Qoʻmita inson huquqlariga sunʼiy intellekt tahdidini bartaraf etish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini qabul qilishga chaqirmoqda

Qoʻmita inson huquqlariga AI (sunʼiy intellekt) tahdidiga qarshi kurashish boʻyicha qonun loyihasini qabul qilishga chaqirmoqda

Parlament aʼzolari va lordlardan iborat turli partiyalar vakillari guruhi sunʼiy intellekt (AI) tufayli yuzaga keladigan inson huquqlariga oid xavflarni aniqladi va ularning fikricha, amaldagi qonunlar bu muammolarni hal qilishga qodir emas.

Inson huquqlari boʻyicha qoʻshma qoʻmita (JCHR) ushbu tahdidlarning "koʻlami va jiddiyligiga qarshi kurashish" uchun AI boʻyicha yangi qonun loyihasini qabul qilishga chaqiruvchi hisobotni eʼlon qildi.

"Dunyoning hech bir joyida, jumladan, Buyuk Britaniyada ham AIga nisbatan amaldagi qonunchilik va tartibga solish yondashuvi talabga javob bermaydi", dedi qoʻmita raisi, deputat Aleks Sobel.

Shanba kuni AQShning Anthropic AI kompaniyasi rahbari Dario Amodei global tartibga solish, sohaviy tartibga solish va AI modellari ishlab chiqilayotganda ularni mustaqil monitoring qilishni oʻz ichiga olgan rejani taklif qildi.

Amodei ishlanmalarni sekinlashtirishga chaqirdi va ikki raqobatchi AI firmasi rahbarlari — OpenAI vakili Sem Altman va Ilon Mask unga qoʻshilishlarini bildirishdi.

Soʻnggi yillarda inson huquqlari boʻyicha bildirilgan xavotirlardan biri shundaki, agar AI internetdan olingan, ichida irqchilik, seksizm va boshqa nomaqbul materiallar boʻlishi mumkin boʻlgan katta maʼlumotlar toʻplamida oʻqitilsa, u muayyan guruhlarga nisbatan yon bosishni koʻrsatishi mumkin.

AIdan notoʻgʻri maʼlumotlarni yaratish va tarqatish uchun ham foydalanilishi mumkin.

JCHR sunʼiy intellekt inson huquqlarining koʻplab buzilishiga sabab boʻlganini taʼkidlaydi.

U bunga misol tariqasida AIdan ayollar va qizlarning shahvoniy tasvirlarini yaratishda foydalanilganini va odamlarning yuzlarini ularning roziligisiz skanerlashni keltiradi.

JCHR "qonunchilik asosida... yagona, mustaqil AI nazorat organini" yaratishni yoqlaydi.

Uning taʼkidlashicha, AIga nisbatan qoʻllaniladigan amaldagi huquqiy baza "tarqoq va tushunish qiyin" boʻlib, "himoyada boʻshliqlar qoldirmoqda".

"AI toʻgʻrisidagi qonun loyihasi turli xavf darajalarini tasniflovchi tartibga solish rejimini oʻrnatishi va yuqori xavfli AI tizimlari va modellari uchun yanada qatʼiy majburiyatlarni yuklashi kerak", deyiladi unda.

"Majburiyatlar AI hayotiy tsiklining barcha bosqichlariga qoʻyilishi kerak, bu taʼminot zanjirida AI tizimlarini loyihalash, oʻzgartirish va ulardan foydalanish uchun masʼul boʻlganlar oʻz majburiyatlarini bilishlarini va ular samarali hal etilishini taʼminlaydi.

AIdan baʼzi foydalanish usullari inson huquqlariga mos kelmasligi sababli butunlay taqiqlanishi kerak. Harakat qilinishi kerak boʻlgan ehtimoliy sohalarga ong osti usullari va profillash yoki biometrik maʼlumotlardan nooʻrin foydalanish kiradi."

"AI hayotimizni yaxshi tomonga yoki yomon tomonga oʻzgartirish salohiyatiga ega boʻlgan texnologik rivojlanishning misli koʻrilmagan davri sifatida taqdim etilmoqda", dedi Sobel.

"U shunday tezlik va murakkablik bilan harakat qilmoqdaki, uning taʼsirini aniq bashorat qilish qiyin. Aniq narsa shundaki, hozirgi vaqtda biz uning oqibatlari qanchalik dahshatli boʻlishidan qatʼi nazar, ular bilan kurashishga tayyor emasmiz."

JCHRning 12 nafar aʼzosi Parlamentning har ikki palatasidan saylangan boʻlib, hozirda ular orasida Leyboristlar, Konservatorlar va Liberal-demokratlar partiyalaridan deputatlar va lordlar bor.

Dushanba kungi hisobot AI keltirib chiqaradigan muammolar boʻyicha umumiy xavotirlar kuchayib borayotgan bir paytda eʼlon qilindi.

Anthropic kompaniyasini tark etgan AI tadqiqotchisi Jeykob Kokson shu dam olish kunlari BBCga bergan intervyusida tizimlarni ishlab chiqayotgan xodimlar insoniyat kelajagi uchun "haqiqatan ham qoʻrqishayotganini" aytdi.

Anthropic vakili BBC News nashriga kompaniya "sohadagi eng kuchli himoya choralariga ega modellarni" yaratayotganini maʼlum qildi.