Putin Si Jinpingni Rossiyadan Xitoyga yangi gaz quvuri qurishga yana koʻndira olmadi
Vladimir Putinning 31-avgust kuni Bishkekdagi SHHT sammitida Si Jinping bilan oʻtkazgan navbatdagi uchrashuvi Kreml uchun muhim masala - «Gazprom»ning yoʻqotilgan Yevropa bozorini almashtirishga moʻljallangan «Sila Sibiri - 2» gaz quvurini qurish boʻyicha biror bir yutuqqa olib kelmadi.
Putin Si Jinpingni Rossiyadan Xitoyga yangi gaz quvuri qurishga yana koʻndira olmadi
Yiliga 50 mlrd kub metr quvvatga ega boʻlgan va Putin tomonidan «Sila Baykala» deb qayta nomlangan yangi quvur boʻyicha muzokaralar toʻxtab qolgan, deb xabar berdi South China Morning Post nashri vaziyatdan xabardor manbalarga tayanib.
«Narx borasida siljish yoʻq», - dedi gazetaning suhbatdoshlaridan biri.
Xitoy Rossiya gazini mamlakat aholisi toʻlaydigan narxda, yaʼni ming kub metr uchun taxminan 50 dollar atrofida yoki hech boʻlmaganda sanoat isteʼmolchilari uchun belgilangan Rossiya ichki narxida — qariyb 120-130 dollarda olishni istamoqda.
Ammo Rossiyaning kutganlari boshqacha, deydi SCMP manbasi: u narxni belgilashda Pekinning «Sila Sibiri - 1» gazi uchun toʻlayotgan narxidan kelib chiqishni taklif qilmoqda. Bu narx ming kub metr uchun 250-260 dollarni tashkil etadi va u allaqachon «Gazprom»ning uzoq xorijdagi boshqa mijozlari uchun shartnoma narxlariga (ming kub metr uchun 420 dollar) nisbatan qariyb 40 foizlik chegirmani oʻz ichiga oladi.
Rossiya prezidenti yordamchisi Yuriy Ushakov SHHT sammiti arafasida Si va Putin birinchi memorandumi 2006-yilda imzolangan ushbu mashaqqatli loyihani yana muhokama qilishini aytgandi. Biroq uchrashuv yakunlari boʻyicha rasmiy kommyunikeda gaz loyihasi haqida bir ogʻiz soʻz ham yoʻq, deb taʼkidlaydi SCMP.
Putinga Bishkek safarida hamrohlik qilgan Rossiya energetika vaziri Sergey Sivilyov muzokaralardan keyin loyiha «qurilishga oʻtishning yakuniy bosqichida» ekanini bildirdi. «Vektor Kapital» tahlilchilarining hisob-kitoblariga koʻra, Rossiya hukumati 2022-yil boshidan beri bunday bayonotlarni kamida 10-marta bergan.
Xususan, 2022-yil sentabrda Putin gaz quvuri boʻyicha bitimning asosiy parametrlari, jumladan, narx shartlari kelishib olinganini daʼvo qilgan edi. 2023-yil mart oyida esa oʻsha paytda Energetika vazirligiga rahbarlik qilgan Aleksandr Novak shartnoma «yil oxirigacha» imzolanishini eʼlon qilgandi. Shundan beri Novak bitim «yakuniy bosqichda» ekani va tez orada imzolanishini yana toʻrt marta aytdi.
Xitoyning «Sila Sibiri - 2» qurilishi haqida qaror qabul qilishga shoshilishiga hech qanday asos yoʻq, chunki uning muzokaralardagi pozitsiyasi «kun sayin kuchayib bormoqda». «Gazprom» ilgari Yevropaga yiliga 200 mlrd kub metrgacha yetkazib berilgan gazni de-fakto boshqa joyga sota olmayapti. Hozir kompaniyaning eksporti yiliga 70-80 mlrd kub metr atrofida boʻlib, bu Rossiya uchun 1980-yillar oʻrtalaridan beri eng past koʻrsatkichdir. Yevropada Vengriya, Slovakiya va Gretsiya «Gazprom» gazini sotib olishda davom etmoqda, biroq Yevropa Ittifoqining gaz embargosi sabab bu oqimlar ham 2027-yilda toʻxtab qolishi mumkin.