Rossiya Donbassning qolgan qismini egallashga urinayotgan bir paytda Ukrainaning qalʼa-shaharlari oʻt ostida qolmoqda
Kramatorsk va Slavyansk hozirda Rossiya quruqlikdagi hujumlarining asosiy nishoni boʻlib turibdi va aholiga hududni tark etish aytilmoqda.
Rossiya Donbassning qolgan qismini egallashga intilayotgan bir paytda, Ukrainaning qalʼa-shaharlari hujumga uchramoqda
Slovyansk va Kramatorskdagi vaziyat shu qadar xavfli tus oldiki, politsiya endi tinch aholiga bu yerlarni tark etishni tavsiya qilmoqda. Yonma-yon joylashgan ushbu ikki shahar sharqiy Donbassda hali ham toʻliq Ukraina nazoratida boʻlgan eng yirik shaharlardir.
Donetsk politsiyasi xodimi Pavlo Dyachenkoning soʻzlariga koʻra, eng koʻp zarar koʻrgan hududlarda bolali oilalarni majburiy evakuatsiya qilish allaqachon boshlangan.
Xavfsizlik darajasi keskin yomonlashgani sababli, «Bu hayotingizni saqlab qolishning yagona yoʻli», deydi u.
«Agar Slovyanskni oladigan boʻlsak, ilgari unga taxminan haftada bir marta boshqariladigan aviabombalar bilan zarba berilardi, hozir esa deyarli har kuni».
Slovyansk, Kramatorsk va janubroqda joylashgan Kostyantinivka Ukraina oʻz sharqidagi «qalʼalar kamari» deb ataydigan — kuchli mustahkamlangan mudofaa chiziqlari tizimining bir qismidir.
Biroq, xabarlarga koʻra, hozirda Kostyantinivkada Ukraina harbiylarining mavjudligi cheklangan, Rossiya esa u yerni toʻliq nazorat qilayotganini daʼvo qilmoqda.
Donetsk va Luhansk viloyatlaridan iborat butun Donbassni egallash Rossiyaning asosiy maqsadi hisoblanadi. Moskva Ukrainaga keng koʻlamli bosqinining sababi sifatida asosan rus tilida soʻzlashuvchi Donbassni «ozod qilish» va «himoya qilish»ni bir necha bor roʻkach qilgan.
Rus qoʻshinlari allaqachon Luhansk viloyatining deyarli barcha qismini va ushbu uchta qalʼa-shahar joylashgan Donetsk viloyatining qariyb 80 foizini nazorat qilmoqda.
Bir necha oydan beri Kramatorsk va Slovyansk atrofidagi hududlar Rossiya quruqlikdagi hujumlarining asosiy nishoni boʻlib kelmoqda. Agar bu shaharlar egallansa, bu Rossiyaning gʻarbga qarab ilgarilashini ancha osonlashtirishi mumkin.
Hozirda ikkala shahar ham dronlar va bombalarning kuchli zarbalari ostida qolmoqda.
Londonlik koʻngilli Viktor Makurinning aytishicha, koʻplab tinch aholi allaqachon qochib ketgan, yirik koʻchalar esa dronlarga qarshi toʻrlar bilan toʻsilgan.
«Havoda tez-tez [masofadan boshqariladigan] FPV-dronlar uchadi, ularning ovozi derazadan eshitilib turadi. Shahar boʻylab mashina haydash oʻta xavfli. Yoʻllarda ham pistirmada turgan dronlar bor», — dedi u BBC bilan suhbatda.
«Orqa fonda doimo portlashlar eshitiladi, bundan tashqari, dronlarga qarata oʻt ochayotgan mobil guruhlar bor».
Ukraina politsiyasining maʼlumotlariga koʻra, yoz davomida Rossiyaning ushbu ikki shaharga uyushtirgan hujumlari oqibatida yaralangan tinch aholi soni iyundagi 70 kishidan avgustda 212 kishigacha oshgan.
Iyun oyida 16 kishi, iyulda 20 kishi va avgustda 15 kishi halok boʻlgan.
Dyachenkoning aytishicha, turar joy binolari va infratuzilma obʼyektlari zarbalarga uchramoqda, bu esa «juda jiddiy vayronagarchiliklarga» olib kelmoqda.
Ukraina politsiyasi tomonidan eʼlon qilingan va BBC tomonidan oʻrganilgan maʼlumotlarga koʻra, Rossiya tomonidan uchirilgan boshqariladigan aviabombalar soni iyun oyidagi 40 tadan iyulda 109 taga va avgustda 92 taga yetgan.
Bundan ikki hafta oldin, 25 avgust kuni ertalab Kramatorskka toʻqqizta boshqariladigan aviabomba kelib tushgan. Ukraina politsiyasining maʼlumotlariga koʻra, ulardan yettitasi tinch aholi yashaydigan koʻp qavatli uylarga tegib, 24 kishini, jumladan, ikki oylik chaqaloqni yaralagan.
Ikki kundan keyin shaharga yana yettita boshqariladigan aviabomba bilan zarba berilgan, Slovyanskka esa beshta bomba tushgan.
Oddiygina qulash oʻrniga nishon tomon uchib borishi uchun qanotchalar bilan jihozlangan boshqariladigan aviabombalar Rossiya arsenalidagi eng samarali va halokatli qurollardan biri hisoblanadi.
Ular odatda 250 yoki 500 kg vaznga ega, garchi Rossiya 1500 kg vaznli bombalardan ham foydalangan boʻlsa-da.
«Ular keltirib chiqaradigan vayronagarchilik shunchaki aql bovar qilmaydigan darajada», deydi Dyachenko.
«Boshqariladigan aviabombalar — bu eng katta qoʻrquv», deb yozdi ijtimoiy tarmoqlarda yana bir britaniyalik koʻngilli Jon Oklend Ebbi.
«Ular jimjit qotillardir va sizni toʻsatdan portlash ovozi uygʻotganda, kamida yana bittasi ketidan kelishini bilasiz. Qorongʻuda qimirlamay yotib, oʻzingizga beradigan savolingiz shu boʻladi: keyingisi yaqinroqqa tushadimi?»
Kramatorsk hozirda Donetsk viloyati maʼmuriyatining qarorgohi hisoblanadi. Viloyat markazi ilgari Donetsk shahri edi, toki 2014 yilda Rossiya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan separatistlar uni egallab olgunga qadar.
Xabarlarga koʻra, AQSh vakillari Stiv Uitkoff va Jared Kushner oʻtgan dam olish kunlari Putin bilan muzokaralardan soʻng Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy bilan uchrashganda, Donbassning hali ham Ukraina nazoratida boʻlgan qismlari taqdiri asosiy mavzulardan biri boʻlgan.
Uitkoff ilgari Rossiyaning ushbu mintaqaga boʻlgan daʼvolarini qoʻllab-quvvatlagandek koʻringan edi, biroq Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy u yerdan qoʻshinlarni olib chiqishni rad etmoqda.
Uning aytishicha, Putin oʻz generallariga yil oxirigacha Donbassni bosib olishni yakunlash vazifasini topshirgan.
«Putinning front chizigʻidagi asosiy maqsadi oʻzgarishsiz qolmoqda: Kostyantinivka-Slovyansk», — dedi Zelenskiy oʻtgan oy jurnalistlarga.
Ortib borayotgan harbiy bosim ostida Ukraina rahbari Donbassning hali ham Ukraina nazoratida boʻlgan qismini himoya qilish uchun tajribali generallar Andriy Biletskiy va Denis Prokopenko boshchiligida ikkita yangi tezkor guruh tuzdi.
«U yerda nafaqat Donbass uchun jang ketmoqda», — dedi ismi oshkor etilmagan ukrainalik generallardan biri.
«Ehtimol, bu yil va keyingi yilning eng asosiy jangi hozir avj olmoqda».