Riyoz aeroportiga qilingan hujum shundoq ham tarang nizodagi yana bir xavfli lahza boʻldi
Husiylar Saudiya Arabistoni hududiga uyushtirilayotgan hujumlarini kuchaytirdilar va yetkazilgan jismoniy zararni tezda bartaraf etish mumkin boʻlsa-da, mamlakatning barqarorlik borasidagi obroʻsiga jiddiy putur yetmoqda.
Riyod aeroportiga qilingan hujum shundoq ham tarang nizodagi yana bir xavfli lahzadir
Shanba kuni Riyoddagi Qirol Xolid aeroportiga berilgan zarba shundoq ham taranglik va nizolar yukini tortayotgan mintaqadagi yana bir xavfli lahzani anglatadi.
Saudiya Arabistoni bunga tayyor emas edi.
Soңgi haftalarda husiylar Saudiya hududiga hujumlarini kuchaytirdilar, ammo oxirgi bir necha kun ichida ularning zarbalari poytaxtning asosiy aeroporti koʻrinishidagi mamlakatning muhim infratuzilmasini nishonga oldi va Saudiya havo hujumidan mudofaa tizimlarini osonlikcha yorib oʻtgani koʻrinadi.
Moddiy zararni tezda bartaraf etish mumkin, ammo qirollikning barqarorlikning xavfsiz boshpanasi sifatidagi imidjiga jiddiy putur yetmoqda.
Aeroportga qilingan hujumlar bilan bir qatorda, husiylar Qizil dengiz sohili boʻylab va Bab al-Mandeb boʻgʻozi atrofidagi strategik muhim pozitsiyalarni egallashga ham harakat qilishdi. Bu muhim dengiz koridori boʻylab xavfsiz oʻtishga boʻlgan xavfni yanada oshiradi, garchi Yemen hukumati boʻgʻozni "xavfsizlantirganini" aytayotgan boʻlsa-da.
Yemendagi Saudiya Arabistoni tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan xalqaro miqyosda tan olingan hukumat va Eron tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan husiylar oʻrtasidagi fuqarolar urushi oʻn yildan ortiq vaqtdan beri davom etmoqda. U koʻplab minglab odamlarning yostigʻini quritdi va Yemenni dunyodagi eng ogʻir gumanitar inqirozlardan biriga giriftor qildi.
Bu murakkab va koʻpincha chalkash geosiyosiy nizodir va oxirgi eskalatsiyaga Eron, Qoʻshma Shtatlar va Isroil oʻrtasidagi taranglikning kengroq kontekstida qarash kerak.
Qirollik 2000-yillar oʻrtalaridagi Al-Qoida isyonidan beri bunday jiddiy xavfga duch kelmagan edi.
Saudiya hukumati bu tahdidni qalblar va oniylarni zabt etish boʻyicha samarali kampaniya orqali hal qildi. Soʻng u butun mintaqa boʻylab Tunis, Liviya, Misr va Yemendagi yetakchilarni hokimiyatdan agʻdargan Arab bahori isyonlariga bardosh berdi.
U hatto mart oyida Eron tomonidan Riyodga uyushtirilgan ballistik raketa hujumini ham — biroz gʻashlanganicha — eʼtiborsiz qoldirdi.
Ammo bunisi boshqacha. Saudiya Arabistoni Yaqin Sharqdagi eng qudratli harbiy-havo kuchlaridan biriga ega boʻlishi va husiylar pozitsiyalariga vayronkor havo zarbalari berib kelayotgan boʻlishi mumkin. Shunga qaramay, qarshi taraf urushdan vayron boʻlgan mamlakatning katta qismini, ayniqsa shimol va gʻarbni egallashga muvaffaq boʻldi.
Husiylar qayerga qaqshatqich zarba berishni aniq bilishadi: Saudiya iqtisodiyotining eng nozik nuqtasiga.
"Qarshilik oʻqi"ning
bir qismi sifatida husiylar Eron uchun muhim strategik hamkor hisoblanadi. Qizil dengizdagi Jizandan tortib Xuraysdagi nefteximiya kompleksigacha, husiylar portlovchi dronlar va raketalarni halokatli aniqlik bilan yubormoqdalar.
Qizil dengizdagi yuk tashish yoʻli yanada muhim ahamiyat kasb etdi, chunki Fors koʻrfazining boshqa tomonidagi Hurmuz boʻgʻozi AQSh va Eron oʻz urushini tugatish boʻyicha kelishuvga erisha olmaganidan beri
hanuz toʻliq ochilgani yoʻq.
Qizil dengizdagi kemalarga hujum qilish — husiylar taʼsir oʻtkazishga urinayotgan yana bir vosita boʻlib, bu hujumlar global iqtisodiy zarar yetkazmoqda, bu esa Tehron uchun asosiy savdo koziridir.
Sentyabr boshida Oq uy Yemen nizosiga bevosita aralashmasligini, ammo saudiyaliklarga razvedka maʼlumotlari bilan yordam berishi mumkinligini aytgan edi. Keyinchalik u razvedka maʼlumotlari taqdim etayotganini va Saudiya Arabistoniga harbiy mutaxassislarni yuborganini tasdiqladi.
Riyodga qilingan va AQSh fuqarosining oʻlimiga olib kelgan oxirgi hujumdan soʻng vaziyat yana oʻzgargan boʻlishi mumkin.
Jurnalistlar bilan suhbatda AQSh prezidenti Donald Tramp shanba kungi hujumni "dahshatli" deb taʼrifladi va saudiyaliklar bilan birgalikda harbiy aralashuv oʻtkazishi mumkinligiga shama qildi.
"Biz yaqindagi hujum haqida endi bildik, shuning uchun bir qarorga kelamiz. Biz juda tez harakat qilamiz", dedi Tramp.
Ammo bu narsa endi, kamida kelasi oyda boʻlib oʻtadigan AQShdagi muhim oraliq saylovlardan oldin ehtimoldan yiroq boʻlib koʻrinadi.
2024 yilda qayta saylanganida, Tramp Amerikaning butun dunyodagi urushlardagi rolini tugatishga vaʼda bergan edi. Shunga qaramay, AQSh ayni paytda Yaqin Sharqdagi uchta hal etilmagan nizoda — Gʻazo, Livan va Eronda ishtirok etmoqda.
Agar Tramp yana bir nizoga, bu safar Yemenga tortilsa, bu saylovchilarga yoqishi amrimahol.
Endi bu urush AQSh ishtirokida yoki usiz navbatdagi mort yarashuv bilan yakunlanishidan oldin yanada kuchayishi kutilmoqda.