Qunduzlar Yevropada qurib borayotgan daryolarni tiklashga yordam bermoqda

Qunduzlar Yevropadagi quriyotgan daryolarni tiklashga yordam bermoqda

Deutsche Welle xabariga ko‘ra, Yevropada soni ortib borayotgan qunduzlar daryolarda suvni saqlab qolish va qurib borayotgan hududlarni tiklashga hissa qo‘shmoqda.

Ma’lumotlarga ko‘ra, bir vaqtlar Yevropada deyarli yo‘q bo‘lib ketgan qunduzlar soni hozirda 1,5 millionga yaqinlashgan. Mutaxassislar ularning qurgan to‘g‘onlari daryolarda suvni ushlab turish, qurg‘oqchilik va toshqinlar ta’sirini kamaytirish, shuningdek, yerosti suvlarini to‘ldirishga yordam berayotganini ta’kidlamoqda.

“XX asr boshlarida Yevrosiyo qunduzlari mo‘ynasi, go‘shti va bezlaridan olinadigan modda uchun ko‘p ovlangani sababli ularning yovvoyi tabiatdagi soni qariyb 1,5 mingtagacha kamaygan edi. Uzoq yillar davom etgan qayta tiklash dasturlari natijasida bugun ular Ispaniyadan Rossiyagacha bo‘lgan hududlarda yana keng tarqalmoqda”, deydi mutaxassislar.

Qunduzlar daryo va soylar bo‘ylab shox-shabba, yog‘och, loy va toshlardan to‘g‘onlar quradi. Bu esa suv oqimini sekinlashtirib, atrofda ko‘lmak va botqoqliklarni hosil qiladi. Natijada yog‘ingarchilik davrida suvning birdan quyi hududlarga oqib ketishiga to‘sqinlik qilinadi, qurg‘oqchilik paytida esa namlikni uzoqroq saqlash imkonini beradi.

DW ma’lumotlariga ko‘ra, qunduz to‘g‘onlari suvdagi ayrim ifloslantiruvchi moddalarni ushlab qolishi, yerosti suv qatlamlarining to‘yinishi, shuningdek, suv toshqinlari, qurg‘oqchilik va o‘rmon yong‘inlari oqibatlarini yumshatishga xizmat qilishi mumkin. Shu sababli qunduzlar ko‘pincha tabiatning “muhandislari” deb ataladi.

Bunday tajribaning amaliy natijalari Buyuk Britaniyada ham kuzatilmoqda. Kornuolldagi fermer xo‘jaliklaridan birida qunduzlar qurgan to‘g‘onlar millionlab litr suvni landshaftda saqlab qolgan va qurg‘oqchilik davrida yaylovlarni suv bilan ta’minlashga yordam bergan.

Shuningdek, Angliyada qayta tabiatga qo‘yib yuborilgan qunduzlar qisqa vaqt ichida 35 metrli to‘g‘on barpo etgan. Natijada yangi suv-botqoq hududlari shakllanib, o‘simliklar, amfibiyalar, qushlar va boshqa hayvonlar uchun yashash muhiti kengaygan.

Mutaxassislar qunduzlarni barcha suv muammolariga universal yechim deb hisoblamaydi. Biroq daryolarning tabiiy o‘zanini tiklash, suvni landshaftda uzoqroq ushlab turish va botqoqliklarni qayta tiklash kabi tabiatga asoslangan usullar qurg‘oqchilik kuchayayotgan hududlarda tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.

**Yevropada daryolar qurib bormoqda**

Yevropada davom etayotgan qurg‘oqchilik fonida Dunay va Reyn kabi yirik daryolarda suv sathi pasayib, ayrim hududlarda o‘zanlar sezilarli darajada toraygan.

Fransiyada ham vaziyat murakkablashgan. Ayrim kichik daryo va soylarda suv oqimi uzilib, ba’zilari butunlay qurib qolgan.

Daryolarning qurishi va sayozlashishi allaqachon jiddiy oqibatlarga olib kelmoqda. Misol uchun, Dunayda suv sathi pasayishi sababli Ruminiyada atom elektr stansiyasini sovitish uchun daryodan qo‘shimcha suv yo‘naltirish maqsadida qoyatosh portlatildi. Keyinchalik esa “Chernavode” AESning ishlayotgan energobloki to‘xtatildi.

Dunayning boshqa qismlarida suv chekinishi qariyb 1700 yillik Rim ko‘prigi hamda Ikkinchi jahon urushi davrida cho‘kib qolgan nemis harbiy kemasi qoldiqlarini yuzaga chiqardi. Germaniyaning Kaub shahrida esa Reyn daryosi sathi tarixda ilk bor 20 santimetrdan pastga tushdi.