Qatar bosh vaziri Eron bilan muzokaralarni qayta boshlash uchun Tehronga bordi
Qatar bosh vaziri Eron bilan muzokaralarni qayta boshlash maqsadida Tehronga tashrif buyurdi.
Qatar bosh vaziri va tashqi ishlar vaziri Shayx Muhammad bin Abdurrahmon Ol Soniy 27-avgust kuni Eron bilan diplomatik muzokaralarni qayta yo‘lga qo‘yish uchun Tehronga keldi. U Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi bilan uchrashib, mintaqadagi vaziyat, keskinlikni kamaytirish va tomonlar o‘rtasida muloqot uchun sharoit yaratish masalalarini muhokama qildi.
Fors ko‘rfazida Eronning qo‘shnisi va AQSH ittifoqchisi bo‘lgan Qatar, urushayotgan tomonlar o‘rtasida yashirin diplomatik kanal vazifasini bajarib kelmoqda. Mamlakat iyun oyida AQSH va Eron o‘rtasida o‘t ochishni to‘xtatish kelishuviga erishishda bevosita ishtirok etgan edi. Biroq, iyunda tuzilgan memorandum keyinchalik, xususan, Eron va AQSH o‘rtasida Ummon bo‘g‘ozi ustidan nazorat masalasidagi kelishmovchiliklar sababli amalga oshmay qoldi.
Tomonlar hozircha harbiy zarbalarni to‘xtatgan bo‘lsa-da, urushni yakunlash bo‘yicha diplomatik kelishuvga erishilmagan. Qatar va Eron uchrashuvida bo‘g‘oz orqali vaqtinchalik Eron—Ummon qo‘shma yuk tashish yo‘lagini tashkil etish hamda suv yo‘lini minalardan tozalash bo‘yicha qo‘shma loyihani nazarda tutuvchi bosqichma-bosqich reja muhokama qilindi.
Ummon bo‘g‘ozi hozir muzokaralarning asosiy masalalaridan biri bo‘lib qolmoqda. Urushdan avval dunyo neft ta’minotining qariyb beshdan bir qismi ushbu suv yo‘li orqali tashilgan. Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, 25-avgust kuni bo‘g‘oz orqali kuniga atigi 5 million barrel neft o‘tgan. Xalqaro dengiz tashkiloti esa 28-fevraldan buyon bo‘g‘ozda 70 ta hodisa qayd etilganini, ularda 19 nafar dengizchi halok bo‘lganini bildirgan.
AQSH esa harbiy bosimdan iqtisodiy bosimga o‘tib, Eronning savdo hamkorlariga qarshi yangi sanksiyalar joriy etish rejalarini e’lon qildi. Tehron bu choralarni “yalpi iqtisodiy urush” deb baholagan. Qatar bosh vazirining Tehronga tashrifi aynan shu vaziyatda Eron va AQSH o‘rtasidagi muzokaralarni qayta tiklashga qaratilgan navbatdagi diplomatik urinish bo‘ldi.
Avvalroq Qatar iqtisodiyotiga Eron bilan bog‘liq urush jiddiy ta’sir ko‘rsatgani xabar qilingandi. Mamlakat daromadlarining asosiy qismi suyultirilgan tabiiy gaz eksportiga bog‘liq bo‘lib, Eronning Qatar hududidagi AQSH harbiy bazalariga javob zarbalari gaz ishlab chiqarishiga zarar yetkazgan, eksportning Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali amalga oshirilishi ham qiyinlashgan. Xalqaro valyuta jamg‘armasi 2026-yilda Qatar iqtisodiyoti ishlab chiqarishi 8,6 foizga qisqarishini prognoz qilgan.