yangraganda yopilishi kerak. Biz Kiyevning eng yirik univermagidagi doʻkon ishchilari guruhi ogohlantirish paytida koʻchalarda yurganini koʻrdik, ular ish joylarini tark etishga majbur boʻlgan, ammo boshpana izlaydigan darajada qoʻrqmagan edilar.

Jamoat transporti faoliyati ham buzilmoqda. Baʼzi metro poyezdlari ogohlantirish paytida toʻxtashga majbur, chunki ular shaharni ikkiga boʻlib turuvchi Dnepr daryosi orqali yer ustidan oʻtadi. Bu yoʻlovchilar uchun tartibsizlik yaratadi va ular muqobil avtobuslarga oʻtishga majbur boʻladilar.

Ushbu uzilishlarni kamaytirish uchun hukumat ikkita xavf darajasiga ega yangi havo hujumidan ogohlantirish tizimini kelishib oldi. Sariq ogohlantirish kamroq xavfli va ish hamda sayohatga kamroq cheklovlar qoʻyiladigan dron hujumini anglatadi. Qizil ogohlantirish esa faoliyatga qatʼiy cheklovlar qoʻyiladigan xavfliroq raketa hujumini anglatadi.

Har doimgidek, Ukraina yana bir yangi tahdidga moslashmoqda. Ammo Rossiyaning hozirgi doimiy hujumlari mamlakat va uning poytaxtini koʻpchilik kutayotgan qiyin qishga kamroq tayyorlab qoʻyishi mumkinligidan xavotir bor, chunki Rossiya oʻz hujumlarini yana Ukrainaning energetika infratuzilmasiga qaratmoqda.