Qadimgi dunyoning eng kuchli yettita floti
Qadimgi dunyoda kuchli harbiy-dengiz floti davlatlarga sohillarni himoya qilish, qoʻshinlarni uzoq masofalarga olib oʻtish, savdo yoʻllarini nazorat qilish va oʻz taʼsirini chegaralaridan tashqariga yoyish imkonini bergan. Yirik dengiz kuchlari nafaqat urushlar natijasini, balki butun mintaqalarning siyosiy va iqtisodiy taraqqiyotini belgilab bergan.
Qadimgi dunyoning eng qudratli yettita floti
Qadimgi davrlarda qaysi flot eng kuchli bo‘lganini faqat kemalar soniga qarab aniqlash oson emas. Ba’zi davlatlar ilg‘or taktika va kemasozlik texnologiyalari bilan, boshqalari esa tajribali ekipajlari yoki uzoq masofalarda harbiy amaliyotlar olib borish qobiliyati bilan dengizlarda ustunlikka erishgan.
Milodiy 500-yilgacha mavjud bo‘lgan flotlar ichida Afina, Ahamoniylar Forsi, Karfagen, Rim, Ptolemeylar Misri, Sirakuza va Xan sulolasining dengiz kuchlari alohida ajralib turadi.
**Afina floti**
Miloddan avvalgi V asrda Afina mintaqaviy yunon polisidan Egey dengizidagi yetakchi dengiz davlatiga aylandi. Lavrion kumush konlaridan tushgan daromad davlat arbobi Femistokl boshchiligida yuzlab triyeralar qurishga imkon berdi.
Afina triyeralari o‘z davrining eng mukammal harbiy kemalaridan edi. Taxminan 37 metr uzunlikdagi bu kemani uch qavatda joylashgan qariyb 170 nafar maxsus tayyorlangan eshkakchi harakatlantirgan. Kemalar bronza bilan qoplangan taranlar yordamida dushman kemalariga aniq zarba berish uchun mo‘ljallangan edi.
Afina floti uchun hal qiluvchi sinov miloddan avvalgi 480-yildagi Salamin jangi bo‘ldi. Yunonlar son jihatdan ustun Fors flotini tor bo‘g‘ozlarda mag‘lub etdi. Bu g‘alaba yunon polislarining mustaqilligini saqlab qolishga va keyinchalik klassik yunon sivilizatsiyasining yuksalishiga zamin yaratdi.
Keyinchalik Afina dengizdagi ustunligidan foydalanib, Delos ittifoqini amalda yirik dengiz imperiyasiga aylantirdi.
**Ahamoniylar Fors floti**
Ahamoniylar imperiyasi Misr va Yaqin Sharqdan Markaziy Osiyogacha cho‘zilgan ulkan hududni egallagan. Shu bois flot nafaqat qirg‘oqlarni himoya qilish, balki yirik harbiy yurishlarni ta’minlash uchun ham muhim edi.
Fors floti turli xalqlarning dengizchilik tajribasini birlashtirgan katta kuch bo‘lgan. Kserksning miloddan avvalgi 480-yilda Yunonistonga yurishi paytida ayrim qadimgi manbalarga ko‘ra, forslar mingdan ortiq kemani safarbar qilgan.
Salaminda va keyingi yili Mikale jangida mag‘lubiyatga uchragan bo‘lsa-da, Fors floti O‘rta Yer dengizi siyosatida muhim o‘rin tutishda davom etgan. Forslar o‘zaro raqobatlashayotgan yunon polislariga kema va moliyaviy yordam berib, dengiz qudratidan diplomatik ta’sir vositasi sifatida ham foydalangan.