Qaysi davlatlar aholi jon boshiga eng ko‘p energiya sarflaydi?
2025-yilda aholi jon boshiga umumiy energiya ta’minoti eng yuqori bo‘lgan davlatlar reytingida Islandiya birinchi o‘rinni egalladi. Mamlakatda bu ko‘rsatkich bir kishiga 745 gigajoulni tashkil etgan. Keyingi o‘rinlardan Qatar va Singapur joy olgan.
Qaysi davlatlar aholi jon boshiga eng ko‘p energiya ishlatadi?
Visual Capitalist tashkiloti 2025-yil uchun aholi jon boshiga umumiy energiya ta’minoti eng yuqori bo‘lgan 40 ta davlat ro‘yxatini e’lon qildi. Bu ma’lumotlar Energetika institutining 2026-yilgi "Statistical Review of World Energy" hisobotiga asoslangan.
Umumiy energiya ta’minoti deganda, mamlakat iqtisodiyotiga kirib keladigan barcha energiya tushuniladi. Bunga sanoat, elektr energiyasi ishlab chiqarish, transport uchun yoqilg‘i va boshqa energiya manbalari kiradi. Bu ko‘rsatkichda energiyani bir turdan ikkinchisiga aylantirishdagi yo‘qotishlar hisobga olinmaydi.
Shu sababli, ushbu reyting aholining kundalik energiya iste’moli yoki bir kishining shaxsiy energiya sarfini emas, balki butun iqtisodiyotning energiyaga bo‘lgan talabini aks ettiradi.
Reytingda Islandiya 745 gigajoul bilan birinchi o‘rinni egalladi. Bu mamlakatda elektr energiyasi deyarli to‘liq mahalliy gidroenergetika va geotermal manbalar hisobiga ishlab chiqariladi. Alyuminiy ishlab chiqarish kabi energiya talabchan sanoat tarmoqlari umumiy iste’molning katta qismini tashkil etadi.
Ikkinchi o‘rinda Qatar 717 gigajoul bilan, uchinchi o‘rinda esa Singapur 628 gigajoul ko‘rsatkich bilan qayd etilgan.
Qatarda tabiiy gazni qayta ishlash, suyultirish va eksport qilish katta hajmda amalga oshiriladi. Singapur esa dunyodagi eng yirik neftni qayta ishlash va neft-kimyo markazlaridan biri hisoblanadi. Har ikki davlatda aholi soni nisbatan kam bo‘lgani ham jon boshiga hisoblangan ko‘rsatkichning yuqori bo‘lishiga sabab bo‘ladi.
Reytingning dastlabki sakkiztaligida o‘ziga xos tendensiya kuzatiladi. Islandiya va Singapurdan tashqari, qolgan oltita davlat neft va gazning yirik ishlab chiqaruvchilari bo‘lib, aholisi nisbatan kam.
Masalan, Quvaytda aholi jon boshiga 378 gigajoul, Trinidad va Tobagoda 358 gigajoul, Saudiya Arabistonida 348 gigajoul, Ummonda 315 gigajoul energiya to‘g‘ri kelgan.
Rossiya reytingda 216,6 gigajoul ko‘rsatkich bilan 12-o‘rinni egallagan.
Xitoyda esa aholi jon boshiga umumiy energiya ta’minoti 115 gigajoulni tashkil etgan. Bu ko‘rsatkich Ispaniyadagi 109 gigajouldan yuqori.
Ayni paytda Buyuk Britaniya (90 gigajoul), Italiya (94 gigajoul) va Shveysariya (98 gigajoul) birinchi 40 talikka kirmagan. Reytingning quyi chegarasi Bolgariyaga to‘g‘ri kelib, unda aholi jon boshiga energiya ta’minoti 104 gigajoulni tashkil etgan.
Reytingning geografik tarkibi ham e’tiborga molik: Afrika va Janubiy Amerikadan birorta davlat birinchi 40 talikka kirmagan. Ro‘yxat Yevropa, Osiyo, Shimoliy Amerika va Okeaniya mamlakatlaridan tashkil topgan.
Mualliflar yuqori ko‘rsatkich har doim ham oddiy aholi ko‘proq energiya sarflashini anglatmasligiga urg‘u bergan. Masalan, Qatar va Singapur kabi davlatlar boshqa mamlakatlarda iste’mol qilinadigan yonilg‘i va mahsulotlarni ishlab chiqarish hamda qayta ishlash uchun katta miqdorda energiya sarflaydi. Shu bois aholisi kam, ammo sanoati energiya talabchan bo‘lgan davlatlar jon boshiga hisobda yirik iqtisodiyotlarni ham ortda qoldirishi mumkin.